ميستيكالىق ەپيزودتار مەن ءىس-قيمىلعا تولى، قازىرگى زامانعى مۋزىكامەن كوركەمدەلگەن تراگەديا اقتاۋلىق تەاتر سۇيەر قاۋىمدى بەي-جاي قالدىرعان جوق. انشلاگپەن وتكەن سپەكتالدەگى وقيعا ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تۇسىندا تاياۋ شىعىستا ءوربيدى. شىعارماداعى نەگىزگى كەيىپكەرلەردىڭ ءبىرى اريف – ارمانشىل، اقجارقىن، مەيىرىمدى بوزبالا. ءبىراق، ءىبىلىس ارالاسقان جەردە جاقسىلىققا ورىن جوق. ول ادامداردى دۇنيە ءۇشىن جانىن ساتۋعا ازعىرىپ، ماجبۇرلەيدى.

رۇستەم زيننۋروۆ ءىبىلىس بەينەسى ارقىلى كەي ادامداردىڭ ەرىك-جىگەرسىزدىگىن، ولاردىڭ كوبىنە سايتاننىڭ ارباۋىنان شىعا المايتىنىن، سول سەبەپتى ءىبىلىستىڭ ادام جانىنىڭ بيلەۋشىسىنە اينالاتىنىن شەبەر كورسەتكەن. ال اريف – ءىلياس زاكيروۆ قويىلىمنىڭ سوڭىندا ىبىلىسكە باعىنىپ، ءوز ايەلى مەن تۋعان اعاسىن ولتىرەدى، دۇنيە مەن التىنعا قۇنىعادى. وسىلايشا ءبىر بايعۇسقا اينالادى. پەسانىڭ اقىرى ءىبىلىستىڭ "مەن سەندەرمەن بىرگەمىن، سەندەردىڭ ءارقايسىڭنىڭ جانىندامىن، سەندەر مەنىڭ ەركىمدەسىڭدەر" دەگەن مونولوگىمەن اياقتالادى.

ءىبىلىس ءرولىن سومداعان سابىر امۋتبايەۆ اتىنداعى مەنزەلين تاتار مەملەكەتتىك دراما تەاترىنىڭ اكتەرى رۇستەم زيننۋروۆتىڭ جاسى 23-تە. ءقازىر قازانداعى مادەنيەت پەن ونەر ينستيتۋتىندا وقيدى. اكەسى يلگام ءۇي جوندەۋمەن اينالىسادى، اناسى ءرابيا ءۇي شارۋاسىندا. رۇستەم ءوز وتباسى تۋرالى "ءبىز وتە ءتاتۋ-تاتتى تۇرامىز. دۇكەندە ساتۋشى بولىپ ىستەيتىن اپكەم دينارا دا، مەكتەپتە وقيتىن ءىنىم سايد تا، اتا-انام دا مەنىڭ اكتەر بولعانىمدى قولدايدى" دەدى. ول ىبىلىسكە دەيىن قۋىرشاق تەاترىندا ويناپ، پاتشا، جالماۋىز كەمپىر رولدەرىن سومداعان.

"ءىبىلىس - ەڭ ءىرى جانە سۇيىكتى ءرولىم"

- رۇستەم، "ىبىلىسكە" قالاي كەلدىڭىز؟

رۇستەم زيننۋروۆ: - تەاترىمىزدا "ءىبىلىس" تراگەدياسى قويىلادى ەكەن دەگەن داقپىرت تارادى. ارينە، مەنىڭ دە وسى رولدە ويناعىم كەلدى. مەن دە ەستىپ قاتتى قوبالجىدىم: "ۆاۋ، ءىبىلىس، سايتان، ونى كىم وينار ەكەن؟! ونى ماعان كىم بەرەدى دەيسىڭ، تىلىمدە دە مۇكىستىگىم بار. ءبىراق بۇل مەن ءۇشىن ەرەكشە ءرول بولار ەدى. دەنەمدە تاتۋيروۆكالارىم تاعى بار". وسىلايشا ارمان-قيالعا بەرىلىپ جۇرگەنىمدە رەجيسسەر سەرگەي پوتاپوۆ كەلىپ، كاستينگ وتكىزە باستادى. العاشىندا ماعان نازار اۋدارعان جوق. ءبىر اپتادان سوڭ مەنىڭ بويىمنان بىردەڭەنى بايقادى ما: "رۋستيك، كەل، سايتاندى سەن ويناپ كورشى" دەدى. ال ءوزىم "مۇمكىن مەنى الىپ قالار" دەگەن ۇمىتپەن ۇيدە بۇل شىعارمانى وقىپ، وزىمشە دايىندالىپ جۇرگەم. ءىبىلىس - مەن سومداعان ەڭ ءىرى جانە سۇيىكتى ءرولىم.

- شاشىڭىز بەن قاسىڭىزدى وسى ءرول ءۇشىن قىرىپ تاستادىڭىز با؟ الدە رەجيسسەر تالابى سولاي بولدى ما؟

رۇستەم زيننۋروۆ: - جوق، مەن ءىبىلىستى وسىلاي ەلەستەتەمىن. بۇل وبرازدى ءوزىم ويلاپ تاپتىم. ءىبىلىستى وسىلايشا ستاندارتتان تىس، ادامعا ءتان ەمەس جابايى، قاسسىز، شاشسىز ەتىپ كورسەتكىم كەلدى.

- ال تاتۋيروۆكالار شە؟ ولار بۇل وبراز ءۇشىن تىم اسىرە كورىنبەي مە؟

رۇستەم زيننۋروۆ: - بۇل تاتۋلار مەندە بۇرىننان بار. ءوزىم تاتۋ جاساتقاندى جاقسى كورەمىن. ءىبىلىس ءرولىن وينايتىنىم بەلگىلى بولعان سوڭ رەجيسسەردەن ول تۋرالى سۇراعانمىن. ول "جوق، قالدىر، ءىبىلىستىڭ ناقتى بەينەسى جوق، سوندىقتان تيىسپە" دەدى. كەيىن مىنا كەۋدەمدەگى قوي تەرىسىنە ورانعان قاسقىردى دا سالدىرتتىم. بۇل – ەكىجۇزدىلىكتى بىلدىرەدى.

"ءبىز تاۋەكەلگە باردىق"

- ءىبىلىستى تاتارستاندا كورەرمەن قالاي قابىلدادى؟ قانشا رەت ساحنالاندى؟ رەسەيدىڭ وزگە ايماقتارىندا شە؟ ونى ورىس تىلىندە دە قوياسىزدار ما؟

رۇستەم زيننۋروۆ: - "ءىبىلىس" تاتارستاندا اجيوتاج تۋعىزدى. ءبىز ونى بىرنەشە مارتە قويدىق. اكتەرلەرگە دە وتە ۇنايدى. ءدال وسى قويىلىمدا تاماشا ۇجىم قالىپتاستى. ءبىر ادامدى الىپ تاستاساڭ نە قوسساڭ بار ءمانى جوعالىپ كەتەدى. ءبىز "ءىبىلىستى" تەك تاتار تىلىندە قويامىز، ال ورىسشا ىلەسپە اۋدارما جاسالىپ وتىرادى. نەگىزى مۇنى تاتارستاندا قويىپ كەلەمىز، رەسەيدىڭ باسقا قالالارىندا دا كورسەتتىك.

- پەسادا يسلامعا، ۇلتقا قاتىستى كەي فرازالار بار ەكەن. ماسەلەن، جارالى وفيسەر (يلمير كاشاپوۆ) "ءبىزدىڭ قانىمىز ءبىر، مەن دە قازاننانمىن" دەيدى. بۇنى الاۋىزدىق تۋدىردى دەپ باعالامادى ما، ياعني قويىلىمعا كەدەرگى بولمادى ما؟

رۇستەم زيننۋروۆ: - "قانىمىز ءبىر" دەگەندە ءبىز، تۇرىكتەر قانىمىز ءبىر دەگەندى ايتقىسى كەلدى. ءيا، قويىلىمدا ءىبىلىستى اتقان كەزدە "ءبارىن ءولتىرۋ كەرەك، سۇبحاناللا، ءبارىن سويۋ كەرەك، سۇبحاناللا" دەگەن داۋىستار شىعادى. بۇلاي تاۋەكەلگە بارا الامىز با دەپ تەاتر باسشىلىعىنىڭ كۇماندانعان ساتتەرى بولدى. ءبىراق ءبىز تاۋەكەلگە باردىق، سپەكتاكل ساحنادا قويىلىپ كەلەدى، قۇدايعا شۇكىر.

جالپى، بۇل پەساعا ءار جاعىنان قاراۋعا بولادى. قاراپ وتىرساڭىز، سايتان ءبارىن الداپ-ارباپ الادى. ءبىراق ونىڭ باستى ماقساتى اريف ەمەس – قارت شەيح (رۇستەم مۋللين ويناعان). مەن وسى تۇرعىدان قارايمىن. ءىبىلىس قاريانى تورىنا ءتۇسىرىپ، اق جولدان تايدىرعىسى كەلەدى. ءبىراق شەيح ءىبىلىستىڭ ارباۋىنا تۇسە قويمايدى. ءدام-تۇزى تاۋسىلۋعا جاقىن قالعان قاريا جۋىق ارادا اللانىڭ الدىنا بارادى، ياعني ءىبىلىستىڭ دە ۋاقىتى از قالعان. ول پەساداعى وقيعالاردىڭ ءبارىن الدىن الا ءبىلىپ وتىرادى، ءتىپتى ءبارى سونىڭ جوسپارىمەن ورىندالدى دەۋگە دە بولادى. ءبىراق قارت شەيح سوڭىندا قىزىنىڭ ولگەنىن بىلسە دە، ءىبىلىس وعان ءاريفتى ولتىرۋگە قىلىش بەرگەنىمەن ول قارۋدان باس تارتادى.

دىنگە قاتتى بەرىلگەن ادامدار ءۇشىن ءىبىلىستى سۋرەتتەيتىن بۇل پەسانى كورۋ قيىن. كوبىنە ولار زالدان شىعىپ كەتىپ جاتادى. مەن ءوزىم ويناعان قويىلىمنىڭ بەينەجازباسىن قۇران وقيتىن، مەشىتكە باراتىن تاتەمە كورسەتكەم. ونىڭ قان قىسىمى كوتەرىلىپ كەتتى.

"ءبىز تاتار ءتىلىن ۇمىتىپ بارامىز"

- تاتارستانداعى تاتار ءتىلىنىڭ احۋالى تۋرالى ايتا كەتسەڭىز.

رۇستەم زيننۋروۆ: - ونشا ءماز ەمەس. ءبىز تاتارستاندا تۇرامىز. ءبىراق انا ءتىلىمىز ءوشىپ بارا جاتقان سەكىلدى. جاقىندا مەكتەپتەردەن تاتار ءتىلىن الىپ تاستاۋى مۇمكىن دەپ جۇرت اراسىندا قوبالجۋ بولدى (رەسەي قۇرامىنداعى ۇلتتىق رەسپۋبليكالارىندا ءتىل ماسەلەسىنە قاتىستى داۋ رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين 2017 جىلى جازدا وزگە ءتىلدى ماجبۇرلەپ وقىتۋعا بولمايتىنىن مالىمدەگەن سوڭ ءورشي تۇسكەن. تاتارستاندا بىرنەشە ميتينگ وتكەن - رەد.). تاتارستاندا تاتار ءتىلىن الىپ تاستاۋ دەگەن ەندى اقىلدان اداسۋ عوي. شۇكىر، ءبارى قالپىنا كەلدى. ءبىراق ءبىزدىڭ پروبلەمامىز - ءبىز ءوزىمىز تاتار ءتىلىن ۇمىتىپ بارامىز. وتباسىندا دا، بالالار بىر-بىرىمەن دە ورىسشا سويلەسەدى. كەمشىلىكتەر وزىمدە دە بار. ۇيدە ورىسشا-تاتارشا سويلەسەمىز، كوشەدە دە سولاي. اتا-انامدى تاتارشا ءانيىم، ءاتيىم دەمەي، ماما، پاپا دەيمىز. بۇل پروبلەمانى بىلە تۇرا سونى قايتالايمىن. ءوزىم تەاتردا جۇمىس ىستەيتىنىمنىڭ ارقاسىندا تاتار ءتىلىن جاقسى بىلەمىن.

- ال تاتار تىلىندەگى تەاتر قويىلىمدارىنىڭ كورەرمەنى كىم؟ قويعان شىعارمالاردى قالاي قابىلدايدى؟

رۇستەم زيننۋروۆ: - حالىق تەاترعا كەلەدى. ارينە، نەگىزىنەن ەرەسەك ادامدار. جاستار سيرەك كەلەدى، دەگەنمەن ءدال وسى "ىبىلىسكە" جاستار كوپ كەلدى. ادەتتە تاتار تەاترى كوبىنە اققايىڭدار ورتاسىندا "سۇيەمىن سەنى، سۇلۋىم!" دەپ اندەتىپ جۇرگەن بەينەلەر تۇرىندە قابىلدانادى عوي. ال "ىبىلىستە" جاستار ءۇشىن ماڭىزدى ەكشن كوپ.

- كەيدە مۇڭلى اندەر، قايعىلى رولدەردىڭ ونىڭ ورىنداۋشىسىنا دا كەرى اسەرى بولادى دەپ ىرىمداپ جاتادى عوي. ءىبىلىستى ويناۋدان قورىقپايسىز با؟

رۇستەم زيننۋروۆ: - مەن ولاي ويلامايمىن. نە نارسەگە سەنسەڭ سول بولادى. مەن ءىبىلىس ماعان كوپ نارسە بەرەتىنىنە سەنەمىن. حالىقتىڭ جادىندا ءىبىلىس ءرولىن سومداعان اكتەر بولىپ قالسام دەيمىن. بىزدە راۆيل شارافييەۆ دەگەن ۇلكەن اكتەر بار، ول حالىقتىڭ ەسىندە ءوزى ويناعان ازىرەيل رولىمەن ساقتالىپ قالدى. ازىرەيىلدىڭ جانالعىش ەكەنىن بىلەسىز عوي. مەنى دە سولاي ەستە ساقتاسا ەكەن دەپ تىلەيمىن.

دەرەككوز: ازاتتىق