Qazirgi tańda jalǵyzbasty analar men tolyq emes otbasyna memleket tarapynan qandaı kómekter beriledi? Al memlekettiń mekemeniń tabaldyryǵyn tozdyryp járdemaqy talap etetin jalǵyzbasty analar men tolyq emes otbasy músheleri óz quqyn bile me?
Osy suraqtarǵa jaýap alý úshin Qamshy.kz aqparat agenttigi zańger Gúlmıra Qarasaıqyzy Kýchkarovadan túsinikteme berýdi suraǵan edi.
–Búginde memleket tarapynan tolyq emes otbasylarǵa da, jalǵyzbasty analarǵa da eshqandaı aqshalaı kómek berilmeıdi. Jalǵyzbasty analarǵa eshqandaı jeńildik joq.Tipti bul sóz kóp qoldanylmaıdy dese de bolady. Aldymen tolyq emes otbasy men jalǵyzbasty analardyń ara-jigin ajyratyp alaıyq. Tolyq emes otbasylaryna kimder jatady? Ol: ajyrasqan, balasyn, ne ákesi, ne anasy tárbıelep otyrsa, osy otbasy tolyq emes otbasy bolyp esepteledi. Kúıeýi nemese áıeli qaıtys bolyp balany bir ǵana adam tárbıelep otyrsa, osy otbasy tolyq emes otbasyna jatady. Kúıeýge tımeı zańdy nekede turmaı, bala bosanǵan bolsa, ol da tolyq emes otbasyna jatady. Eger siz tek nekeńizdi meshitte ǵana qıyp, AHAJ bólimine tirkelmegen bolsańyz, bala týylǵan jaǵdaıda ol da tolyq emes otbasy bolyp sanalady. Al, azamattyq neke týraly zań elimizde múlde qarastyrylmaǵan. Mundaı nekede turyp bala bosansańyz, ol da tolyq emes otbasy bolyp esepteledi.
Qazirge tańda statısıkaǵa súıenetin bolsaq, árbir ekinshi tolyq emes otbasynda balalaryn tek anasy ǵana tárbıelep otyr.
Birinshi: Zań boıynsha arnaıy «tolyq emes otbasyna » arnalǵan jeńildik bolmaǵandyqtan, áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasy retinde kezekke turyp, jeńildetilgen baǵdarlamamen úı alýǵa múmkindigi bar.
Ekinshi: Siz turǵylyqty jerińizdiń turǵyn úı basqarmasyna baryp qujattaryńyzdy tapsyrasyz. Ajyrasqannan keıin tolyq emes otbasy qatarynda bolsańyz, ajyrasý týraly kýálik jáne balańyzdyń qujattary kerek. Al otbasynda kúıeýi nemese áıeli qaıtys bolǵan bolsa, qaıtys bolý týraly kýáligin tapsyrýy qajet.
Úshinshi: zańdy nekege turmaı bala bosanǵan áıel olar ózderiniń tolyq emes otbasy ekenin rastaý úshin, tirkeý organdaryna barsa, «tórtinshi formaly anyqtama» beriledi. Ol qujatta ákesi degen jerde syzyqsha turady. Bul anyqtama da onyń tolyq emes otbasy ekenin anyqtaıdy. Eger siz sot arqyly ákesin anyqtamaǵan bolsańyz, «tórtinshi formaly» anyqtama jaraı beredi. Osy qujat arqyly páterge kezekke tura berýge bolady. Bul jerde páter memlekettik baǵdarlama arqyly jalǵa beriledi. Páterdiń quny tolyq ótelgennen keıin, páter sizdiń atyńyzǵa ótedi. Bul jerdegi basty másele úıdi Astana, Almaty, Shymkent qalalarynan alatyn bolsańyz mindetti túrde sońǵy úsh jyldyq turǵylyqty tirkeýińiz bolý kerek. Tirkeýge turǵan kezińizde sizdiń sońǵy 12 aılyq tabysyńyz eskeriledi. Bul jerde eger tolyq emes otbasynyń basynda páter joq bolsa, olar qalaısha úsh jyl boıy turǵylyqty tirkeýde bola alady degen suraq týyndaıdy. Bul úlken kedergi dep oılaımyn. Kezekke turyp páter alýdyń taǵy bir múmkinshiligi siz tek páter qunyn ǵana bólip tóleısiz. Iaǵnı, ústeme aqshasyz ala alasyz. Sonymen qatar, turǵylyqty jerden beriletin aqshalaı kómek bar. Bul – «meken-jaı kómegi». Bul jerde otbasyndaǵy eńbekaqy otbasyndaǵy adam sanyna bólgen kezde 11879 teńgeden aspaý kerek. Tek sol kezde ǵana ala alady. Al bala 18 jasqa kelgenshe memleketten beriletin kómek bar. Ol kezde otbasynyń tabysy adam basyna shaqqan kezde 17818 teńgeden aspaýy tıis. Ázirge memleket tarapynan tolyq emes otbasy jáne jalǵyzbasty analarǵa osyndaı ǵana kómek kórsetiledi».
