قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن كيەلى تۇركىستان شاھارىندا «يسلام جانە ۇلى دالا وركەنيەتى» اتتى تاقىرىپ اياسىندا رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنسيا ءوتتى، دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى.
كونفەرەنسيا ماقساتى – يسلامنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋ، قازاق توپىراعىنان شىققان تانىمال ءدىني تۇلعالاردىڭ ەڭبەگىن ناسيحاتتاۋ، رۋحاني ءبىرتۇتاس قوعام قۇرۋعا ۇلەس قوسۋ، جاستاردىڭ ءدىني كوزقاراسىنىڭ راديكالدانۋىنا جول بەرمەۋ، تۇركى-مۇسىلمان جۇرتشىلىعىنىڭ يسلام ءدىنىن قابىلداۋىنا ەرەكشە ىقپال ەتكەن ق. ا. ءيااسساۋيدىڭ شىعارمالارىن وسكەلەڭ ۇرپاققا ونەگە ەتۋ، ءدىن مەن ءداستۇردى جاڭعىرتۋ، جالپى قازاق رۋحانياتىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋ، ت.ب.
دەلەگاتتار كونفەرەنسيا جۇمىسىن قوجا احمەت ياسساۋي كەسەنەسىن زيارات ەتىپ، ءدىن عۇلامالارى مەن ۇلت ماقتانىشتارىنا ارناپ ارنايى قۇران اياتتارىن باعىشتاپ، دۇعا جاساۋدان باستادى.
كونفەرەنسياعا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى الىپبەك وسەربايەۆ، باس ءمۇفتي سەرىكباي قاجى وراز، وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى ءابىلقاسىم دوسبولوۆ، مادەنيەتتەر مەن دىندەردىڭ حالىقارالىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ايدار ءابۋوۆ، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى بولات كومەكوۆ، ياساۋي عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى دوساي كەنجەتاي، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ءشامشادين كەرىم، ل.ن.گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوسەنتى ومار جالەل ۇلى، قمدب عۇلامالار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى، وبلىستىڭ باس يمامدارى، تەولوگ-عالىمدار قاتىستى.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى الىپبەك وسەربايەۆ ايماق باسشىسى جانسەيىت تۇيمەبايەۆتىڭ كونفەرەنسيا قوناقتارىنا جولداعان قۇتتىقتاۋ ءسوزىن جەتكىزىپ، ايتۋلى باسقوسۋعا ساتتىلىك تىلەدى.
مىنبەردە ءسوز العان باس ءمۇفتي سەرىكباي قاجى وراز قازاق حالقىنىڭ داستۇرىمەن ساباقتاس ورتا ازيالىق ءدىني مەكتەپتىڭ ءرولىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
«مەن، وسىدان 3 جىل بۇرىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا داستۇرىمىزگە، بولمىسىمىزعا، ءدىني سالاداعى جولىمىزعا جاقىن كەلەتىن ورتا ازيالىق ءدىني مەكتەپتىڭ ءرولىن قايتا جاڭعىرتۋ تۋرالى باستاما كوتەردىم. قازاقستان جانە ورتالىق ازيادا ءبىرتۇتاس مۇسىلمان ۇمبەتىن قالىپتاستىرۋ يدەياسىنان تۋعان بۇل باستاما كورشى ەلدەردەگى ءدىن قايراتكەرلەرى مەن ءوزىمىزدىڭ عۇلاما-عالىمدارىمىز تاراپىنان قولداۋعا يە بولدى. قازاق مۇسىلماندىعىندا بۇرىننان قالىپتاسىپ، دالا حالقىنىڭ بولمىسىمەن، تابيعاتىمەن بىتەقايناسىپ كەتكەن مەكتەپ ەجەلگى ماۋرەنناحر مۇسىلماندارىن ورتاق ماقساتقا ۇندەدى. ءدىننىڭ ءتۇپ نەگىزىنە سۇيەنگەن ءدىني ەرەجەلەردى بەرىك ۇستانۋىمىز – بىرلىگىمىزدىڭ نىعايا تۇسۋىنە جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋعىزادى دەپ ەسەپتەيمىن. بۇگىنگى قازاق قوعامىندا ءدىن جايلى تۇسىنىك پەن پىكىر ەكىگە جارىلعانى جاسىرىن ەمەس. ءبىرى – يسلام ارابتانۋدىڭ العىشارتى، قازاقتى جويۋ دەسە، ەكىنشىسى، ءدىني سەنىمدى كورسوقىرلىق دەپ باعالايدى. وسى ەكى تاراپتىڭ ويىنداعى ساۋالعا ورتاق جاۋاپتى ورتا ازيالىق ءدىني مەكتەپتىڭ جولى مەن ءجون-جورالعىلارى ءدال بەرە الادى دەپ تۇجىرىمدايمىن. اللاعا شۇكىر، ءبىز ءالميساقتان مۇسىلمانبىز. وزگەنىڭ مادەنيەتى مەن ءدىني جولىمەن جۇرۋگە مىندەتتى ەمەسپىز. ءوزىمىزدىڭ دۇنيە تانىم مەن تۇرمىس سالتىمىزبەن ادەمى ۇيلەسكەن ءدىني جولىمىز، حاقتى تانۋ داعدىمىز بار. ونى وسى قاسيەتتەردەن اجىراتۋعا، باسقا ارناعا بۇرۋعا ەشكىمنىڭ قاقىسى جوق، – دەپ اتاپ ءوتتى باس ءمۇفتي سەرىكباي قاجى ساتىبالدى ۇلى.
مادەنيەتتەر مەن دىندەردىڭ حالىقارالىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ايدار ءابۋوۆ ءدىني باسقارمانىڭ تۇركىستان قالاسى بويىنشا وكىلدىك جۇمىسىن جەتىلدىرىپ، كيەلى شاھاردىڭ كەلبەتىن ايشىقتايتىن عىلىمي جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ، تىڭ ەڭبەكتەر شىعارۋدى ۇسىندى.
ال ياسساۋي عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى، فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور دوساي كەنجەتاي: «ءمۇفتياتتىڭ باستاماسىمەن تۇڭعىش رەت كيەلى تۇركىستان قالاسىندا ءتالىمى مەن تاعىلىمى مول كونفەرەنسيا ءوتتى. بۇل قازاق رۋحانياتى ءۇشىن تاريحي وقيعا بولدى. باس مۇفتي-حازىرەتىمىز سەرىكباي قاجى وراز باستاعان ءدىن عۇلامالارىنىڭ تۇركى جۇرتىنىڭ يسلامدى قابىلداۋىنا ىقپال ەتكەن قوجا احمەت ءياسساۋيدىڭ كەسەنەسىنە زيارات ەتىپ، تاعىلىمدى باسقوسۋعا ۇيىتقى بولۋى – ۇلكەن جاقسىلىقتىڭ نىشانى»، - دەگەن پىكىرىن جەتكىزدى.
كونفەرەنسياعا الماتى مەن استانادان ارنايى كەلگەن عالىمدار، تاريحشىلار، ءدىنتانۋشىلار كيەلى تۇركىستان تورىندە وتكەن باسقوسۋدا ۇلتتىق تابيعاتىمىزبەن ساباقتاس شاريعاتتاعى مازھابىمىز بەن تانىمدىق مەكتەبىمىزدى تۇعىرلاپ، ۇزىلگەنىمىزدى جالعاپ، جوعالتقانىمىزدى قايتا تۇگەندەپ الۋ ماسەلەلەرى توڭىرەگىندە بايانداما جاسادى. سونىمەن قاتار ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربيەۆتىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باستاماسىنىڭ ءمانى مەن ماڭىزى، حالقىمىزدىڭ رۋحاني ومىرىندەگى وزگەرىستەر ءسوز بولدى.
كونفەرەنسياعا قاتىسقان پروفەسسورلار – بولات كومەكوۆ، دوساي كەنجەتاي، ءشامشادين كەرىم، ايدار ءابۋوۆ، ت.ب. عالىمدار ءمۇفتياتتتىڭ باستاماسىمەن جارىق كورگەن سالت پەن ءدىني ساناسىنىڭ ۇيلەسىمدىلىگىن پاش ەتەتىن «ءدىن مەن ءداستۇر» كىتاپتارى مەن ءتاريحي-دىني جولىمىزدى ايشىقتايتىن «ءداستۇرلى يسلام جاۋھارلارى» ەڭبەگىن مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا قوسىمشا ءپان نەمەسە تاربيە ساعاتى رەتىندە وقىتۋ تۋرالى ۇسىنىسقا قولداۋ ءبىلدىردى.
ايتا كەتەر جايت، ءدىني باسقارما عالىمدارى بۇل ىزدەنىستەرمەن توقتاپ قالماي، جۋىق ارادا «ۇلى دالا توسىندەگى يسلام» اتتى اۋقىمدى ەڭبەكتى شىعارۋعا كىرىسىپ كەتتى. عالدىمدار وسى يگى باستاماعا اتسالىسۋعا نيەت ءبىلدىردى. اتالعان ءدىني ءھام رۋحاني باعىتتاعى ەڭبەكتەردى جاستاردىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋ – بارشاعا ورتاق ساۋاپتى ءىس.
كونفەرەنسيا سوڭىندا دەلەگاتتار باسقوسۋدىڭ نەگىزگى يدەياسىنا اينالعان ءدىني تانىم مەن سال-داستۇرىمىزبەن ۇيلەسكەن ورتاازيالىق ءدىني مەكتەبىمىزدى جاڭعىرتىپ، ءبىرتۇتاس مۇسىلمان ۇمبەتىن قالىپتاستىرۋ باستاماسىن قۇپتاپ، بارشا مۇسىلمان قاۋىمدى ءدىندى وزبىرلىق ارەكەتتەر مەن ساياسي جانە جەكە مۇددەلەر ءۇشىن پايدالانۋدى كوزدەيتىندەرگە ىلەسپەۋگە، جالپىعا ورتاق ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋعا شاقىرىپ، ۇندەۋ جولدادى.
