ۇلت تاريحىنىڭ مارتەبەسى ۇلى تۇعىرىنا جايعاستى

/uploads/thumbnail/20181127155939841_small.jpg

كوشپەندى حالىقتىڭ ۇرپاعى، مىنا بىزدەر تەگىمىز بەن ۇلتتىق نەگىزىمىزدى، ناعىز ارعىماعىمىزدىڭ قادىر-قاسيەتىن باعامداۋ – بۇگىنگى كۇندەگى مىندەتىمىز.

ەلباسىنىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى تاريحي سانانى جاڭعىرتۋ ماقساتىن­داعى بايانداماسى تاريحشىلارعا ۇلكەن سەرپىن مەن جاڭاشا كوزقاراستار قالىپتاستىرىپ، تاريحي زەرتتەۋلەردىڭ جاڭا مەتودولوگياسىن، دالىرەك ايتساق، ۇلت تاريحىن زەرتتەپ-زەردەلەۋدەگى نەگىزگى زەرتتەۋ ادىستەرى مەن باعدارلارىن ايقىنداپ بەردى.

مەن بۇل ماقالاعا كوز سالا وتىرىپ، قازاق حالقىنىڭعانا ەمەس، ءتۇبى تۇركى دۇنيەسىنىڭ تاريحىن تۇگەندەگەن ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىشۇلىن تۇركى تىلدەس حالىقتارىنىڭ رۋحاني جاناشىرى رەتىندە تانىدىم.

ءاربىر حالىقتىڭ جەكە حالىق بولىپ قالىپتاسۋى ءۇشىن كوپتەگەن تاريحي كەزەڭدەردى باسىنان وتكىزۋىنە تۋرا كەلەدى. بۇل كۇردەلى ءۇردىس ءبىر نەمەسە ەكى عاسىردىڭ ىشىندە بولمايدى، حالىق بولۋ ءۇشىن بىرنەشە عاسىرلاردى قاجەت ەتەدى. وسى ورايدا، ۇلت بولىپ قالىپتاسۋ جولىنداعى كورگەن تالاي قاسىرەتتى جىلدارى مەن وتكەلدەرىنەن ساباق الا وتىرىپ، حالىق بولىپ ساقتالۋىمىزدىڭ ىرگەسىن بەرىك ۇستانۋىمىز قاجەت.

ەلىمىزدەگى جانە الىس جانە جاقىن شەت ەلدەردەگى ارحيۆ قۇجاتتارىن زەرتتەپ-سارالاپ، ناقتى عىلىمي دەرەكتەرگە سۇيەنە وتىرىپ، وبەكتيۆتى تۇجىرىمدامالار جاساي كەلە، جاھاندىق الەم تاريحىنداعى قازاق ۇلتىنىڭ مارتەبەسىن، تەگىمىزدە بار اتا-بابالارىمىزدان قالعان رۋحاني جانە ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردى انىقتاپ، الەم حالىقتارىنا پاش ەتۋ، حالقىمىزدىڭ بەدەلىن كوتەرۋ.

ۇلتتىق تاريحىمىزدا اتا-بابامىز اتقا ءمىنۋ مادەنيەتى مەن جىلقى شارۋاشىلىعىنا اسا ءمان بەرگەن.  حالىق دانالىعىندا «ەۋرازيا كوشپەندىلەرىنىڭ تاريحى – تۇلپار تۇياعىمەن جازىلعان تاريح» دەپ بەكەر ايتپايمىز. ءبىز، قازاق – كوشپەندى حالىقتاردىڭ ىشىندە ءوز ەتنومادەنيەتىن ساقتاعان حالىقپىز.

ەلباسىنىڭ بۇل بايانداماسى قازاق تاريحى عىلىمىنا بۇلقىنىس اكەلدى، تاريحشىلارعا جاڭا بەتبۇرىس جاسادى دەپ ايتار ەدىم. تاريحتا قازاقتى ۇلت رەتىندە ساقتاپ قالعان رۋحاني قۇندىلىق – ۇلتتىق سانا، تاريحي سانانىڭ رۋحى دەپ سانايمىن.

اقنۇر ورولوۆا

تاريح عىلىمىنىڭ ماگيسترى

قاتىستى ماقالالار