Rahat Álıev qaıtys bolsa da, ony Avstrıa men basqa da Eýropa elderinde áli de umyta qoıǵan joq. Qazir onyń aqshasy úshin naǵyz kúres júrip jatyr.
Qazaqstanda adam óltirýdi uıymdastyrý jáne memlekettik tóńkeris jasaý qylmystary boıynsha aıyptalǵan Rahat Álıev 2007 jyly Qazaqstannan Avstrıaǵa qashyp, 2015 jyly Vena túrmesinde ózine ózi qol salyp kóz jumǵan. Biraq Eýropa elderiniń ádilet organdary Álıevtiń aqshasyn izdestirýdi jalǵastyryp otyr dep habarlaıdy serke.org
33 mıllıon jáne 32 myń eýro
2016 jyldyń 7 jeltoqsanynda Avstrıada shyǵatyn Die Furche aptalyq basylymy jarıalaǵan maqalada qashqyn olıgarhtyń aqshasyn Qazaqstan jáne qazaqstandyq opozısıamen baılanysty jeke adamdar toby alýǵa talpynyp otyr dep jazylǵan. Biraq Álıevten qalǵan «muraǵa» bılik etip júrgen - onyń jesiri, Avstrıa azamatshasy Elnara Shoraz. Die Furche derekteri boıynsha, ol Álıevtiń Kıprdegi qarajatyn Brıtan Vırgın araldarynda ózi ashqan Zirtovia fırmasynyń shotyna aýdaryp, bul shotty Avstrıada otyryp paıdalanýda. Elnara Shorazdyń banktik shotynan jasalǵan úzindi kóshirmelerge súıengen basylym jazǵandaı, mamyr aıynyń ózinde ǵana ol Avstrıada meıramhanaǵa barýǵa, kosmetıka jáne balalarǵa oıynshyqtar alýǵa 42 myń eýro jumsaǵan.
Degenmen Álıevtiń aqshasyn paıdalaný jaǵynan oǵan da shekteý bar bolyp shyqty. Mysaly, qarasha aıynda Kıprde sot bul «muranyń» 33 mıllıon eýrosyna tyıym saldy, dep habarlady jergilikti Phileleftheros gazeti. Bul málimet Avstrıanyń salyq vedomstvosynyń ǵana emes, Avstrıa úkimeti olıgarhtyń óliminen keıin osy elde qalǵan onyń múlkine konkýrstyq basqarýshy etip taǵaıyndaǵan Vena advokaty Iohannes Iakshtyń da qyzyǵýshylyǵyn týǵyzsa kerek. Avstrıa buqaralyq aqparat quraldarynda jarıalanǵan málimet boıynsha aldymen áńgime nebary 32 myń eýro týraly ǵana bolatyn.
Iohannes Iaksh Kıpr gazetindegi maqala týraly óziniń bilmeıtinin jáne Álıevtiń múlkine úshinshi tulǵalardyń qol jetkizýine nemese basqa elderde Álıevtiń aktıvteriniń bar ekenine qatysty máseleler boıynsha pikir aıta almaıtynyn bildirdi. Vena advokatynyń túsindirýinshe, Avstrıada bankrottyq prosedýrasy jarıa júrgizilmeıdi.
Muraǵa talas
Qazaqstan opozısıasynyń Drezdendegi sheteldik búrosynyń jetekshisi Serik Medetbekov málimdegendeı, Álıevke qylmystyq iske qatysty ǵana emes, sondaı-aq zańsyz ádistermen bıznesi tartyp alynǵan birqatar adamnyń taǵatyn ekonomıkalyq kinaraty da bar. «Osydan birneshe jyl buryn biz kinarat-talaptary Eýropada qaralýy úshin bul adamdarmen birigýge daıyn ekenimizdi málimdegen bolatynbyz. Onyń ústine Álıev ólgennen keıin onyń artynda muragerleri qaldy, al olardyń zańgerleri onyń aktıvterin áli kúnge deıin ashqan joq. Qazirgi ýaqytta on shaqty adam birigip, bul murany izdeýge kúsh salady», - deıdi «Rýsskoe radıo – Qazaqstan» radıostansıasynyń burynǵy ıesi Medetbekov.
Álıevtiń artynda qalǵan aqsha
«Biraq birte-birte bul aktıvter ashylyp keledi. Aıtalyq, Maltada olar jaqsy tergep-tekserilgen, qazir olarǵa tyıym salyndy, - deıdi Serik Medetbekov. – Bizdiń málimet boıynsha, Grekıada 200 mıllıon eýroǵa jýyq aqshaǵa tyıym salyndy. Budan basqa Avstrıa, Anglıa, Germanıa, Belgıada onyń jyljymaıtyn múlki men shottary bar.
Bir kezde bul qujattar qolymyzǵa túsip, biz Kıpr bıligine júginip, Álıevtiń shottaryn buǵattaýyn ótindik. Kıprde onyń tórt jyljymaıtyn múlkiniń bar ekenin bilemiz, olardy onyń jesiri óziniń atyna aýdaryp alypty. Bizdegi málimet boıynsha, búgingi kúni ár túrli elderde jalpy somasy 400 mıllıon eýroǵa jýyq aktıvter ashyldy. Biraq taǵy bir baǵalaý boıynsha bul mıllıard eýro shamasyndaǵy soma», - dedi ol.
«Eń qaýiptisi, ... bılik basynda bolǵan kezde kóp aqshany qymqyrǵan adamdar onyń kárine ushyraǵannan keıin Batysqa qashyp, ózderin opozısıa etip kórsetkisi keledi... Bul jerde Batys úshin qıyndyq týǵyzatyny – bul adamdar Qazaqstannan ákeletin aqsha (al halyqaralyq uıymdardyń esebi boıynsha respýblıkadan 100 mıllıard dollardan astam qarajat syrtqa shyǵarylǵan) ınvestısıa emes. Bul aqsha eń aldymen jergilikti sheneýnikterdi sybaılas jemqorlyqqa tartý úshin paıdalanylady», - deıdi S.Medetbekov.
Advokattardyń daý týdyrǵan qateligi
S.Medetbekovtiń aıtýynsha, búkil dúnıe júzinde Álıevtiń aktıvterin izdestirýge sebep bolǵan - onyń kózi tirisinde advokattarynyń jasaǵan qateligi. Bul mynadan bastalypty: Qazaqstannyń burynǵy premeri Ákejan Qajygeldınniń burynǵy kúzetshileri Avstrıada Álıevtiń ústinen aryz berip, ózderine keltirgen zıannyń ótemi retinde shamamen 8 myń eýro óndirýdi talap etti. Ol kezde Álıev bul talap-aryz boıynsha tóleýden bas tartty, al onyń zańgerleri apelásıa berý merzimin ótkizip aldy. Sol sebepten sottyń úkimi kúshine enip, sonyń arqasynda kúzetshilerdiń advokattary Álıevtiń aqshasyn resmı túrde izdestire bastaýǵa múmkindik aldy.
Qazirgi kezde Qazaqstan da memleketke kelgen nuqsandy óteý úshin Álıevten qalǵan aqshany elge qaıtarý týraly talap qoıyp otyr. Al bul Eýropa elderiniń ádilet júıesine de, Álıevten zardap shekken qazaqstandyqtarǵa da qosymsha kollızıa týyndatyp otyr...
Konkýrstyq basqarýshy Iohannes Iaksh aqshany «jýyp-tazartý» kúdigi boıynsha Elnara Shorazǵa qarsy qylmystyq is qozǵaý týraly talap-aryz berdi jáne Álıevtiń «murasynyń» shyn mólsherin jarıa etýdi talap etti. Biraq DW bergen suhbatynda Iaksh bul másele boıynsha túsindirme bere almaıtynyn aıtty.
Qashqyn olıgarhtyń «murasyna» janama qatysy bar sońǵy habar mynadaı. 12 jeltoqsanda Venada Álıevtiń múddesin qorǵaǵan advokat baspasóz máslıhatyn uıymdastyryp, Álıevtiń túrmede óltirilgeniniń dáleli bar ekenin málimdedi. Áńgime sot-medısına sarapshysy Bernd Brınkman (Bernd Brinkmann) qaıtys bolý týraly aktiniń negizinde jasaǵan jeke saraptama týraly bolyp otyr. Bul saraptamanyń qunyn Álıevtiń múddesin qorǵaýshy tarap ol ólgennen keıin tólegen. Atalmysh derekkóz DW arnasyna aıtqandaı, bul marqum olıgarhtyń «murasynan»tólengen sıaqty.
