Sońǵy jyldary dárigerler áıelderdi tabıǵı jolmen bosandyrýdyń ornyna kesar operasıasy arqyly bosandyrý jolyn tańdaıtyn bolǵan. Ol degenimiz ana durys týa almaǵan jaǵdaıda balany ana jatyryn jarý arqyly alý. Alaıda ananyń densaýlyǵyna qaýip tónbese de, dárigerler osy joldy tańdaýǵa beıim keledi. Sarapshylar munyń sebebin bileýge tyrysyp kórdi. Nátıjesi «Qoǵamdyq ǵylymı kitaphana» basylymynda jarıalandy.
Zertteýdi Dýblındegi Trınıtı kolejiniń zertteýshileri júrgizdi. Sarapshylar 34-ke jýyq ǵylymı zertteýdi taldady. Ol zertteýler 1992 jyldan 2016 jylǵa deıin 20 túrli memlekette júrgizilgen.
Nátıjesinde, dárigerlerdiń 67 paıyzy balany kesip alý jolymen bosandyratyn kórinedi. Sebebi boılarynda tabıǵı jolmen týý sátsiz óte me degen úreı basym bolady. Sátsizdikterdiń saldarynan sottan sota júgirgen akýsherlerdiń qarasy búginde kóp.
Taǵy bir sebebi – áıelderdi tabıǵı jolmen bosandyratyn qyzmetkerler medısına jetispeıdi ári yńǵaılysy da sol. Bir qyzyǵy, bul ádisti tańdaıtyn kóbine jasy úlken dárigerler bolyp shyqty.
Al sarapshylardyń pikiri kerisinshe: dárigerler tańdaǵan mundaı jol áıelderdi kúızeliske dýshar etýi múmkin. Zertteýshilerdiń pikirinshe, ondaıda qan ketý, juqpaly aýrýlar juqtyryp alý nemese ishki aǵzaǵa zaqym keltirý qaýpi joǵary bolady. Al tabıǵı jolmen bosaný – ana úshin de, sábı úshin de paıdaly bolmaq. Sol sebepti sarapshylar tek eń qajetti jaǵdaıda ǵana keser arqyly balany dúnıege ákelýge keńes beredi.
Kesar operasıasy. Tarıh
Derekterge sensek, sábıdi kesar tiligi arqyly bosandyrý ótken ǵasyrlarda da qoldanylǵan ádis eken. Ejelgi Grekıa mıfterinde qaıtys bolǵan júkti áıelderdiń qursaǵyndaǵy sábıdi ananyń ishin kesip, shyǵaryp alǵannan keıin ǵana kómýge ruqsat berilgeni aıtylady. Mundaı zań ózge de memleketter de qoldanyldy. Alaıda kesar operasıasy arqyly balany shyǵaryp alý tek qaıtys bolǵan áıelderge qoldanylǵan.
Tiri áıelderdiń ishin jaryp balany alý ádisin alǵash paıdalanǵan fransýz dárigeri Ambrýaz Pare eken. Alaıda dárigerdiń tájirıbesi sátsiz aıaqtalypty. Birde júkti áıelder ólse, endi birinde sábı shetinep jatty. Dárigerdiń mundaǵy basty qateligi – operasıadan keıin jatyrdy jamamaý, ıaǵnı ústinen qaıta tikpeý. Jatyrdy tigý tek 5 jyldan keıin qolǵa alynǵan. Sol ýaqyttardan bastap kóp memleket atalmysh ádisti zańdastyra bastapty. Sebebi ondaıda ananyń da, balanyń da aman qalý múmkindigi zor boldy.
Gúlim Jaqan
