Betashardyń basty maqsaty men qyzyǵy nede?
Birinshiden, jas kelinge tálim-tárbıe berý, óleńmen ónege darytyp, ǵıbrat berý; Ekinshiden, qadam basqan qaıyn jurttyń jaqyn-janashyr, týǵan-týystaryn tanystyrý, at tergeýge daıyndyq; Úshinshiden, kelin alǵan aýyldyń jaqsylyǵyn asyryp, mártebesin kóterip, tulǵalaryn túgendep, tektilik qasıetin dáripteý. Jekelegen jezde, jıenderge erekshe ázil arnaý arqyly kelinniń esinde umtylmastaı qalýǵa jol ashý. Taǵysyn taǵy...
Bala kezimnen betashardan osy erekshelikterdi kórip, dástúrdiń qasıetin sezinip, árqashan betasharǵa barýǵa asyq bolyp óstim. Ózim de deni ázilden turatyn betashar jazyp, bet ashtym. Áli kúnge keıbir ázil óleńderdi kezikkende kelinder men kórip estigender qyzyq etip aıtyp júrýshi edi.
Al qazir qalaı? Áýeli toı ıesi (apamsha aıtsam, altyn basty adam alatyn jaq) jáne asaba arasynda betasharǵa baılanysty saýdalasý bastalady. Ony uıat sanaýdan qalǵaly qashan? Sosyn keıbir otbasylar qazaqta joq saltpen eki ret bet ashtyrady (Birin úıde, birin meıramhanada). Onysyn joq syltaýmen túsindirgisi keledi. Biz ósken aýylda eki ret bet ashpaq túgili eki bas kıimdi biriniń ústine birin kıgizbeıtin jaman yrymǵa balap. «Bir toıda eki jar joq» dep tıady. Al kóptegen qandastarymyz tek meıramhanada ashady. Onyń aty – kópshilikke qyzyq syılaý bolǵanymen, arǵy jaǵy, asabaǵa berer aqshany únemdeýge baǵyttalǵan baqaı qýlyq, dúnıe qońyzdyq. Oılańyzyshy, sizdiń kelin áldebireýdiń toıhana, kafe, meıramhanasyna kelin bop túse me? Álde sizdiń shańyraqqa ma?
Betashardy kim jáne qalaı jasaıdy? Jattandy óleńmen bolsa da, bet ashtyryp qutylsańyz boldy dep sanaısyz ba?
Ásirese birneshe júz adamnyń atyn jazyp, birin qaldyrmaı ataýǵa májbúrleıtin toı ıeleriniń kókeıin tesken aqsha emeı nemene? Áıtpese, qazaqy saltta kelin tek ózinen úlken jáne kúıeýine eń jaqyn týystarǵa ǵana sálem salǵan. Al betasharda kúıeýiniń dostary, ini-qaryndastary, ujymy, tipti besikten beli shyqpaǵan sábıge de eńkeıtedi. Sálem saldyrýdyń qunyn osylaı tómendetkendikten kelinderimizdiń dástúrden jerýi paıda bolǵan joq pa?
Durysy – jaqyn jamaǵaıynǵa, eń syıly úlkenderge sálem saldyrý. Qaptaǵan qalyń nópirdiń atyn atap kópirgenshe, áýlettegilerdiń jaqsy qasıetin jyrlap, shynaıy ázilge kóbirek kóńil bólinse, tól ónerdiń ómirsheńdigi artyp, negizgi maqsaty oryndalar edi. Júzdegen adamdy atap, odan túsken aqshaǵa qunyǵý – tamaq qurǵatyp, qaryn ashyryp qana qoımaı qadirdi qashyryp, qasıetti dástúrdiń mán-mańyzyn joıady.
Óz basym, joǵardaǵydaı betasharǵa tap bolsam, tura qashqym keledi. Sóıtem de, aýylda, qasıetti qara shańyraqta, aq bosaǵada ańqyldaǵan aǵaıynnyń arasynda ótetin shynaıy betashardy jıi saǵynam...
Jarqyn Sálenuly, Feısbýk paraqshasynan alyndy
