1991 jyly KSRO qulaǵannan keıin Tájikstan óziniń táýelsizdigin sońǵy bolyp jarıalaǵan. Bir jyl ótkennen keıin elde azamat soǵysy bastalyp ketti dep habarlaıdy bbc.com, málimettiń qazaqsha nusqasyn «Qamshy» portaly oqyrman nazaryna usynady.
Resmı tirkelgen derekter boıynsha, soǵystyń saldarynan 100 myń adam qaza taýyp, 26 myń áıel jesir jáne 55 myń bala jetim qalǵan.
Qýǵyn-súrginnen, ólimnen qutylý maqsatynda Tájikstandaǵy mıllıondaǵan halyq qashyp ketýge májbúr boldy.
Eline degen súıispenshiligin Tájikstannan ketýge májbúr bolǵan bir azamat óz hatynda jazady.
Haıdar Zaıdov, Ýkraına
«Men jáne meniń otbasym Otanymyzdy sheksiz súısek te, biz ol jerden ketýge májbúr boldyq. Ýkraınaǵa keldik, shyny kerek, bul el bizdiń ekinshi Otanymyz boldy. Degenmen, týǵan jerimiz Dýshanbeni óte qatty saǵynamyz.
Qaı jerde júrsek te, bizge únemi Dýshanbınka teńiziniń ıisi, sháıhanadaǵy palaýdyń dámi, Kók bazardyń ıisi, Sıam sýynyń dámi jáne basqa da kóp nárseler jetpispeıdi. Bul jerde bizge eshkim: «Áı, baýyrym, qaıda bara jatsyrsyń?» dep aıtpaıdy. Ómirimniń sońyna deıin men kóshelerde sút satyp júretin qyzdyń «Sút alyńyzdar!» dep aıtqandaǵy daýysyn ańsap ótemin.
Ýkraınada jaǵdaıymyz jaman bolǵan joq. Ekinshi ulym dúnıege keldi, balalarym osy jerde mektepke baryp, bilim aldy. Jubaıym ekeýimiz qanshalyqty qıyn bolsa da, olardyń boıyna ulttyq dástúrimizdi sińirip ósirýge tyrystyq. Bul elge kóshýimizdiń basty sebebi – balalarymyzdyń bolashaǵy edi.
Osy ýaqytqa deıin meniń jáne meniń otbasymnyń kóńiline tıetinı sózderdi bizge eshkim aıtyp kórmedi, «chýrkı» degen sıaqty mazaq sózderdi estimedik.
Bul jerde meniń esimim Haıdar bolǵanyna da uıalmaımyn. Biz aomándarmen, ýkraındyqtarmen jáne prıbaltıka adamdarymen aralasyp, otbasylyq dastarhanǵa jınalyp otyramyz. Bul jerde bizdi is-áreketimizge qaraı baǵalaıdy.
Barlyǵy sonshalyqty ońaı jáne tez boldy dep aıta almaımyn. Turaqtanýymyz qıynǵa soqty. Uzaq ýaqyt boıy mamanjyǵym boıynsha jumysqa tura almaı júk tasýshy, saýda jasaıtyn agent, qurylysshy bolyp jumys istedim. Til úırendim. Keıinnen bir gazetke baryp jumysqa kirdim de, ol jerden televıdenıege aýystym. Jýrnalıs bolyp, sonymen qatar senarıı jazdym.
Jarym Vıtala da Dýshanbeniń týmasy. Qujatty uzaq ýaqyt rásimdep bolǵan soń, suranystaǵy maman boldy. Ómirimiz jaqsy arnaǵa buryla bastady.
Eger biz Tájikstanda qalsaq, ómirimiz ne bolatynyn elestetýdiń ózi qıyn. Súıikti otbasymnyń bolǵanyna Qudaıǵa shúkirshilik aıtamyn. Biz osylaı elden ketýimizdiń sebebi – elden jyraqta júrgen qandastyrymyzǵa Otanymyzdyń súıispenshiligin jetkizý maqsaty bolǵan shyǵar.
Bizdiń árqaısymyz Otanymyzdy saǵynamyz, bireýi sezimin ishinde túıse, endi bireý ony ishinde ustaı almaıdy. Qansha ýaqyt ótse de, elimizge degen mahabbat júregimizden óshpeıdi. Maǵan bul jaıynda aıtqan óte qıyn. Óz elinen jyraqqa ketken árbir Tájikstandyq kózi tirisinde ózin saǵynyp, kútip otyratyndaı júreginiń bir bólshegin otanymyzǵa tastap ketken.»
Aýdarǵan: Nazerke Labıhan
