Keshe, Túrkıanyń 130 myń tırajben taralatyn «Takvim(Kúntizbe)» gazeti «KEZEKTE KİM BAR!» atty maqala jarıalady. Maqala tikeleı Qazaqstannyń memlekettik máselesine qatysty dabyl kótergendikten, Qamshy.kz oqyrmandarynyń da nazarlaryna usynamyz.
Aıta keteıik, atalmysh gazet Túrkıada qazirgi bıliktiń soıylyn soǵatyn aqparat quraldarynyń biri retinde sanalady. Alaıda, biz sóz etip otyrǵan maqalasyn qatardaǵy bireý emes, gazettiń bas redaktory Ergún Diler jazǵan. Maqalanyń kórkemdik qalpyn buzbaı, avtor stıline qurmet tanyttyq.
***
FETÓ degim de kelmeıdi tipti
Sebebi, qarapaıym Fetóshiler de emin-erkin bundaı túsinikke tıise alady. Boqtyq aıtqandar da tabylady. Biraq, dál sol kisiler FETHÝLLAH GÚLEN degenińizde «aǵyp jatqan ózenderi toqtaıdy». (FETÖ/PDY - Túrkıadaǵy "Fethýllahshyl terror uıymy /Paralleldi memlekettik qurylymdasýynyń» qysqartylǵan aty. Sondaı-aq, Gúlen Qozǵalysy, Gúlen Jamaǵaty, Hızmet dep te aıtylady - red).
Eshkim bul esimdi atap aıtpaıdy. Gúlenniń jaqtastary ashyq-jasyryn túrde bizge shabýyldap jatyr, shabýyldaıdy da. Óıterine kúmán de joq.
Alaıda, bizge shabýyl jasaıtyndar olardyń ashyq-jasyryn tustaryn jazbaımyz dep oılasa, qatty qatelesedi. Sońyna deıin jazamyz. Kóńilderi toq júre bersin. Ásirese JASYRYN FETHÝLLAHSHY bolǵandar. Bir qolymen Pensılvanıany, bir qolymen Ankarany ustaǵysy keletinder... Solar túsindi!
Sonymen...
Gúlen bandysynan jalǵastyraıyq...
Biraq, Qazaqstanda da Tóńkeriske daıyndyq jumystary ishinde ekeninen jalǵastyraıyq, jińishkelep, attaryn atap, tústerin tústep.
Qazaqstannyń halyq sany 17 mıllıon... Qazaqtardyń úles salmaǵy %61, orystar %27, ózbekter %3, kárister %1, túrikter %1, uıǵyrlar %4, basqa ulttar bolsa %1.
Qosh deıik, osy kishkentaı, biraq, jer aýdany úlken bolǵan BAI MEMLEKETTE GÚLEN BANDYSY qandaı jaǵdaıda? Mine osyny bile bermeımiz. Gúlen jamaǵatynyń eń tamyrlanǵan jerin eshkim aıtyp jatqan joq Túrkıada. Barlyǵy nysanaǵa tıgize almaı júr.
Aldymen, bul elde 33 FETÓ lıseıi bar, 2 halyqaralyq mektep, 1 ýnıversıtet, 58 pán kýrstary men til kýrstary...
Marqum Ózáldiń (Qazaqstan táýelsizdik jarıalaǵan tustaǵy Túrkıa prezıdenti – red.) bastaýymen bular Qazaqstanǵa taban tiredi. 1991-den soń damyl qaqqan joq, Qazaqstanǵa qaraı bastaryn súırep zaýlady kóbi.
Jasap alǵan SHARYQTARYNDA ár jyly myńdaǵan oqýshyny túletti. Áli de, 5 te 7 myń arasyndaǵy stýdentti jyl saıyn shetelge oqýǵa jiberdi. Ketken qaıta keledi. Jáne básekesiz maman retinde. Bulardan basqa Qazaqstanda bundaı metody bar qurylym da joq.
Olar ár jerde bar. Bıliktiń ár satysynda da bar. El basshysy Nazarbaev izgi nıetti, keń júrekti bir adam... Bularǵa adal kóńilimen jol berdi.
Bular bolsa, QARTAŃ TARTQAN MEMLEKETTİK KADRLARDYŃ ÁLTERNATIVİN daıyndady. Jyldar boıy bul jospar minsiz atqarylyp keledi... Oqýlar túgeldeı bulardyń basqarýyndaǵy balalarǵa toly. Búrokratıa da, Bıznes álemi de sondaı. Jetildirgen bular, ornyqtyrǵan bular... Qartaıǵandar zeınetke ketedi, oryndaryna osylar keledi. Basqa bireýdiń kelýi múlde múmkin de emes.
Osy jaǵdaıǵa hám Reseı, hám Túrkıa keri yqpal etip jatyr, qaýiptiń qaıdan ekenin bildi. Biraq, MEMLEKET olardyń qolynda. Tek qazirgi mehanızm óz paıdalaryna esetin shynaıy bir daýylǵa múmkindik bermeı tur. Onyń jolyn tosyp turǵan TÓMENGİ TAPTAR. Partıalar, kásipodaqtar, sondaı-aq azamattyq qoǵam áli túgeldeı «uıymdaspady», ıaǵnı tolyqtaı «jamaǵattyń» qolyna kóshpedi.
Solaı bolsa da, Jamaǵat ókilderi keńinen tamyrlanyp, nıetin jeń ishinde jasyryp júr. Qazaqstandaǵy eń uıymdasqan qurylym osylar. Saǵat sıaqty syrtyldap istep turǵan júıesi bar. Bulardyń qataryna jatpaıtyn túrik bıznesmenderi attap basa almaıdy. Barǵandar birden qaıtýǵa májbúr bolady. Al, olardyń ókilderi bolsa Túrkıadan qustaı ushyp ketip jatyr. Tipti keıbiri ol jaqta(Qazaqstanda. –red) Fetóshi bop kórinýge májbúr. Bular oblys ákimdikterinede de, ortalyqta da kúshti. Aqshany, ekonomıkany op-ońaı kontrolinde ustaıdy. Qalamaǵan adamdaryna adym attatpaıdy. Bankterde de sondaı jaǵdaı, aqshany qalǵanyna beredi, basqasha múmkin emes.
Asha túseıik...
Attaryn ataıyq...
Doktor Zekı Pılge eń baı, eń yqpaldy bir tulǵa. Ol KATİAD(QAZAQSTAN JÁNE TÚRKIA İSKER ADAMDAR QOǴAMY)-tiń 16 jyl tóraǵasy boldy. Zekı, bul qoǵamnyń ishine yńǵaı Fetóshilerdi toltyrdy. Qoǵamnyń qurýshysy bolǵan Álı Baıram Gúlenniń jıeni. Olardyń arasynda Qazaqstanda ımamdyq jumys istegen Álı Tokýl, Únal Óztúrik sıaqty adamdar da osy saptyń ishinde rol alǵan. Gúlen jasaǵynyń Qazaqstanda tamyrlanýyn qamtamasyz etken Zekı Pılge bolatyn. Aqyldy bolatyn, biraq baılanystaryn jasyra aldy dep oılamaımyn, kúniniń bolashaǵyn oılamaıtyn da shyǵar.
Zaman gazetinde jumys istegenderden bilgenimdeı, bizderdi SELAM TEVHİD KUMPASI-na shatqan Álı Fýat Iylmaz bolatyn. Esh tanymaǵan adamym, esh bilmegen uıymǵa «bizdi» kirgizdi.(Tevhid Selam nemese Tevhid Selam Qudys armıasy, Hızbýllah qurýshylarynan Irandyq oıshyl jáne saıasatshy Musa ál-Sadyrdyń ıdeıasy negizindegi Islamdyq memleket qurýdy maqsat etken uıym)
Eshkim dálel suramaıdy dep oılaıdy ǵoı, 17-25 oqıǵasynda kimniń daýysy shyǵar edi.(Basprokýratranyń 2013 jylǵy 17 jeltoqsandaǵy Túrkıanyń 4 birdeı mınıstriniń uldarynyń, birqatar iri kásipkerlerdiń tutqyndalýy men 25 jeltoqsandaǵy Prezıdenttiń balasy Bilál Erdoǵanǵa qatysty jemqorlyq boıynsha qylmystyq aıyp taǵýymen bastalǵan daý. Olardyń qylmystaryn «dáleldeıtin» biraz materıal BAQ-ta jarıalandy). Osy istegi Polısıa bastyǵynyń QAIYNATASY JÁNE ADVOKATY bolǵan bir esimniń shyn máninde kim bolǵann bilesiz be? Quseıin Ataol. Iá, ol Zekı Pılgeniń eń jaqyn dostarynyń bireýi edi.
2009 jyldan keıin Zekı Pılge bul kisini janynan tastamady. Eger «15 shilde bas kóterýi» sátti bolǵanda osy Ataol Ádilet mınıstri bolýǵa tıis ekenin estidim. Olaı bola qalsa, Zekı Pılge kim bolar edi, tipti bilmeımin.
Shamasy, osy Pılgeniń arqasynda ATAOL Qazaqstannyń iri kompanıalarynyń biri QazMunaıGaz-diń ishinen oryn aldy.(Keshe Túrkıalyq BAQ, Quseıin Ataoldyń atalmysh kompanıanyń advokaty bolǵanyn jazdy. Aqparatta, Qazaqstannyń mańyzdy strategıalyq aqparattary CIA-ge Gúlen arqyly Ataoldan berilgeni aıtyldy. –red). Ol óte maǵyzdy, úlken kelisimsharttardyń kýási bolǵany anyq, mańyzdy aqparattardy CIA-ge jiberip otyrýy esh qıyn bolmaǵany da belgili.
Bul advokat, burynyraq Ystambul Jas Kásipkerler Qoǵamyn basqarǵan. Osy qoǵammen Qazaqstandaǵy qoǵamdy birlestirdi. Eki jaqty konsesıalar jasaýdy ońaılatty. Sonyń arqasynda Túrkıadaǵy keıbir kásipkerler Qazaqstanda emin-erkin áreket etti. Olardyń ishinde
Ahmet Joshkýn - SÜVARİ-diń 18 magazınin ashty.
Ismaıl Hakky Qysqajyq - LC Waikiki-diń 23 magazınin ashty.
Hasan – Irbahım Saın –«Çiçek Mangal»-diń jelisin qurdy. Memleketten tenderler aldy.
Bularmen qosa, Fatıh Aqtash, Evren Qaraja, Reshat Qorqmaz, Murat Sungýrlý, Farýk Gúlloǵlu jáne Nejat Gúllú aldy tosqaýylsyzdar tiziminde boldy. Basqalary da bar edi, olarǵa keıin keńirek toqtalamyz.
Advokat Quseıin ATAOL «polısıa, prokýror, sot» úshburyshynda atqarǵan qyzmetinde kóptegen isker adamdardy qurtyp jiberdi. Tipti asa orasan somadaǵy qarajatty uıymdaryna isker adamdardan «alyp bergeni» týraly da aıtylady. Árıne jalǵyz ózi emes. Hám bıznes áleminen, hám quqyq qorǵaý organdarynan úlken kómek alatyn. Keıbir búrorkrattar men saıasatkerlerdiń «tazalyq» jumysyn jasaǵan da osy esim. Uıymdaǵy qyzmeti bolsa «Advokat Imamy» ekenin estidim.
Al osy adam, Qazaqstandaǵy eń myqty mekemeniń dál ortasynda.
Zekı Pılgege keleıik, ol ... 17-25-ten keıin de advokatyn qasynan tastamady. Ielik etti. Quseıin Ataolmen joly ushyrasqan isker adamdardyń kóptegeni tutqyndalyp nemese qashyp jatqanda Pılge nege ekeni onyń qasynda qasqaıyp júrdi.
Oılańyz, advokat «15 shildeden» keıin MINISTR bolsa Pılge kim bolar edi?
Biz bilmeıtin bir kelisimsharttary bolǵan da shyǵar.
Pılge barlyq aımaqtarǵa AQSH-tyń markalaryn satqan eń yqpaldy tulǵa bolatyn. Myqty Kompanıanyń ıesi bolatyn, «15 shildeden» qandaı nárse kútkenin bilmeımin.
Al, qazir Quseıin Ataol Germanıada qashyp júr.
Qyrǵyzstanǵa jıi kelip-ketip júrgen kórinedi. Qylmystylardy aýystyrý kelisimi bolmaǵandyqtan sonda boı kórsetip, Qazaqstandaǵy jumystaryn atqarady. Jáne qaýyrt júrgizip jatyr.
Buǵan da aıtarym joq, qolymyzdan eshteńge kelmeıdi sebebi. Biraq, bulardyń ne isteı alatynyn bilemin. 1991-den beri qaraı daıyndyq jasady. Memlekettiń barlyq núktesinde ornalasqan. Baılyq ta bulardyń qolynda.
Eleýsiz qaralmaıtyndaı kúshteri bar. Bankterden UQK-ge deıin. Eń jaqsy bilimdi osylar bergendikten, Shetel kórgenderdiń bári osylardan bolǵany úshin bularǵa básekeles te joq, bulardaı aılaker de joq.
Nursultan Nazarbaev óte adal nıetti bir aqsaqal... Túrkıany súıetin adam. Biraq, Jamaǵat uıymy Túrkıadaǵydaı uıymdasýǵa uqsas bir áreketti, tipti odan da zoryn josparlaǵan bolýy da múmkin.
Qazaqstan baılyǵy men jaǵrapıalyq pozısıasy baqylaýda ustalýǵa tıis bir ortalyq. Jamaǵat CIA-diń kómegimen baqylaýdy eshkimge de bergisi kelmeıdi. Osy úshin de keledi olar...
Sebebin naqty bilmeımin, biraq Nursultan Nazarbaev osy sebepten de Energetıkalyq Samıtke (14 qazanda Erevanda ótken Ujymdyq qaýipsizdik kelisimi kezekti jınalysy. –red.) barmaı qaldy.
Kim bilsin, biraq onyń jekebasynyń da qater ishinde ekeniniń aqıqatyn joqqa shyǵara almaımyz.
Baýyrlas elimiz úlken qaýip astynda
Eleýsiz qalar tusy joq.
Bundaǵylar «15 shildeniń de», «17-25 daýynyń» da dál ortasynda bolǵandar.
Barlyǵyn birge oılastyrdy.
Bulardyń arasyndaǵy kebir tulǵalardyń shyn kelbetin tanysańyz, tańǵalasyz. Qazirge basqa adamdardyń atyn ataǵym kelmeıdi. Biraq, Tarhım Hangardan (1994 jyly qurylǵan jeke ushaqtar jalǵa beretin kompanıa, Jamaǵatpen baılanysty. –red.) Injırlikke («15 shilde» áreketinde Jamaǵat qoldanǵan mańyzdy áskerı avıasılyq nysan. – red.), aýdıotaspalarǵa (Prezıdent Erdoǵan men uly Bilál arasynda paraqorlyq aqsha týraly ótken dıalog jazbasy delingen BAQ-ta jarıalanǵan dálel. –red), «15 shildege» barǵan joldyń tasyn bular birge tósegen.
Eshqaısysy da bilmeıtin esimderimiz emes, baılanystary da syr emes. Tym bolmaǵanda Men úshin.
Qazaqstandy eskerteıik, qashatyn bir jer bolmasyn bularǵa, ol jaqtaǵy esikterin jabaıyq...
***
Esterińizde bolsa, Túrkıadaǵy jaǵdaıdan keıin Túrik bıligi Qazaqstannan Jamaǵatqa qatysy bar bilim uıalaryn jabýdy resmı suraǵan bolatyn. Tipti, Nazarbaevtiń Ankara saparynda da osy máseleni Erdoǵan tike ózi suraǵan. Óz kezeginde Elbasy túgeldeı tekseris júrgiziletinin aıtqan edi. Al, atalǵan máselege qazaq qoǵamy eki jarylyp, bir jaq «jabaıyq» dese, bir jaǵy «ishki sharýamyzǵa Túrkıa kılikpesin!» desken. Túrkıalyq BAQ Qazaqstan týraly osyndaı maqala jarıalasa, bizdiń quzyrly organdarymyzdyń qarap otyrǵany jaramas.
Aýdarǵan: Nurǵalı Nurtaı
