بۇگىن اباي ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى، جۋرناليست-رەداكتور بيفات ەلتايەۆانىڭ «سىر-سۇحبات – كوڭىل ايناسى» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ادەبي-رۋحاني جيىنعا بەلگىلى قالامگەرلەر، ونەر جانە قوعام قايراتكەرلەرى، عالىمدار، كاسىپكەرلەر، ۇستازدار مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى.
كىتاپ نە جايلى؟
«سىر-سۇحبات – كوڭىل ايناسى» كىتابىنا اۆتوردىڭ ءار جىلدارى رەسپۋبليكالىق «جاس الاش»، «ايقىن» گازەتتەرىندە، «Qamshy.kz» اقپاراتتىق اگەنتتىگىندە جانە باسقا دا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالانعان سۇحباتتارى توپتاستىرىلعان. سۇبەلى سۇحبات كەيىپكەرلەرى ونەر ادامدارى، تانىمال كاسىپكەرلەر، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە پسيحولوگيا سالاسىنىڭ ماماندارى، بالالار ادەبيەتىنىڭ وكىلدەرى، ۇستازدار مەن قوعام قايراتكەرلەرى.
جيناقتاعى ءار سۇحبات كەيىپكەردىڭ بولمىسىن، ومىرلىك ۇستانىمىن جانە ءوز ءداۋىرىنىڭ تىنىسىن تانىتادى. قوعامداعى وزگەرىستەر، ادام تاعدىرى، ونەر مەن ەڭبەكتىڭ ءقادىرى، ءومىردىڭ سان قىرلى قۇبىلىستارى باياندالادى. جاڭا كىتاپ وقىرماندى تىڭ ويعا جەتەلەپ، تۇلعالار ومىرىنەن تاعىلىم الۋعا جول كورسەتەدى.
اق باتامەن اشىلعان تۇساۋكەسەر
تۇساۋكەسەر جيىننىڭ شىمىلدىعى جازۋشى، كەنشى، ينجەنەر، تۇركىستان جانە كەنتاۋ قالالارىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى وسكەنباي قۇلاتاي ۇلىنىڭ اق باتاسىمەن اشىلدى. جازۋشى ءارتۇرلى ماماندىق يەسىمەن سۇحباتتاسۋ ءۇشىن ءجۋرناليستىڭ ءبىلىم كوكجيەگى كەڭ، ينتەللەكتۋالدىق ءوي-ورىسى جوعارى بولۋى قاجەت ەكەنىن العا تارتتى.
– قانشاما ادامنان سۇحبات الىپ، ونى جارىققا شىعارۋدا ادەمى يىرىمدەرمەن كەستەلەۋ – ءجۋرناليستىڭ شەبەرلىگى. ءار ماماندىق يەسىنە سۇراق قويۋ وڭاي ەمەس. ول ءۇشىن ءتىلشىنىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگى جوعارى بولۋ كەرەك. جولىڭ اق بولسىن، قالامىڭ كىدىرمەسىن. تولاعاي تابىس تىلەيمىن! – دەدى وسكەنباي قۇلاتاي ۇلى.
جاڭا كىتاپتىڭ تۇساۋىن جازۋشى وسكەنباي قۇلاتاي ۇلى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ءشامىل ءابىلتاي، جازۋشى-پۋبليسيست مارات توقاشبايەۆ، ساۋلەتشى، قوعام قايراتكەرى حايرۋللا عابجاليلوۆ پەن جۋرناليست، بالالار جازۋشىسى بەيسەنباي سۇلەيمەنوۆ كەستى.
ۇلتىمىزعا رۋحاني ازىق بولسىن
كۇيشى ءشامىل ءابىلتاي جيناقتاعى سۇحبات كەيىپكەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتىپ، اۆتورعا اقجارما تىلەگىن جەتكىزدى. ال جازۋشى-پۋبليسيست مارات توقاشبايەۆ بيفات نۇرماحان قىزىنىڭ جۋرناليستيكاداعى شاكىرتى سانايتىنىن اتاپ ءوتتى. ول بىرنەشە جىل بۇرىن جاس ءجۋرناليستىڭ سۇحبات العان ءساتىن ەسكە الىپ، كاسىبي باتىلدىعىنا ءتانتى بولعانىن جەتكىزدى.
– وسىدان جەتى-سەگىز جىل بۇرىن ءبىر قىز بالا تەلەفون شالدى. اڭگىمە بارىسىندا سول زامانداعى ساياساتقا ۇيلەسە بەرمەيتىن پىكىرلەر ايتىلدى. سوندىقتان سۇحبات جاريالانبايتىن شىعار دەپ ويلادىم. كەيىن ول «جاس الاشقا» شىعىپتى. تاماشا سۇحبات بولدى. سول كەزدە بيفاتتىڭ باتىل جۋرناليست ەكەنىن مويىندادىم، – دەدى مارات توقاشبايەۆ.
قوعامدىق سانانى قالىپتاستىراتىن ماماندىق
ءىس-شارا بارىسىندا ساۋلەتشى، ۇلتتىق ۆاليۋتا – تەڭگەنىڭ العاشقى ديزاينىن جاساعان اۆتورلار توبىنىڭ جەتەكشىسى حايرۋللا عابجاليلوۆ جۋرناليستيكانىڭ قوعامداعى ورنىنا توقتالدى. ءوز سوزىندە ءتىلشى ماماندىعىنىڭ قوعامدىق سانانى قالىپتاستىراتىن جەتكىزدى. سونداي-اق كينورەجيسسەر، سەناريست ەركىن راقىشيەۆ جاڭا كىتاپقا ەكى سۇحباتى جاريالانعانىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، كەيىپكەردىڭ پىكىرىن بۇرمالاماي، ايتىلعان ويدى ءدال جەتكىزۋ – جۋرناليست جاۋاپكەرشىلىگى.
– كەيبىر جۋرناليستەر وتكىر ايتىلعان پىكىرلەردى جاريالاۋعا باتىلى بارمايدى. ال بيفات مەنىڭ ءسوزىمدى بىردە-بىر وزگەرتپەي، قاز-قالپىندا بەردى. بۇل كىتاپ ستۋدەنتتەر ءۇشىن الەۋمەتتىك-ساياسي ماسەلەلەردى جەتە تۇسىنۋگە اسا قاجەت دەپ ويلايمىن، – دەدى رەجيسسەر.
كەيىپكەر الەمىنە تەرەڭدەۋ
بالالار جازۋشىسى بەيسەنباي سۇلەيمەنوۆ كىتاپ جازۋ ءۇشىن تالانت پەن قوسا تاباندىلىق قاجەتتىگىن العا تارتتى. ءار كەيىپكەر سەگىز قىرلى، ءبىر سىرلى تۇلعا بولعاندىقتان، سۇحبات ارقىلى ءبىر عانا قىرىن اشۋى مۇمكىن. ال ونىڭ مىنەزىن، ىشكى الەمىن تەرەڭىرەك اشۋعا ۇمتىلۋ كەرەگىن جەتكىزدى.
اقىن، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بولات شاراحىمباي اۆتوردىڭ جۋرناليستيكاداعى قولتاڭباسىن بۇرىننان بىلەتىنىن، بيفات ەلتايەۆانىڭ جاستايىنان جۋرناليستيكاعا ارالاسىپ، 22 جاسىندا گازەت رەداكتورى بولعانىن ايتتى.
– بيفات – اشىق سويلەيتىن، باتىر دا باتىل جۋرناليست. ول سۇراقتى دۇرىس قويا بىلەدى. ەندى بۇدان دا تەرەڭدەپ، كۇردەلى تاقىرىپتاردى قاۋزاي بەرۋى كەرەك، – دەدى اقىن.
سۇحباتتان تۋعان ۇلكەن شىعارمالار
جيىندا قازاقستان جازۋشىلار جانە جۋرناليستەر وداقتارىنىڭ مۇشەسى، اقىن داۋلەتبەك بايتۇرسىن ۇلى سۇحبات جانرىنىڭ مۇمكىندىگى مول ەكەنىنە توقتالدى. ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ «اقيقات پەن اڭىز»، مۇحتار شاحانوۆتىڭ «قۇز باسىنداعى اڭشىنىڭ زارى» سىندى بەلگىلى كىتاپتار سۇحباتتان تۋىنداعانىن مىسال ەتتى. سونداي-اق ءتىلشى قوعامعا ايتارى بار تۇلعانى تاۋىپ، ونىڭ ويىن جۇرتشىلىققا جەتكىزۋدىڭ ءوزى ءجۋرناليستىڭ ەڭبەگى ەكەنىن ءسوز ەتتى.
– گازەت پەن جۋرنالدىڭ ابىرويىن باس رەداكتور كوتەرسە، ونىڭ ساپاسىن جۋرناليستەر قالىپتاستىرادى. بيفاتتىڭ سۇحبات العان كەيىپكەرلەرى – ءارتۇرلى سالانىڭ وكىلدەرى. ايتارى بار ادامدى تابۋدىڭ ءوزى – ءجۋرناليستىڭ مىقتىلىعى، – دەدى اقىن.
شاكىرت جەتىستىگى – ۇستاز مەرەيى
تۇساۋكەسەردە فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور اينۇر كوشەكوۆا شاكىرتىنىڭ جاڭا ەڭبەگىنە ۇستازدىق باعاسىن بەردى.
– «سىر سۇحبات – كوڭىل ايناسى»... كىتاپ اتاۋىندا تەرەڭ ماعىنا بار. سىر – ادامنىڭ ىشكى الەمى، سۇحبات – سول الەمگە باستايتىن جول، ال كوڭىل ايناسى – جۇرەكتەگى شىندىقتىڭ كورىنىسى. دەمەك، بۇل كىتاپ – ادامدى تانۋعا، تاعدىردى تىڭداۋعا، اقيقاتتى ۇعىنۋعا باعىتتالعان. جاقسى سۇحبات ادامنىڭ بولمىسىن اشىپ قانا قويماي، وقىرمانعا وي سالىپ، ومىرگە باسقا قىرىنان قاراۋعا جەتەلەيدى. وسى تۇرعىدان العاندا، جاڭا كىتاپتىڭ وقىرمانعا بەرەرى مول دەپ سەنەمىن، – دەدى عالىم.
ادەبي كەشتە قىلقوبىز شەبەرى جاسار نۇردانبەك «دوسپامبەتتىڭ جىرىن» ورىنداپ، پاروديست-اكتەر اسقار كومەكبايەۆ ونەرىمەن كوپشىلىككە كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇي سىيلادى.
«سۇحبات – ءجاي عانا اڭگىمە ەمەس...»
جيىن سوڭىندا تۇساۋى كەسىلگەن تۋىندى اۆتورى بيفات ەلتايەۆا كىتاپتىڭ جارىق كورۋىنە ۇلەس قوسقان ازاماتتارعا، ۇستازدارعا، ارىپتەستەرى مەن كەيىپكەرلەرىنە العىس ءبىلدىردى.
– سۇحبات – سۇراق قويىپ، ءجاي عانا اڭگىمەلەسۋ ەمەس، الدىمەن كەيىپكەردى ىزدەپ، ونىڭ قىزمەتى مەن ءومىر جولىن زەرتتەۋ. سونداي-اق ەڭبەك جولىنداعى تاڭداعان سالاسىن تەرەڭ ءتۇسىنۋ كەرەك. سودان كەيىن عانا مازمۇندى اڭگىمە قۇرۋعا مۇمكىندىك تۋادى، – دەدى اۆتور.
رۋحاني كەشكە اينالعان تۇساۋكەسەر راسىمىندە اۋەزدى ءان شىرقالىپ، كۇمبىرلەگەن كۇي وينادى. وسىلايشا قوعامدىق ساناعا قوزعاۋ سالاتىن «سىر-سۇحبات – كوڭىل ايناسى» كىتابى قالىڭ وقىرمانعا جول تارتتى. باعاسىن پاتشا كوڭىلدى وقىرمان باعامداي جاتار...
«Abai University» مەديا ورتالىعى
