E.Qajybek latyn álipbıine kóshý týrasynda pikir bildirdi

/uploads/thumbnail/20170911112345794_small.jpg

Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory E.Qajybek parlamenttik tyńdaýda sóz sóıledi dep habarlaıdy Qamshy.kz aqparat agenttigi. 

«Bul tek qana tildiń reformasy emes – dil reformasy, janymyzdyń jańǵyrýy, mańyzdy strategıalyq baǵdarlama.

Bul – bolashaǵymyzdyń tizginin óz qolymyzǵa alýdyń, Prezıdent sózimen aıtsaq, «bolashaqqa baǵdar», «rýhanı jańǵyrýdyń» ózegi, Qazaqstannyń 30 damyǵan eldiń qatarynda sap túzeýiniń jarqyn kepili».

«Bul keleli másele qalyń jurtshylyqtyń belsene qatysýymen qolǵa alynýda. Eldiń túkpir-túkpirinen, shetelden, aýyldan da, qaladan da, halyq qalaýlylary men memlekettik qyzmetkerler, ǵalymdar men zeınetkerler, jastar men syrttaǵy otandastarymyz – bári de óz úlesterin qosýǵa tyrysýda, bári de batalaryn berip, tileýin tileýde, hattaryn jazyp, jobalaryn joldaýda».

«Bizdiń álipbı aýystyrýymyzdyń negizgi sebebi – taza tildik qajettilikke tikeleı baılanysty. Budan saıası astar izdeýshiler qatelesedi».

«Alfavıt qabyldaý – aısbergtyń ushy, qyrýar jumystyń bastamasy, alǵysharty ǵana. Elbasy atap ótkendeı, «aldaǵy 2 jylda uıymdastyrý jáne ádistemelik jumystar júrgizilýge tıis.

Atap aıtsaq, olar jańa qazaq jazýynyń -

-fonetıka-fonologıalyq negizderin jańadan túzip shyǵý;

-latyn grafıkasy negizindegi álipbı boıynsha qazirgi qazaq jazýynyń orfografıalyq erejeleriniń nobaıyn ázirleý;

-jańa ulttyq  álipbıdi úıretýge arnalǵan oqýlyqtardy, meńgertýge arnalǵan ádistemelik oqý quraldardy daıyndaý;

-tájirıbelik-úılestirý jáne biliktilikti arttyrý dárister júıesin qalyptastyrý;

-mektepke deıingi, orta jáne joǵary bilim berý mekemeleri, ádistemelik-úılestirý, ǵylymı, bilim berý uıymdarynyń oqýshy-muǵalimderin daıarlaý;

-jazý reformasynyń ulttyq jáne memlekettik til retindegi qazaq tiliniń ómirsheńdigi men bolashaǵyna ıgi áser etetin mehanızmderdi anyqtap, engizý;

-memlekettik til saıasatynyń tıimdiligin arttyrý máselelerin uıymdastyrý;

-avtomatty túrde kırıll jazýynan latyn grafıkasyna ózgeretin ári latyn jazýyn jedel túrde úıretýge baǵyttalǵan mobıldik qosymshalardyń  İT baǵdarlamalar keshenin daıyndaý;

- ǵylymnyń ár salasyna arnalǵan bir tildi, eki tildi, kóp tildi sózdikterdi jasaýdy jáne t.b. is-sharalardy zertteý, saraptaý, bekitý, iske asyrý.

Qatysty Maqalalar