Qazaq tuńǵysh kásibı teatrynyń shymyldyǵy 1926 jyly 13 qańtarda Qyzylorda qalasynda túrildi dep habarlaıdy Qamshy.kz aqparat agenttigi M.Áýezov teatrynyń baspasóz qyzmetine silteme jasaı otyryp.
Alǵashqy qoıylymdary Q.Kemeńgerulynyń «Altyn saqına» pesasy men M.Áýezovtiń «Eńlik-Kebek» pesasynan úzindi boldy. Teatr shańyraǵyn kóterýge S.Qojamqulov, Q.Qýanyshbaev, E.Ómirzaqov, Q.Badyrov, Q.Jandarbekov, taǵy da basqa «samorodok sary altyn» akterler at salystyTókpe aqyn I.Baızaqov, ataqty ánshi Á.Qashaýbaev, palýan Q. Muńaıtpasovtar da osy qatardan tabyldy. Sondaı-aq teatr ómirine Z.Atabaeva, M.Shamova, A.Abdýllına, Sh.Baızaqova, O.Qashaýbaeva, J.Shanına, D.Ońǵarbaevalar belsene aralasty. Teatrdyń eń alǵashqy rejıserleri S.Qojamqulov, J.Shanın, Q.Qýanyshbaev edi.
1928 jyly teatr Almatyǵa qonys aýdarsa, 1937 jyly akademıalyq ataqqa ıe boldy.
1961 jyly 10 tamyzda Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń qaýlysymen Qazaqtyń Memlekettik akademıalyq drama teatryna uly sýretker Muhtar Omarhanuly Áýezovtiń esimi berildi.
1981 jyly teatr jańa ǵımaratqa kóshti (Abaı dańǵyly, 103)
Qazaq óneriniń qarashańyraǵy –M.Áýezov atyndaǵy Qazaq Memlekettik akademıalyq drama teatry 92 jyldyq tarıhynda talaı asýlardan ótip, talaı kezeńderdi tarıh qoınaýyna qaldyrdy. Bul teatrdyń kıeli sahnasynda qazaq teatr óneriniń órkendeýine úles qosqan sahna maıtalmandary eńbek etti. Búginde teatrdyń aqsaqaldaryna aınalǵan Qazaqstannyń Eńbek Eri, KSRO jáne Qazaqstannyń halyq artısi Asanáli Áshimov, Qazaqstannyń halyq artıseri: Sábıt Orazbaev, Torǵyn Tasybekova, Núketaı Myshbaeva, Esmuhan Obaev jáne t.b. sol kezeńderdegi abyzdardyń izin jalǵap, teatr ónerine adal qyzmet etip keledi.
Teatr ujymy 92 jyldyq tarıhynda álemniń alpaýyt elderinde óner kórsetip, alys-jaqyn shetelderde uıymdastyrylǵan teatr festıválderinen júldeli oryndarǵa ıe bolyp júr.
1995 jyly teatrda uıymdastyrylǵan «Teatr kóktemi» festıvali dástúrge aınalyp, jyl saıyn ótkizilip keledi.
Teatr repertýarynan ulttyq, álemdik klasıka men zamanaýı dramatýrgıa jáne aýdarma shyǵarmalar oryn alǵan.
Qazaqstannyń halyq artıseri eńbek etetin teatr ujymynda, elimizge eńbegi sińgen óner qaıratkerleri men jas býyn ókilderi baqıǵa attanǵan alyptardyń izin jalǵap qyzmet etýde.
Teatrda 1968 jyly mýzeı jumys jasasa, teatrdyń veb-saıty óner ordasyndaǵy jańalyqtardy kórermenderimen turaqty túrde bólisip otyrady. Sondaı-aq, áleýmettik jelilerdegi teatr paraqshalaryn aqparatpen qamtamasyz etý jolǵa qoıylǵan.
Qarashańyraqta basshylyq, shyǵarmashylyq jáne tehnıkalyq quram, akterlerdi qosqanda 300-ge jýyq adam qazaq mádenıetine, teatr ónerine qyzmet etip júr.
2016 jyldyń 27-naýryzynda teatrdyń 90 jyldyq mereıtoıy úlken deńgeıde atalyp ótti. Mereıtoıǵa Elbasy N.Nazarbaevtyń arnaıy quttyqtaý joldap, «Uly Muhtar Áýezovtiń esimin ıelenetin bul teatrdyń tarıhy tereń ári tamasha dástúrlerge baı jáne ult rýhanıatyn damytýda alatyn orny ózgeshe bıik» dep atap kórsetti. Teatrǵa berilgen bul úlken baǵa úlken jaýapkershilik júkteıdi.
Teatrdyń 92 maýsymsharynda tuńǵysh ret Almaty qalasyndaǵy 8 teatrdyń basyn qosqan «Teatr álemindegi rýhanı jańǵyrý» atty kórme uıymdastyrylsa, teatr ujymy bir jyldyń ishinde London, Tokıo qalalarynda óner kórsetip, qazaq sahna ónerin shetelde sóıletti.
M.Áýezov atyndaǵy Qazaq Memlekettik akademıalyq drama teatry ult rýhanıatyna, ulttyq teatr óneriniń órkendeýine ári qaraı qyzmet ete beredi.
