مۇسىلمان ۇمبەتىنىڭ ەڭ ۇلىق مەرەكەسى – قاسيەتتى قۇربان ايت تاياپ قالدى. كۇللى ادامزاتتى ىزگىلىك پەن بىرلىككە، مەيىرىم مەن قاناعاتقا ۇندەيتىن، جۇرەكتەردى جاقىنداتىپ، اعايىن اراسىنداعى باۋىرمالدىقتى ارتتىراتىن ەرەكشە رۋحاني كەزەڭنىڭ ءمان-ماڭىزى ەرەكشە. قۇربان ايت مەرەكەسى قوعامداعى مەيىرىم مەن قايىرىمدىلىقتى ارتتىرىپ، اۋىزبىرشىلىكتى نىعايتا تۇسەدى.

قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ بەكىتكەن كەستەسىنە سايكەس، بيىل قاسيەتتى قۇربان ايت مەرەكەسىنىڭ العاشقى كۇنى 27 مامىرعا (سارسەنبى) سايكەس كەلىپ وتىر. ەلىمىزدە بۇل كۇن رەسمي دەمالىس كۇنى بولىپ بەكىتىلدى. ايتۋلى مەيرام ءداستۇر بويىنشا ءۇش كۇنگە سوزىلادى.

بيىلعى مەرەكەنى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى زامان تالابىنا ساي جۇرگىزىلىپ جاتىر. حالىققا قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا ارنايى مال سويۋ ورىندارى بەلگىلەنىپ، سانيتارلىق تالاپتار كۇشەيتىلدى. سونىمەن قاتار، ۋاقىتى تىعىز نەمەسە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار ءۇشىن قاشىقتان قۇرباندىق شالۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ونلاين پلاتفورمالار دا بەلسەندى جۇمىس ىستەمەك.

جىل سايىن بۇل مەيرام جاقىنداعاندا قوعامدا بىرنەشە ماڭىزدى ماسەلە كوتەرىلەدى. اسىرەسە، بازارداعى مال باعاسىنىڭ نەگىزسىز ءوسۋى، حالىقتىڭ ساۋاپ ءۇشىن نەسيە الىپ قارىزدانۋى جانە سوڭعى كەزدەرى ترەندكە اينالعان ونلاين قۇرباندىق شالۋدىڭ توڭىرەگىندە سۇراق كوپ. مەيرام تەك ەت تاراتۋ ناۋقانىنا اينالىپ كەتپەۋى ءۇشىن نە ىستەۋىمىز كەرەك؟

وسى جانە وزگە دە وزەكتى ساۋالداردىڭ جاۋابىن ءبىلۋ ءۇشىن Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنا رەسمي تۇردە ساۋال جولدادى.

– ايت جاقىنداسا، بازاردا مال باعاسى شارىقتاپ كەتەدى. وسى ورايدا، ساۋداگەرلەردىڭ باعانى قولدان ءوسىرۋى شاريعاتقا قانشالىقتى ساي؟

– قۇربان ايت مەرەكەسى قارساڭىندا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ ءتوراعاسى، باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى جىل سايىن كاسىپ يەلەرىن مال باعاسىن نەگىزسىز كوتەرمەۋگە، حالىققا قولايلى جاعداي جاساۋعا ۇندەپ كەلەدى.

– ءقازىر حالىق اراسىندا قۇرباندىق شالۋ ءۇشىن نەسيە الاتىندار نەمەسە قارىزعا باتاتىندار بار. شاماسى جەتپەسە دە، بۇلاي ەتۋ دۇرىس پا؟

– حانافي ءمازھابى بويىنشا قۇربان ايت كۇندەرى (بيىل مامىپدىڭ 27،28،29 كۇندەرىنە ساي كەلەدى) قۇرباندىق شالۋعا شاماسى كەلگەن داۋلەتتى، ياعني نەگىزگى قاجەتىنەن تىس زەكەتتىڭ نيساپ مولشەرىنە جەتكەن (نيساپ مولشەرى – 85 گرامم التىنعا، ياكي سونىڭ قۇنىنا تەڭ كەلەتىن قاراجات، سونداي-اق، 40 قوي، 30 قارامال، 5 تۇيە)، ازات، باليعات جاسىنا جەتكەن، اقىل-ەسى دۇرىس، قۇربان ايت ۋاقىتىندا جولاۋشى بولماعان مۇسىلمانعا قۇربان شالۋ – ءۋاجىپ. نيساپ مولشەرىنە جەتەتىن قاراجاتى جوق نەمەسە قارىزى بار ادامعا قۇربان شالۋ مىندەتتى بولمايدى. نەسيە الىپ قۇربان شالۋعا تىيىم سالىنادى. 

– الىس شەتەلدەگى نەمەسە ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىندەگى مۇقتاج جاندارعا ونلاين تۇردە مال اتاپ، سويعىزۋ ارقىلى شاريعاتتاعى شارتتارى تولىق ورىندالا ما؟

– قۇرباندىق شالاتىن ادام قۇرباندىق شالۋ ءىسىن باسقا بىرەۋگە   تاپسىرۋىنا بولادى. ياعني، قۇرباندىق شالاتىن ادام اقشاسىن جىبەرىپ، مالدى ساتىپ الۋعا جانە ونى باۋىزداۋعا بىرەۋدى وكىل ەتە الادى. جابيردەن جەتكەن ريۋاياتتا:

 «پايعامبارىمىزدىڭ (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) الپىس ءۇش تۇيەنى قۇرباندىققا شالىپ، قالعانىن باۋىزداۋدى اليگە تاپسىردى» (مۋسليم)، – دەلىنگەن.

ارنايى بارىپ قۇربان شالۋعا مۇمكىندىگى بولماعان ازاماتتار qurban.muftyat.kz سايتى ارقىلى قۇرباندىق مالىن تاڭداپ، تولەم جاساي الادى. قۇرباندىق شالىنعاننان كەيىن تاپسىرىس بەرگەن كىسىگە بەينەەسەپ جولدانادى.

– قۇربان ايتتا تەك ەت تاراتۋدان بولەك، قانداي كومەك كورسەتسە بولادى؟ مىسالى، مۇقتاج وتباسىلاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن الىپ بەرسە، اتاپ ايتساق، وقۋ قۇرالدارىن، كيىم-كەشەكتەرىن نەمەسە ەمگە كەرەك قاراجاتىنىڭ ءبىر بولىگىن تولەۋ ارقىلى وتەۋگە بولا ما؟

–  ءيا، جاڭا ايتقانداي سونىمەن قاتار حالىق تاراپىنان تاپسىرىلعان قۇرباندىق ەتى قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ «زەكەت جانە قايىرىمدىلىق» قورى ارقىلى مۇقتاج جاندارعا ۇلەستىرىلەدى. وتكەن جىلى 81 793 وتباسىعا قۇرباندىق ەتى تاراتىلعان.

قۇربان ايت ۋاقىتىندا نەگىزگى مىندەت – قۇربان شالۋ. وسىعان وراي حالىق تۋما-تۋىسقا جانە مۇقتاج جاندارعا ەت تاراتىپ، ساۋاپتى ىسكە كوبىرەك كوڭىل بولەدى. ال بۇدان وزگە دە قايىرىمدىلىق امالدارىن قاتار اتقارۋ – نۇر ۇستىنە نۇر.

– قازىرگى تاڭدا قۇرباندىق شالۋ ءساتىن، تاراتىلعان ەت پەن قايىرىمدىلىق ساتتەرىن فوتو-ۆيدەوعا ءتۇسىرىپ، الەۋمەتتىك جەلىلەرگە جاپپاي جۇكتەۋ ترەندكە اينالدى. ساۋاپتى امالدى بۇلايشا جاريا ەتۋ (ريا جاساۋ) قۇرباندىقتىڭ قابىل بولۋىنا اسەر ەتە مە؟

– ءاربىر امال نيەتكە بايلانىستى بولعاندىقتان، فوتو-ۆيدەوعا ءتۇسىرۋ ماسەلەسى دە نيەتكە قاراي باعالانادى. ەگەر ونداعى ماقسات – وزگەلەردى جاقسىلىققا ىنتالاندىرىپ، قايىرىمدى ىسكە ۇندەپ، قۇلشىلىققا جىگەرلەندىرۋ بولسا، مۇنىڭ ءجونى بولەك. دەگەنمەن، ءار ادام ريادان ساقتانىپ، ىقىلاستى باستى نازاردا ۇستاۋى قاجەت.

– قازاقستاندا بىزدەن بولەك باسقا دا ۇلت وكىلدەرى تۇرادى. قۇربان ايت مەيرامىندا وزگە ءدىن وكىلدەرىنە (حريستيان، بۋدديست جانە ت.ب.) نەمەسە ءدىن ۇستانبايتىن كورشى-قولاڭعا قۇرباندىق ەتىنەن ءدام تاتقىزۋعا، ولاردى قوناققا شاقىرۋعا بولا ما؟ بۇل ءبىزدىڭ قوعامداعى بىرلىك پەن تاتۋلىققا قالاي اسەر ەتەدى؟

– وزگە ءدىن وكىلدەرىنە قۇرباندىق ەتىن ۇيلەستىرۋگە ابەستىك جوق. بۇل ارەكەت ءبىر شەتىنەن ساۋاپ، ەكىنشىدەن وزگە دىندەگىلەردىڭ يسلامعا دەگەن جاقسى كوزقاراستارى قالىپتاسۋىنا سەپتىگىن تيگىزۋى مۇمكىن. قوناققا شاقىرىپ ءدام تاتتىرۋعا بولادى – قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ شاريعات جانە ءپاتۋا ءبولىمى ساۋالدارعا وسىلاي جاۋاپ بەردى.

ءبىز نارىقتىڭ زاڭى قاتال، تەحنولوگيانىڭ دامۋ اعىنى قاتتى، ماتەريالدىق قۇندىلىق قانا العا وزعان داۋىرگە «جۇتىلىپ» بارامىز با؟ ۇلىق مەيرامدى جەكە باستىڭ پايداسىنا ايىرباستاپ جىبەرگەن جوقپىز با؟

جىل سايىن ايت جاقىنداعاندا بازارداعى مال باعاسىنىڭ شارىقتاپ كەتەتىنى جاسىرىن جايت ەمەس. ساۋاپ ىزدەپ، قۇلشىلىق قىلاتىن قاسيەتتى ساتتە قايمانا جۇرتتىڭ قالتاسىن قاعىپ، ءناپسىنى العا وزدىرۋدى يماننىڭ بەلگىسى دەۋگە نەگىز جوق.

بۇگىنگى سيفرلىق ءداۋىردىڭ جەمىسى – ونلاين قۇرباندىق شالۋ جوبالارى ۇتىمدى شەشىم. ادام جۇمىسىن ايتارلىقتاي جەڭىلدەتەدى. ءبىراق تەلەفوننىڭ ارعى جاعىندا وتىرىپ، ءبىر باتىرمانى باسا سالۋ – قۇربان ايتقا تىكەلەي ارالاساتىن، اعايىننىڭ ەسىگىن اشىپ كورىسەتىن، بالالار «ايتتىق» سۇراپ مارە-سارە بولاتىن قازاقى، جىلى ءداستۇرىن سۋىتىپ جىبەرمەۋى ءتيىس. بۇل كۇندەرى تەك ەت تاراتۋمەن شەكتەلمەي، جەتىمدەردىڭ باسىنان سيپاپ، جالعىزباستى قارتتاردىڭ كوڭىلىن اۋلاۋ، ناۋقاستاردىڭ ەمىنە قول ۇشىن سوزۋ سەكىلدى اۋقىمدى الەۋمەتتىك ىزگىلىكتى كوبەيتسەك – مەيرامنىڭ نۇرى دا، قۇنى دا ارتپاق.

قۇربان ايت – بازارداعى باعا جارىسى دا، ەت ءۇشىن تالاس تا ەمەس. ادامگەرشىلىك سىنالاتىن، جۇرەكتەر تازارىپ، باۋىرمالدىق بەكيتىن مەرەكە.

نيەتتەرىڭىز قابىل، قۇربان ايت مۇباراك بولسىن!