Almaty qalasynda Ómirbek Joldasbekov atyndaǵy stýdentter saraıynda Almaty qalasy Din isteri jónindegi basqarmasynyń qoldaýymen «Óner qyrandary» teatrynyń turǵyndar jáne jastar arasynda dinı teris aǵymdar ıdeıalarynyń taralýyn boldyrmaýǵa baǵyttalǵan «Zaman-aı 2» qoıylymy ótken bolatyn. Osy qoıylymnan keıin Qamshy.kz aqparat agenttiginiń tilshisi «Óner qyrandary» teatrynyń jetekshisi Madıar Serikbaevpen suhbattasty.
– Óner qyrandary teatrynyń «Tor» atty qoıylymynyń ıdeıasy qalaı paıda boldy? Qoıylymnyń negizgi maqsaty qandaı?
– «Tor» degen konsert beremiz dep júrgenimizge kóp ýaqyt bolmady. Búgin oıǵa alǵan konsertti ótkizdik. Din máselesi – tek bizdiń elimizde ǵana búkil álemde talqylanyp, ózekti bolyp turǵan másele. Bul konsert áleýmettik jeli, óz-ózin jipsiz baılap alǵandar, belgisiz jáne tanymaıtyn adamdarǵa únemi esep beretinder týraly boldy. Qazirgi qoǵamda óz qolyn ózi baılap, óz-ózin shektep júrgender qanshama. Keıde adamdarǵa qarap tańǵalasyn: úıden shyǵa salyp, kúıeýi nemese ata-anasyna emes, áleýmettik jelidegi tanymaıtyn adamdarǵa esep berip, qaıda baryp, ne istep, ne jegenine deıin aıtyp otyrady. Áleýmettik jeliniń paıdasy joq emes, alaıda paıdasynan zıany kóbirek. Osy taqyryptyń aıasynda konsertti «Tor» dep atadyq. Taqyryp qoıǵannan keıin daıyndyqty bastadyq. Konsert, ózderińiz kórgendeı, 3 bólimnen turady. Qoıylym jas jigittiń basynan ótken oqıǵa retinde órbip otyrady, sol bir jigittiń ómirde kórgeni kezeń-kezeńimen kórsetiledi. Birinshi bólim «Ǵalamtordyń zardaby», ekinshi bólim «El bolamyn deseń ekranyńdy túze», al úshinshisi «Jat aǵym nemese qol jetimdi ustazdar» dep atalady.
Qazirgi qoǵamda kóp jastar dinı bilimdi saýatty ımamdar men ustazdardan emes, «google sheıhtardan», qol jetimdi ustazdardan alady. Úshinshi qoıylymǵa toqtalatyn bolsaq, biz atalǵan qoıylymda jat aǵymǵa qatty berilip ketken jigitti emes, jat aǵymnyń qaǵıdalaryn endi úırenip, bilip júrgen jigitti qalaı týra jolǵa túsirýge bolady degen máseleni kórsetkimiz keldi. Kórgenimizdi, estigenimizdi jınastyryp osyndaı qoıylym qoıdyq. Qazirgi jastardyń kóbisi qınalǵan kezde jat aǵymǵa kirip ketip, adasyp jatady. Teris jolǵa túsip sanasy ýlanǵandar ishteı týra jolǵa túskisi keledi, alaıda olardy bilim bergen ustazdary úsh qaǵıdamen shektep tastaıdy. Birinshisi – namaz oqymaǵandardy kápir dep olarmen aralastyrmaıdy, ekinshisi – senimderi durys emes dep ımamdardan shekteıdi, úshinshi – memleketten, memleketten bólek ata-anadan, memlekettiń zańyn adamdardyń zańy, sol sebepti olarǵa baǵynbaý kerek dep shekteý qoıyp tastaıdy. Osyndaı shekteýlerden keıin adamnyń sanasy ýlanyp, oıynda tek qana «qaıtsem de jánnatqa kiremin», — degen oı turady. Sondyqtan olar basqa elge baryp, terrorıst atanady. Sebebi olardyń sanasyna tek osy jolǵa túsip qana Jánnátqa bara alasyńdar dep sińirip tastaıdy. Bul joldan qaıtýǵa bolady, biz jastarǵa osyny túsindirýimiz kerek. Sebebi jat aǵymǵa túsken jastar qaıtar jol joq dep oılaıdy. Bizdiń negizgi maqsatymyz da osy bolatyn. Bul konsertpen jat aǵymnan týra jolǵa túsýge múmkindik bar degendi aıtqymyz kelgen.
Ekinshi qoıylymnyń aty aıtyp tur «El bolam deseń, ekranyńdy túze». Bizge eshqandaı zıany tımeıdi degen shetel serıaldarynyń ózi qanshama otbasynyń ydyraýyna sebep bolyp otyr. Adamnyń qıalymen jazylǵan senarıge qyzyǵyp, áıelder serıaldaǵydaı bıznes basqarǵysy keletini, bul ómirde túk kórmeı júrgen sekildi sezinýiniń ózi otbasyǵa keri áserin tıgizedi. Únemi serıal qarap otyrǵan ata-ananyń bala tárbıesine kóńil bólmeýi, qazirgi urpaqty ekran tárbıelep jatqandyǵy qoǵamnyń úlken bir derti, aýrýy bolyp sanalady. Osyndaı máselelerdi kórsetý arqyly kórermenderge oı salǵymyz keldi. Qoǵamdaǵy bar máseleni ázil-qaljyńǵa aınaldyryp, sol arqyly kórermenge jaqsy bir oı salý arqyly qazirgi tańda órship turǵan máselelerdiń sheshimin tabýǵa tıtteı de bolsyn bir septigimiz tıer dep oılaımyz.
– Qoıylymnyń alǵashqy bólimi ǵalamtor, áleýmettik jeli týraly boldy. Al sizder áleýmettik jelilerdi jıi paıdalanasyzdar ma? Óner qyrandary teatrynyń jetekshisi áleýmettik jelige qansha ýaqytyn jumsaıdy?
– Men óz basym áleýmettik jelide joqpyn. Men qazir qarapaıym SMS nemese Whatsapp áleýmettik jelisin qoldanamyn. Sonyń ózin keıde ıgere almaı jatamyn. Ol meniń bilimsizdigimnen nemese áleýmettik jelini jek kórgendigimnen emes, tek qajettilik bolǵan kezde áleýmettik jelini qoldanǵym keledi. Jaqsy habar bolsa sony jarnamalaı salamyz, bireýge kómek kerek bolǵan kezde kómektesý úshin qoldanýǵa tyrysamyn. Alaıda áleýmettik jelige qatty muqtaj emespin.
– Bul jat aǵym týraly alǵashqy qoıylymdaryńyz emes. Buǵan deıin de Zaman-aı atty qoıylymdaryńyz boldy. Sol qoıylymda da jat aǵymǵa qarsy nasıhat jumystaryn júrgizdińizder. Sizderdiń qoıylymdaryńyz arqyly týra jolǵa túsip, alǵys bildirgender nemese qandaı da bir narazylyq tanytqandar boldy ma?
– Iá, jaqsy dúnıe eken, jaqsy ıdeıa eken dep joǵary baǵa bergender de boldy. Bireýler «úıge barsam ata-anam maǵan osy konsertti kór dep aıtty. Ózim teledıdar kórmeıtin edim, ata-anam «qara seni kórsetip jatyr» dep aıtqan bolatyn. Men kórmedim, biraq ǵalamtordan qyzyǵyp qarasam, bizder týraly konsert qoıypsyńdar. Biz ondaı emespiz», — dep aıtyp jatyr. Biz «Zaman-aı» konserti arqyly bireýdi kemsitip, tómendetip jatqanymyz joq. Tek jastarǵa týra joldy nasıhattaǵymyz keledi. Keıbireýler durys túsinbeýi múmkin. «Din taqyrybyn alyp konsert qoıatyndaı kimsińder, dinı bilimderiń qandaı», — dep te aıtýy múmkin. Alaıda biz tek qana din tóńireginde ǵana aıtyp, tek din salasynda oı qozǵap otyrǵanymyz joq, biz ómirde bolyp jatqan aqıqatty, qoǵamda búgingi tańda ashyqtan ashyq taralyp jatqan ózekti máselelerge qatysty qoıylym qoıyp jatyrmyz. Bul – álemdik másele. Mundaı máseleden at tonymyzdy ala qashyp, qazirden aralaspaıtyn bolsaq, munyń oń sheshim tabýy kúmándi bolady. Bul másele búgin meniń basymda bolmasa, keleshekte meniń urpaǵyma keri áserin tıgizýi ábden múmkin. Jat aǵymdy halyq arasynda nasıhattap, soǵan jastardy tartyp júrgen adamdar bolashaq shákirtterin «sen osy senimińe bekem bol», — dep tárbıelep jatqandyǵy sózsiz. Erteń sol shákirtteri er jetken kezde, sonda úlken problema bolady. Sondyqtan biz dinı bilimdi bolýymyz kerek. Bolashaq urpaqty da durys tárbıeleýimiz kerek. Bizdiń «Zaman aı 2» degen baǵdarlamamyzda tek jat aǵym týraly ǵana emes, jalpy qazirgi qoǵamdyq másele týraly qoıylym qoıamyz.
– Suhbattasqanyńyzǵa kóp rahmet!
