وقىرمانداردان كۇن سايىن جۇزدەگەن حات كەلىپ تۇسەدى. سولاردىڭ ءبىرىن تۇركىستان قالاسىنىڭ تۇرعىنى جولداعان. ازامات (جەكە باسىنىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن اتى وزگەرتىلدى) ەسىمدى حات جولداۋشىنىڭ سوزىنشە قاتەرلى ىسىككە شالدىققان تۋىسقان اعاسى ەمشى بالا ەربوسىنعا بارعاننان كەيىن ءۇش ايدان سوڭ كوز جۇمعان، دەپ جازادى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى Islam_nasikhat پاراقشاسىنا سىلتەمە جاساپ.
«دارىگەرلەر اعاما «ىشەگىندە قاتەرلى ىسىك بار» دەگەن دياگنوز قويدى. ءبىراق ولار بۇگىن-ەرتەڭ ولەدى دەپ ايتپاعان بولاتىن. وسى ۋاقىتقا دەيىن اۋرۋحانادان تۇراقتى تۇردە ەمىن الىپ، ءوز اياعىمەن جۇرگەن بولاتىن. كىمنەن ەستىگەنى بەلگىسىز «ەربوسىن دەگەن بالاعا بارامىن. نەبىر اۋرۋدى جازىپ جىبەرەدى ەكەن» دەپ، بىلتىر اپتاعان ىستىقتا جولعا شىعىپ كەتتى.سول بويى اۋرۋحاناداعى ەمى دە ءۇزىلدى. كەلگەن سوڭ دارىگەرگە كورىنسەڭشى دەپ ەدىك. مەن جازىلىپ كەتتىم دەپ، ەم قابىلداماي قويدى. ارتىنشا جاعدايى ناشارلاپ، ءۇش ايدان سوڭ كوز جۇمدى. توسەك تارتىپ قالعان كەزىندە اۋرۋحاناعا اپارساق ءدارى قابىلداماعاننان ىسىگى اسقىنىپ كەتىپتى»،- دەيدى حات يەسى.وسى ورايدا ءبىز ەلگە ەمشىلىگىمەن تانىمال بولعان جەتكىنشەكتىڭ شىن مانىندە كىم ەكەنىن ءبىلۋ ءۇشىن كاسىبي پروففايلينگ (ادامنىڭ سوزىمەن، ءىس-قيمىلىنا قاراپ مىنەزدەمە بەرەتىن مامان) ساراپشىنىڭ كومەگىنە جۇگىندىك.
ماقساتىمىز – قامشىسىمەن ساباپ شيپا بەرەتىن وقۋشىنىڭ راسىمەن دە كىم ەكەنىن انىقتاۋ.جاننا نۇرسەيتوۆا ەمشى بالا ەربوسىننىڭ عالامتوردا تولىپ جۇرگەن ۆيدەولارىن كورىپ شىعىپ، ونى «كاسىبي الاياق» دەپ اتادى.«مەن بۇل بالانىنىڭ ۆيدەوسىن 3-4 جىل بۇرىن كورگەنمىن. ول كەزدە ءوزىنىڭ ەمشى ەكەنىنە ول كۇمانمەن قارايتىن جانە ءوزى بۇل ىسىنە، قىلمىسىنا ۇيالاتىن ەدى. قازىرگى ول ەمشى ەمەس ەكەنىن جاقسى تۇسىنەدى جانە ىسىنە ۇيالمايتىن حالگە جەتىپتى.بۇل قورقىنىشتى.ونىڭ كوز ۇشقىنى، سويلەگەن سوزىنە، ميميكاسىنا قاراپ وتىرىپ-اق، اقشا مەن اتاق، بيلىككە قۇشتار ەكەنىن ءتۇسىنۋ قيىن ەمەس. ول سويلەۋدىڭ شەبەرى. بۇرىن كىشكەنە ەجىكتەپ سويلەسە6 ءقازىر ءسوزدىڭ مايىن تامىزاتىن شەشەن. مۇنداي حالگە قالاي جەتتى دەيسىز بە؟ كۇن سايىن ول 200 ادامدى قابىلداپ، ارقايسىسىمەن سويلەسەدى. سودان كەلگەن تاجىريبە.شىن مانىسىنە كەلسەك، ەربوسىننىڭ بويىندا ەشقانداي دا قاسيەت جوق. ول – ناعىز تاجىريبەلى الاياق. بۇل قىلمىسقا ونى شەشەسى نەمەسە ۇلكەن تۋىستارى اكەلگەن.
ياعني، سەن -قاسيەتتىسىڭ، اۋرۋدى ەمدەيسىڭ دەپ بالانىڭ ميىنا ءسىڭدىرىپ قويعان» ،- دەدى بەدەل جانە ابىروي ءىسى جونىندەگى ساراپشى.مىقتى بولسا نەگە ورتالىققا كەلىپ ەمحانا اشپايدى؟جاننا نۇرسەيتوۆا ەربوسىن سەرىكبايەۆتىڭ – اقىلدى قۋ ەكەنىن العا تارتادى.«بۇل بالا شىنىمەن ەمشى، قاسيەتتى بولسا نەگە الماتى مەن استانانىڭ ورتاسىنان كەلىپ بولىمشە اشىپ ەمدەمەيدى؟ ەربوسىن مەن ونىڭ تۋىستارى بۇل ءىستى ولسە جاسامايدى. سەبەبى، قالادا تۇراتىن ازاماتتار مۇنداي الاياقتارعا سەنبەيدى، سوسىن بارمايدى. ال، ولارعا اقشا اكەلەتىندەر كەرەك. سول ءۇشىن ولار ارالداعى الىس اۋىلدا تۇرىپ جاتىر.
ياعني، بۇل بالاعا ەمدەلۋگە باراتىنداردىڭ 80 پايىزىنىڭ ءبىلىمى تايازدار. ولار ەربوسىن ايتقان ەرتەگى مەن اڭىزعا سەنەدى. قالادا تۇرسا ونىڭ وتىرىكتەرى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى اشىلىپ قالۋى مۇمكىن»ەمشى بالا ەربوسىن — قوعامعا وتە ءقاۋىپتى ادامتانىمال ساراپشى وسى كۇنگە دەيىن ەربوسىندى زەرتتەپ كورىپ ول تۋرالى ءوز پىكىرىن عالامتوردا جاريالاعان ەكەن. وسىنى كورگەن رەسەيلىك اتا-انا قىزدارىن بالا ەمشىگە اپارىپ، سال قىلىپ قايتقانىن ايتىپتى.«مەندە رەسەيلىك ءۇش ازاماتتىڭ حاتتارى ءالى ساقتاۋلى تۇر. بىرىندە كىشكەنە قىزدارىن ەربوسىنعا ەمدەتەمىز دەپ ۋاقىتىلى دارىگەرگە كورسەتپەي مۇگەدەك قىلىپ العانى جازىلعان.
ءتىپتى، ولار وكىنىشتەرىن كىمگە ايتارىن بىلمەي، كۇندە جىلايدى ەكەن. مەن وسى ازاماتتاردىڭ وپىعى باسقا وتانداستارىمىزعا ساباق بولسا ەكەن دەيمىن. سەبەبى، سوقىر سەنىمگە ەرىپ ءبىرى — مۇگەدەك، ءبىرى- قايتىس بولدى.كۇن سايىن بالا ەمشىگە ورتا ەسەپپەن 200 ادام بارادى ەكەن. ال، ولاردىڭ نەشەۋى جازىلدى، نەشەۋى ءولدى، ءبىلىپ جاتقان ەشكىم جوق. قۇزىرلى ورگان تاراپىنان بۇلارعا نەگە تەكسەرىس جوق ەكەنىنە مەن تاڭ قالام. زاڭ بويىنشا تيىم سالۋ كەرەك مۇنداي ەمشىلەرگە. بۇل دەگەن بارىپ تۇرعان قىلمىس قوي. شىن مانىسىندە ەمشى بالا ەربوسىن – قوعامعا وتە ءقاۋىپتى ادام» ، — دەدى پروففايلينگ.ونىڭ تانىمال بولۋىنا جۋرناليستەر دە كىنالى.
ءسوز اراسىندا ساراپشى جاس ەمشىنىڭ تانىمال بولىپ، جۇرتتى وزىنە ۇيىرەتىنە تىلشىلەردى دە كىنالادى.«ەمشى بالا شىققان ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى بارلىق ب ا ق ول تۋرالى جارىسا جازدى. جالپى جۋرناليستەر «مەن وسى ازامات تۋرالى جازىپ وتىرىپ، باسقا ادامنىڭ ومىرىنە ءقاۋىپ توندىرمەدىم بە؟» دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ۇمىتپاۋلارى قاجەت. تىلشىلەردىڭ ماقالاسىنا سەنگەن جۇرتتىڭ ءبارى سول بالاعا اعىلدى. ءقايتسىن ەندى، حالىق ءۇشىن ايتەۋىر ءبىر نارسەگە سەنۋ كەرەك.اۋرۋ قىسقان كەزدە، ءتىپتى بۇل سەنىم دەگەن نارسە شارىقتاپ كەتەدى. ال، ەربوسىننىڭ قامشىسىنان تاياق جەگەن سوڭ جازىلىپ كەتتىم دەگەندەر تۋرالى ايتار بولسام. ول اۋرۋ ونسىز دا جازىلاتىن ەدى. تەك ىشكى سەنىم جەتىسپەگەن ول ازاماتقا»، — دەدى جاننا نۇرسەيتوۆا.
ەربوسىننىڭ ەسەيگەن كەزدەگى ۆيدەوسىن كورگەن ساراپشى وقۋشىنىڭ قايتادان قاراپايىم ومىرگە، تۋرا جولعا تۇسە المايتىنىن ايتتى. سەبەبى، اقشا مەن بيلىكتىڭ ءدامىن تاتقان ونىڭ بويىندا وكىنىش ۇشقىنى دا جوق ەكەن. بالانىڭ بەينەسىنەن وتىرىك كوپ بايقالادى دەگەن مامان «ەگەر ول ەمشىلىكتى تاستاسا جاقسى ۇستاز شىعاتىن» ەدى دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى.عالامتور جەلىسىن اقتارىپ وتىرىپ بايقاعانىمىز ەربوسىن سەرىكبايەۆتىڭ ەمىن الۋ ءۇشىن ناۋقاستار تەك قازاقستاننان عانا ەمەس، الىس-جاقىن شەتەلدەن دە الدانىپ كەلەدى ەكەن.
