وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا جابايى جانۋارلاردىڭ ءوسىمىن مولايتۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى فازاناريي قۇرىلدى. سىرداريا-تۇركىستان مەملەكەتتىك وڭىرلىك تابيعي پاركىندە قۇرىلعان فازانارييدە «ەلىك»، «قىرعاۋىل» تۇقىمباقتارى، ال سوزاق ورمان جانە جانۋارلار الەمىن قورعاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك مەكەمەسىنە قاراستى مەملەككەتتىك ورمان قورى جەرىندە «قۇلان مەن قاراقۇيرىق» تۇقىمباقتارى جاساقتالعان. ونداعى 200 گەكتار اۋماقتا قۇلان جانە قاراقۇيرىق، 10 گەكتار جەردە ءسىبىر ەلىگى مەن 2 گەكتار اۋماقتا قىرعاۋىل قۇسىن قولدان ءوسىرۋ جوسپارلانۋدا.

وسى جىلى ەلىك تۇقىمباعىنا الماتى وبلىسىنىڭ ىلە وزەنىنىڭ بويىنان 20 باس ەلىكتى، ياعني، 3 اتالىق، 12 انالىق جانە 5 ءتولىن اۋلاپ، الىپ كەلۋ كوزدەلۋدە. ەلىك - بۇعىلار تۇقىمداسىنا جاتاتىن جۇپتۇياقتى، سۇتقورەكتى جانۋار. ەلىكتىڭ ەۋروپا، ءسىبىر، مانچجۋر ءۇش ءتۇرى تارالعان بولسا،  قازاقستاندا ءسىبىر ءتۇرى  كەزدەسەدى. 

ال قىرعاۋىل تۇقىمباعىندا بۇگىندە 34 باس قۇس بار. ولاردىڭ جۇمىرتقاسى الىنىپ، ينكۋباتورلىق جولمەن كوبەيتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.

قىرعاۋىل - وتىرىقشى قۇس. ۇياسىن نۋ قامىستىڭ، قالىڭ بۇتانىڭ اراسىنا جەرگە سالادى. ءساۋىر-مامىر ايلارىندا 7-18 جۇمىرتقا سالىپ، 21-27 كۇندە بالاپان باسىپ شىعارادى. بالاپاندارى جۇمىرتقادان جەتىلىپ شىعادى، مامىعى كەپكەن سوڭ جەمىن ءوزى اۋلايدى.

سوزاق ورمان جانە جانۋارلار الەمىن قورعاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك مەكەمەسىنە قاراستى مەملەككەتتىك ورمان قورى جەرىندە سالىنعانق قۇلان مەن قاراقۇيرىق تۇقىمباعىنا 2018 جىلى اڭنىڭ 20 باسىن (15 اتالىق، 5 انالىق) جانە قاراقۇيرىقتىڭ 20 باسىن (3 اتالىق، 12 انالىق جانە 5 ءتولى) التىن ەمەل ۇلتتىق تابيعي ساياباعىنان اۋلاپ، الىپ كەلۋ جوسپارلانۋدا.

قۇلان – تاقتۇياقتىلار وتريادىنا جاتاتىن جابايى جىلقى. ءقازىر قازاقستاندا 3 مىڭداي قۇلان بار. قۇلاننىڭ سانى دۇنيەجۇزىندە جىلدان-جىلعا ازايۋىنا بايلانىستى قورعاۋعا الىنىپ، حالىقارالىق تابيعات قورعاۋ وداعى مەن قازاقستاننىڭ «قىزىل كىتابىنا» ەنگىزىلگەن.

ال قاراقۇيرىق– سۇتقورەكتىلەر كلاسىنىڭ قۋىسمۇيىزدىلەر تۇقىمداسىنا جاتاتىن اڭ. قازاقستاندا بار-جوعى 13 -15 مىڭداي. ونىڭ 5 – 7 مىڭى التىن ەمەل ۇلتتىق تابيعي ساياباعىندا، قالعانى ءۇستىرت قورىعى مەن اقتاۋ – بوزاششى قورىقشاسىندا قورعاۋعا الىنىپ، قازاقستاننىڭ «قىزىل كىتابىنا» ەنگىزىلگەن.

بۇعان دەيىن، ياعني، 2000 جىلى سىرداريا وزەنىنىڭ جاعاسىنداعى مەملەكەتتىك ورمان قورى جەرلەرىندە «بۇحار بۇعىلارى تۇقىمباعى» قۇرىلعان بولاتىن.

جوعارىدا اتالىپ وتكەن جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ جانە مولايتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان بارلىق تۇقىمباق قۇرۋ شارالارى رەسپۋبليكاداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بويىنشا تەك وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا عانا اتقارىلۋدا.