Qazaqstan Respýblıkasy Investısıalar jáne Damý mınıstriligi saıtyndaǵy aqparat boıynsha, QR Úkimeti janyndaǵy Respýblıkalyq onomastıkalyq komısıanyń 2016 jyldyń 1 qarashasynda ótken kezekti otyrysynda Qazaqstandaǵy temirjol stansıalarynyń ataýyn qaraý máselesi kóterilip, onda komısıa músheleriniń sheshimimen 90 stansıanyń ataýy jańartyldy. Tómendegi kestede burynǵy atýy men qazaqsha jáne orys tilindegi jańarǵan ataýlary berilip otyr. Aıta keteıik, usynylǵan stansıa ataýlarynyń barlyǵy 92, onyń ishinde 87 stansıanyń ataýy «QTJ» UK» AQ hatymen usynyldy, Almaty oblysy Panfılov aýdany ákiminiń hatymen 5 usynyldy. 2 stansıanyń ataýy qaıta pysyqtaýǵa jiberildi (Peshkovka, Glýbokoe).

Eske sala ketetin bolsaq, «Qamshy» tilshisi Nurǵalı Nurtaı osy máseleni kóterip, mınıstrlik atyna hat jazǵan bolatyn:

***

Qazaqstan Respýblıkasy Investısıalar jáne Damý Mınıstri 
QASYMBEK JEŃİS MAHMUDULY ATYNA;

QR IDM keńesshisi ári Qoǵammen baılanys bóliminiń meńgerýshisi
QURMANǴALI BERİK ÝÁLIULY atyna;

«Tilge degen kózqaras, shyndap kelgende elge degen kózqaras» deıdi Elbasymyz. «Til degenimiz – qaı halyqtyń bolmasyn keshegi, búgingi ǵana taǵdyry emes, búrsigúni de taǵdyry» deıtini bar Momyshulynyń. 
Qazaqstan Temir Jolynyń elektrondyq vıtrınasynan bılet alǵan saıyn beketter men aıaldamalardyń geografıalyq, toponımıkalyq ataýlarynyń bılette tek orys tilinde jazylǵanyn kóremiz. Eki aıdan astam ýaqyt buryn QTJ saıtynan jaqyndaryma bılet alyp otyryp, osy másele boıynsha Ulttyq kompanıa atyna elektrondy formatta jazbasha hat joldap, aıaldamalar men stansıalar ataýlary týraly azamattyq pikirimdi bildirgen edim.
Búgin, eki aı ýaqyt ótkenine qaramastan «QTJ»UK» AQ Damý jónindegi vıse-prezıdenti mindetin atqarýshy Asylhan Qaldykózov myrzanyń jaýap hatyn alyp, bir marqaıyp, bir tańyrqap otyrmyn. Marqaıǵanym, AQ-nyń Strategıalyq damý jáne jańa tehnologıalar jónindegi atqarýshy dırektory Asylhan myrzanyń jazýynsha, stansıa ataýlaryn qaıta ataý(qazaqylandyrý dep túsinińiz) máselesiniń buǵan deıin-aq qolǵa alynǵany. Osy másele boıynsha Investısıalar jáne Damý mınıstrligine hattyń joldanýy. Tańyrqaǵanym, IDM-niń, «atalǵan sharalardyń qarjy salymyn qajet etpeıtini» belgili bolsa da kompanıa hatyn jaýapsyz qaldyrǵany bolyp otyr. QTJ másele boıynsha ótken 2015 jyldyń 9 aqpanynda IDM-ge arnaýly hat joldaǵan, QTJ kompanıasynyń jazýynsha, arada 18 aı ótse de, mınıstrlik kúrmeýi ońaı máseleni sheshpeı, hatty jaýapsyz qaldyrǵan. 

Qazaqstanda til máselesiniń shırek ǵasyrdan beri ótkir sypatta ekeni belgili. Til degende, «memlekettik til» statýsy bar qazaq tiliniń tutas el aýmaǵynda jalpy qoldanysqa enip, Qazaqstan halqynyń qarym-qatynas quralyna aınala almaýy. Osy maqsatta úkimet ár jyldary túrli baǵdarlamalar jasap, mıllıardtaǵan qarjylar bólse de, memlekettik mekemeler, qarapaıym azamattar bylaı tursyn, úkimetbasynyń ózi bir jınalysyn taza memlekettik tilde ótkize almaı keledi. 
«Qazaqstan Temir Joly» - Qazaqstan boıynsha eń kóp qoldanystaǵy transporttyq qural. Jeri baıtaq Qazaq dalasynyń avtojoldary myń jamaýlanyp, qotyrlanyp jatqandyqtan halyq at aıańymen júretin bolsa da osy temir joly qatynasyn tańdaıdy. Synaı sóılesek te, temir joldyń tutas Qazaqstandy baılanystyratyn eń qolaıly magıstral ekeni ras. Avtojoldary men Áýejoldaryna qaraǵanda halyq kóp tutynady. QTJ saıtyndaǵy 3 jyl burynǵy esepte, 2013 jylǵy jolaýshylar sany 13 078 439 adamǵa jetkeni týraly kórsetilgen, odan beri bul statısıka artpasa kemimegeni anyq. Oǵan QTJ qyzmet kórsetýiniń ol ýaqytqa qaraǵanda jaqsara túsýi men tehnıkalyq jaǵynan jańarýyn, eldiń demografıalyq ósimin negiz etip aıtýǵa bolady.
Oılap qarasaq, jyl saıyn 15 mıllıon jolaýshynyń bıletinde aıaldama ataýlary Qazaq tilinde kórsetilip turatyn bolsa, bul «memlekettik tildiń» halyq arasynda jalpylasýyna qanshalyqty orasan úles bolatyn edi. Bir «memlekettik tildegi» bılet, qazaq tilin nasıhattaıtyn bir broshúra ispetti. Onyń ústine jer ataýlarynyń burmalanyp, tek bir tilde kórsetilýi zańǵa da qaıshy, 25 jyl táýelsiz ómir súrgen memleket atyna da syn, halyqqa da qıanat. Áli kúnge «Chý», «Aksýat» dep turǵany qurmetti Mahmuduy jáne Ýálıuly, sizderge de yńǵaısyz kórinetin shyǵar. «ALMA ATA 1», «Semıpalatınsk», «Mangyshlak» dep kete beretin tasqa kertken tańbadaı qazaqshalanbaı turǵan ataýlar namysymyzǵa tıedi. 

QTJ-nyń IDM-ge jazǵan hatynda ataýynyń ózgertilýi suralyp, 85 stansıa berilgen. Bul tizimge kirmeı qalǵan Pavlodar men Aqmola oblystaryndaǵy aıaldama ataýlarynyń da qazaqshalanýyn suraımyn. Bul máseleden syrt, áýe tasymalynda da Qazaqstan áýejaılary ataýlary derlikteı SSSR zamanyn meńzep, sol ýaqyttyń ataýymen kodtalyp tur. Astana – Selınograd(TSE), Atyraý – Gýrev(GUW), Taraz - Djambýl(DMB) degen sıaqty bizge mazaq aıtyp turady. Osy jáne basqa kóptegen eldimeken ataýlary táýelsizdik alǵan sońǵy ár jyldarda Elbasynyń jarlyǵymen baıyrǵy qazaqty ataýlaryna qaıtarylǵan bolatyn. Arada jyldar ótse de qujattyq tańbalary ózgermeı-aq qoıdy. 

Qosymsha da, maǵan kelgen hat mazmundaryn sýret formatynda júktedim. Pavlodar men Petropavldyń aty ózgertilýindeı qıyn máseleni emes, «eshqandaı qarjy salymyn qajet etpeıtin» osy sharýa týraly hatty eleýsiz qaldyrmaısyzdar dep úmit etemin. El azamaty, tutynýshy retinde bul máseleniń búginge deıin sheshilmeı kelýine qandaı kedergiler bolǵanyn bilgim keldi. Orys tilinde suranysy bar jolaýshylarǵa orys tilinde-aq kedergisiz qyzmet beretin, qazaq tilindegi tutynýshylardyń da qajetinen shyǵýǵa tıis osy máseleni jedeldetip qolǵa alasyzdar, jaqyn arada nátıjesin halyqqa usynasyzdar dep senemin. 

***

Óz kezeginde QR IDM keńesshisi ári Qoǵammen baılanys bóliminiń meńgerýshisi Berik Ýálı myrza tómendegideı jaýap hatyn joldaǵan bolatyn:

«Qurmetti Nurǵalı Nurtaı myrza!

Tilge degen, elge degen janashyrlyǵyńyz úshin eń aldymen Sizge úlken rahmet! Temirjol beketteriniń ataýlaryn qaıta qaraý týraly másele áýelden QR Investısıalar jáne damý mınıstrliginiń basty nazarynda. Mınıstrlikte onomastıka máseleleri jónindegi jumysty júıeli júrgizý úshin jumys toby qurylǵan. QR IDM elimizdegi 85 temirjol beketiniń ataýyn ózgertý týraly 2015 jyly 4 naýryzda QR Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń Tilderdi damytý jáne qoǵamdyq-saıası jumys komıtetine hat joldaǵan. Bul másele Til komıtetinde qaralyp, ataýy ózgertiletin taǵy 5 stansıa qosyldy. Sóıtip bas-aıaǵy 90 bekettiń ataýyn tizimge engizip, Respýblıkalyq onomastıka komısıasynyń qaraýyna jiberdi.
Mınıstrlik óz kezeginde, «QR uıymdardy, temirjol stansıalaryn, áýejaılardy, sondaı-aq fızıkalyq-geografıalyq nysandardy ataý men qaıta ataýdyń jáne olardyń ataýlarynyń transkrıpsıasyn ózgertýdiń tártibin bekitý týraly» QR Úkimetiniń 1996 jylǵy 5 naýryzdaǵy № 281 qaýlysyna ózgerister engizý týraly» QR Úkimetiniń 2013 jylǵy 

24 sáýirdegi № 395 qaýlysyna sáıkes, Respýblıkalyq onomastıka komısıasynyń oń qorytyndysyn alǵannan keıin QR Úkimetine temirjol stansıalarynyń ataýlaryn qaıta ataý týraly qaýly jobasyn engizetin bolady.

Al Siz tilge tıek etip otyrǵan QTJ-nyń 2015 jylǵy 9 aqpandaǵy Mınıstrlikke joldaǵan haty, Mınıstrliktiń onomastıkalyq máselelerge qatysty suratqan hatyna jaýap retinde jiberilgenin atap ótemiz (2015 jylǵy 16 qańtardaǵy №03-07/351 haty).

Endi Qazaqstan áýejaılarynyń ataýlaryna keletin bolsaq, 2014 jyldyń 18 naýryzynda Mınıstrlik Halyqaralyq áýe kóligi qaýymdastyǵyna birneshe qazaqstandyq áýejaılardyń ornalasqan jerine qaraı ataýlaryn ózgertý múmkindikterin qarastyrý jóninde ótinish jasaǵan bolatyn. 2014 jyldyń 28 sáýirinde Halyqaralyq áýe kóligi qaýymdastyǵy IATA áýejaılarynyń úsh áripti kody turaqty negizde bekitilgenin jáne álem boıynsha, barlyq júıege úlken shyǵyn keltirýine baılanysty ózgertý múmkin emestigin habarlady. Sonymen qatar, úsh áripti kod ózgeretin bolsa, áýekompanıalarynyń ilespe taýarlary, mysaly, júk bırkalary, kesteler jáne taǵy osy sıaqty ataýlardy da ózgertýge týra keledi. Bul ózgertýler joǵaryda atalǵandaı úlken shyǵyn. Áıtse de, QR IDM bul baǵyttaǵy jumystardy aldaǵy ýaqytta da jalǵastyratyn bolady.»

***

Qazaqstan Respýblıkasy Investısıalar jáne Damý mınıstriligi jarıalaǵan ózgergen temir joly beketteriniń ataýy: