Myń qyzy bar Ǵalıa Qaıdaýylqyzy

/uploads/thumbnail/20170710051232855_small.JPG

Jýyrda Qyzdar ýnıversıtetinde QR Bilim berý isiniń úzdigi, «Qazaq ulttyq ádet-ǵuryp, salt-dástúr akademıasynyń» akademıgi, «Altyn arqaý» mádenı-etnografıalyq qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy, etnograf, aqyn, qalamger-jýrnalıst Ǵalıa Qaıdaýylqyzymen taǵylymy mol kezdesý ótti dep habarlaıdy Qamshy aqparattyq agenttigi «Qyzdar ýnıversıteti» medıa ortalyǵyna silteme jasaı otyryp.

         «Myńnan bir túıin» degen atpen ótken shara «Mádenı-tynyǵý jumysy» mamandyǵynyń 4 kýrs stýdenti Japarova Juldyzdyń uıymdastyrýymen ótkizildi. Sharaǵa oqý orny stýdentteri men ustazdary, jas aqyn qyzdar men «Qyz Jibek» klýbynyń músheleri qatysty.

«Bul meniń dıplomdyq jumysym ári «Tulǵataný» jobasy aıasynda ómiri jastarǵa úlgi jandarmen kezdesý retinde ótkizip otyrmyn.  Ǵalıa Qaıdaýylqyzymen bul kezdesýimizdi ótkizýdiń úlken máni bar. Qashanda bar bilgenimen bólisip júretin apaıymyz Qyzdar ýnıversıtetiniń barsha qyzdarynyń janashyry, baǵyt berer baǵdarshamy, aqylshysy, rýhanı apamyz. Keıingi býyn úlgi alatyn tulǵa, qazaq áıelderiniń etalony, qoǵamdyq oqıǵalardan qalys qalmaı, óz pikirin bildirip otyratyn qoǵam qaıratkeri, sondaı-aq, etnograf-ǵalym, qalamger-jýrnalıst, aqyn retinde de erekshe qurmetteımiz», deıdi J.Japarova.

Jastarǵa úlgi bolyp, eline qyzmet etýden esh aıanbaı, memleketimizdiń ósip-órkendeýine óz úlesin qosyp kele jatqan  Ǵalıa  Qaıdaýylqyzy «Kıeli kımeshek», «Júrektegi tátti muń», «1001 túıin», «Myńnan bir túıin» kitaptarynyń avtory. Ár túrli ózekti taqyryptarda buqaralyq aqparat quraldary arqyly pikir qozǵap, tushshymdy oı túıindeıtin sóz zergeri. Sonymen qatar, kóptegen qalalyq mádenı sharalardyń senarısi jáne qoıýshy rejıseri.

Qalamger-jýrnalıst 1951 jyly maýsym aıynda Almaty oblysy Narynqol aýdany Qaınar  aýylynda dúnıege keldi. 5 jasynan mektep tabaldyryǵyn attaǵan. Orta mektepti bitirgennen keıin  1968-1971 jyldary Kegen aýdandyq radıohabarlar taratý komıtetinde júrgizýshi-dıktor, jergilikti halyq teatrynyń negizin qalasqan ónerpaz retinde elge tanylyp, qalamgerlik, shyǵarmashylyq jolyn  bastady. 1971-76 jyldary S.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtettiń jýrnalısıka fakúltetin támamdap, respýblıkalyq tele-radıo komıtetinde jýrnalısik qyzmet atqardy. 1985  jyldan bastap mektepten tys tárbıe  jumystaryna belsene atsalysyp, respýblıkalyq deńgeıde ótkizilgen kópshilik-mádenı sharalardyń senarısi ári qoıýshy rejıseri  boldy. 1990-2001 jyldary Qazaqstan musylman áıelderi qoǵamdyq birlestiginiń negizin qalaýǵa atsalysyp, onyń  kóshbasshylarynyń qataryna endi. «Altyn Qazyq» jýrnalynyń Bas redaktory boldy. Qazirgi tańda «Altyn arqaý» mádenı-etnografıalyq qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy. Ǵalıa  Qaıdaýylqyzy «Qazaqstan Respýblıkasy bilim berý isiniń úzdik qyzmetkeri» (1995 j.), Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Alǵys hatymen (2011 j.), «Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigine 20 jyl» merekelik medalimen jáne «Til janashyry» tósbelgisimen marapattalǵan.         

Halqymyzdyń uly muraty jolynda aıanbaı eńbek etip, aqyl-oı qýatyn, júrek otyn elimizdiń bilimi, ádebıeti men tiliniń, mádenıeti men óneriniń ósip, órkendeýine arnap, qoǵamdyq sananyń jańarýyna, ulttyq ıdeıanyń saltanat qurýyna,  ulttyq rýh týynyń bıikte jelbireýine, qazaq áıelderiniń mártebesin kóterýge, memlekettigimizdiń nyǵaıýyna úles qosyp kele jatqan Ǵalıa Qaıdaýylyqyzy kezdesýde balalyq, jastyq shaǵy, týǵan jeri, bilim alǵan mektebi, qyzmet joly, stýdenttik kezeńindegi qyzyqqa toly áńgimelerin aıtyp, ómirden kórgen, túıgenimen syr bólisti. Negizgi áńgime qyz tárbıesi, qyz ádebi, otbasy, din, til, salt-dástúr taqyryptary aıasynda órbidi.

Qyz tárbıesine úlken mán beretin qalamger-jýrnalıst syrly-suhbatta ulttyq qundylyqtardy, ulttyq bolmysty saqtaý, myqty otbasyn qurý, jaqsy ana, ınabatty kelin ataný, qyz tárbıesine qatysty oı-paıymdaryn, ǵıbratty ónegesin aıtyp, aqyl-keńes berdi. Óz kezeginde jastar osy taqyryptar aıasynda qoıǵan suraqtaryna tushshymdy jaýap aldy.

«Ómir degen Allanyń syıy. Tek qana aldyǵa umtylý kerek. Júrgen joldaryńda tek jaqsylyq jasańdar. Jasaı ber, jasaı ber, jasaı ber... Ol ózińe qaıtyp keledi. Ómirde ne nárse bolsa da qaıtarymy bolady. Ádep degen-ádet. «Bir kúngi jaman ádetiń, ózińe bolar jendetiń», dep Abaı atalaryń aıtyp ketkendeı jamandyqtan aýlaq bolyńdar. Óz eli, óz Otanynda oıanǵan adam – eń baqytty adam. Bar asyl, bar baqytymyz, bar qazynamyz Otanymyz bar. Elimizdiń amandyǵyn tileýden asqan biz úshin eshnárse joq. Dúnıe, mal jınaý emes, elime ne isteı alamyn, halqymnyń baqytty bolý úshin ne iz qaldyrsam degendi oılaý kerek. Bizge jetken, ata-babadan qalǵan muramyzdy saqtap, amanat etý bizdiń paryzymyz bolýy kerek», dep atap ótken Ǵ.Qaıdaýylqyzy jastardy Otanyn súıýge, el úshin qyzmet etýge, jaman ádetterden aýlaq bolýǵa shaqyrdy.

 4 synyptan bastap óleń jaza bastaǵan aqyn kesh barysynda stýdentterge Otan, týǵan jerine arnap jazǵan óleńderin oqyp berdi. Aqynnyń mektep qabyrǵasynda shyǵarǵan týndylary kóbine Otan, mektep, ustaz, ana, týǵan jer taqyryptaryna arnalǵan.

Ǵalıa Qaıdaýylqyzy 1989 jyldan beri Qyzdar ýnıversıtetimen tyǵyz-qarym-qatynasta jumys isteıdi. Oqý ornynyń iri mádenı sharalarynyń senarıin jazyp, ádemi ótýine atsalysyp keledi. «Men úshin Qyzdar ýnıversıteti – kıeli meken. 1989 jyly alǵash ret Naýryz merekesin uıymdastyrdym. Sodan beri birneshe basshy aýysty. Qanshama myń túlek ushyp shyqty. Bul shańyraq men úshin ystyq, týǵan úıimdeı. Munda meniń myń qyzym bar. Ónegeli, ónerli qyz kórsem qýanam. Ózderińnen baqytty bolashaqty kóremin. Sizder ulttyń bolashaǵysyzdar. Bir qyzdy tárbıeleý – bir ultty tárbıeleýmen birdeı. Qyz balalardyń qazaqta alar orny erek», dedi Ǵ.Qaıdaýylqyzy.  

Ǵıbratty áńgimege toly bolǵan kezdesýde jastar segiz qyrly, bir syrly qalamger tulǵasymen tanysyp qane qoımaı, ónege bolar ómir joly men shyǵarmashylyǵy haqynda kóp maǵlumattar alyp, kesh qonaǵynyń taǵylymdy áńgimesinen ómirlerine serik bolar mol azyq ala aldy.

Kesh sońynda Ǵ.Qaıdaýylqyzy:

 «Bal ara balyn beredi, shaǵatynyn umytpa,

It sońyńnan eredi, qabatynyn umytpa.

At shapsań da kónedi, tebetinin umytpa,

Ómir bir-aq ret keledi, sony bir umytpa!», degen syndy naqylmen naqyshtalǵan, oı salatyn «Myńnan bir túıin» kitabynan úzindiler oqyp berip, jan júregindegi qazynasynan aqtaryldy.   

Óz kezeginde stýdentter kezdesýdiń mazmundy ótip, ózderi úshin óte áserli bolǵandyǵyn aıtyp, rızashylyqtaryn bildirdi.

Keshti júrgizgen Marjan Ahtaeva shara sońynda kezdesýdiń taqyryby «Myńnan bir túıin» atty Ǵalıa Qaıdaýylqyzynyń kitabynyń atymen ataýynyń syry nede ekendigin atap ótip: «Búgin rýhanı azyq bolar mol dúnıe alǵandaryńyzǵa senimdimiz. Tárbıelik máni zor kesh boldy. Estir qulaq, túsiner sana bolsa, búgin talaı myń dúnıe aıtyldy. Sodan bir túıin jasasańyzdar, bizdiń maqsattyń oryndalǵany», dep keshti túıindedi.

         Kezdesý sońynda «Mádenı-tynyǵý jumysy» kafedrasynyń meńgerýshisi Dana Qaramoldaeva ýnıversıtettiń tileýlesi Ǵalıa Qaıdaýylqyzyna altyn ýaqytyn bólip, syrly álemimen bólisýge kelgeni úshin úlken alǵysyn bildirip, qazaqy dástúr boıynsha syı-syıapat jasady. Óz kezeginde aqyn óz qoltańbasy qoıylǵan kitaptaryn jastarǵa tartý etti.

 

 

 

Qatysty Maqalalar