Jańartylatyn energıa kózderi
2009 jyly JEK-n qoldaý týraly zań qabyldandy, 2020 jylǵa qaraı JEK úlesin elektr energıasynyń óndirisiniń jalpy kóleminiń 3% -na jáne 2030-ǵa 10% -ǵa jetkizýdi kózdeıtin JEK damytýdyń naqty maqsatty ındıkatorlary qabyldandy.
2020 jylǵa deıingi maqsatty kórsetkishke biz JEK elektr energıasyn satyp alý týraly kelisimsharttar jasasqan ınvestorlardyń jobalaryn iske asyrý arqyly qol jetkizýdi josparlap otyrmyz. Bul jalpy belgilengen qýattylyǵy 2000 MVt bolatyn 53 JEK obektileri.
Búgingi kúni Respýblıkada jalpy qýaty 336 MVt bolatyn JEK boıynsha 55 nysan qoldanysta, al jańartylatyn energetıka jobalaryn iske asyrýǵa ınvestorlardyń qyzyǵýshylyǵy arta túsýde.
JEK budan ári damýyn aýksıondy mehanızmge kóshýde kórip turmyz. Bul, bir jaǵynan, jobalardy jáne ınvestorlardy tańdaýdy ashyq jáne túsinikti etip jasaýǵa múmkindik beredi, al ekinshi jaǵynan – JEK qýattylyǵyn engizýde sońǵy tutynýshylar tarıfterine áserin azaıtýǵa múmkindik beretin eń tıimdi tehnologıalar men jobalaryn baǵalaıdy, sondaı-aq óndirý kezinde, sondaı-aq berý jáne tutyný kezinde naryq qatysýshylary jaýapkershiligin naqty anyqtaıdy. Bul júıe JEK eń ekonomıkalyq tıimdi jobalaryn damytýǵa serpin beredi. Birinshi halyqaralyq aýksıondyq satylymdy osy jyly ótkizý josparlanýda.
Jasyl ekonomıkanyń damýy
2013-2020 jyldarǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń «jasyl ekonomıkaǵa» kóshýi jónindegi tujyrymdamany iske asyrý jóninde İs shara jospary (2017 jylǵy 3 shilde QR Úkimetiniń qaýlysy) ózektendirildi, osyǵan oraı múddeli memlekettik organdarmen birlesip Jasyl ekonomıka boıynsha Ulttyq baıandama ázirlendi; BUUDB-men birlesip óńirler úshin halyqtyń ómir súrý deńgeıiniń keshendi "jasyl" kórsetkishi ázirlendi, oǵan sáıkes Almaty, Astana qalalary jáne Jambyl oblystary úzdik nátıje kórsetti; Aqtóbe, Qaraǵandy jáne Pavlodar oblystary eń tómen bal jınady.
Sonymen qatar, aýa atmosferasynyń jaǵdaıyn jaqsartý maqsatynda «Jylý elektr stansıalarynyń qazandyq qondyrǵylaryna otynnyń ár túrin jaǵý kezinde qorshaǵan ortaǵa shyǵatyn emısıalarǵa qoıylatyn talaptar» Tehnıkalyq reglamentine ózgerister engizý boıynsha jumys jalǵasýda.
QR Premer-Mınıstriniń tóraǵalyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy «Jasyl ekonomıkaǵa» kóshý jónindegi keńestiń eki otyrysy ótti.
BUU EEK qoldaýymen Qazaqstanda strategıalyq ekologıalyq baǵalaý júrgizý boıynsha pılottyq jobany iske asyrý jalǵasýda.
Tehnologıalar transferti boıynsha halyqaralyq bastamalardy ilgeriletýge qatysty ótken jyldyń shilde aıynda alys jáne jaqyn shet elderdiń, Qazaqstan óńirleriniń 150-den astam ókilderiniń qatysýymen «Jasyl kópir seriktestik baǵdarlamasy» V Halyqaralyq forýmy ótkizildi. JKSB Hartıasyna ótken jyly Polsha Respýblıkasynyń qosyldy jáne JKSB Hartıasyna 16-shy qol qoıǵan el boldy. Sonymen qatar, bizdiń elde ótken is-sharalarǵa qosa Jasyl kópir seriktestik baǵdarlamasynyń damý nátıjeleri 2017 jylǵy qyrkúıekte Bangkok, Taılandta ótken 7-shi Qorshaǵan ortany qorǵaý máseleleri boıynsha Azıa-Tynyq muhıt mınıstrleriniń samıtinde joǵary baǵalandy.
Halyqaralyq mamandandyrylǵan EKSPO-2017 kórmesin mura retinde «Bolashaq energıasy» jasyl tehnologıalar men ınvestısıalyq jobalardy damytý boıynsha halyqaralyq ortalyǵyn qurý jumysy jalǵasýda. Halyqaralyq uıymdar tarapynyń qoldaýy bar. Osylaısha, 2017 j. maýsymda Energetıka jónindegi mınıstrler konferensıasy aıasynda Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrligi men bes BUU agenttikteriniń (BUUDB, BUU EEK, BUU ATMÁEK, IýNEP, IýNIDO) arasyndaǵy «Bolashaq energıasy» jasyl tehnologıalar men ınvestısıalyq jobalardy damytý boıynsha halyqaralyq ortalyǵyn qurý týraly birlesken málimdeme qabyldandy.
Parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn retteý salasyndaǵy zańnamany jetildirý úshin 2017 jyly birqatar normatıvti quqyqtyq aktiler qabyldandy (Parnıktik gazdar shyǵaryndylaryna kvota bólý qaǵıdalary, Parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn azaıtý men sińirýge baǵyttalǵan jobalardy qaraý, maquldaý jáne iske asyrý qaǵıdalary, Úlestik koefısıentter tizbesi jáne t.b.).
Parnıktik gazdar shyǵaryndylaryna kvotalar bólýdiń 2018 – 2020 jyldarǵa arnalǵan ulttyq jospary bekitildi. Kásiporyndar úshin kvota
2 ádis boıynsha bólindi: tarıhı máni jáne parnıktik gazdar shyǵaryndylarynyń úlestik koefısıentterin qoldaný boıynsha.
Parnıktik gazdar shyǵaryndylaryna úlesti kkoeffısıentterdi qoldaný ádisi kvotalaý obektileri boıynsha kásiporyn qondyrǵylary arasynda bir ónim túrine parnıktik gazdar shyǵaryndylarynyń belsendiligine qarap kvotalardy bólýge negizdeledi.
Osy ádisti qoldaný kásiporyndar arasynda beriletin kvotalarǵa, tıisinshe úlestik kórsetkishterge básekelestik jasaýǵa járdemdeseditin bolady jáne kásiporyndardy parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn azaıtýǵa yntalandyratyn bolady.
Anyqtama:
Ulttyq josparǵa 129 kásiporynnyń 225 qondyrǵysy engizildi (elektr energıasy, munaı-gaz, taý-ken, metalýrgıa, hımıa, óńdeý salalarynda). Ush jylǵa bólingen kvotalardyń jalpy kólemi 485 909 138 birlikti qurady, qor 35 273 634 birlikti quraıdy.
Klımattyń ózgerý máselesi búkil álemde ortalyq taqyryp bolyp tabylady, óıtkeni onyń áseri eleýli ekonomıkalyq, ekologıalyq jáne áleýmettik yqtımal shyǵyndarmen tyǵyz baılanysty. Qazaqstan klımattyń ózgerýine qatysty osal elder qataryna jatqyzylǵan, jáne osy máseleni sheshý basym baǵyttardyń biri bolyp tabylady.
Osyny túsine otyryp, mınıstrlikpen klımat ózgerýine beıimdelý boıynsha suraqty eldiń zańnamasyna qosý jáne klımattyń ózgerýine ulttyq beıimdelý josparyn ázirleý jumystar júrgizilip jatyr. Osy jyly biz QR Parlamentine Zań jobasyn engizýdi josparladyq, ol beıimdeý sharalaryn iske asyrý úshin normatıvtik negizin qurýǵa múmkindik beredi.
Osy is-sharalar halyqty jumyspen qamtý suraqtaryna, densaýlyq saqtaý, jer jáne sý resýrstary, jáne ekonomıkalyq basqa sektorlaryna oń áserin tıgizedi, óıtkeni klımattyń ózgerýine ınfraqurylym tıisti jaǵdaıyna beıimdeýge, sondaı-aq olardyń osaldyǵy ekstremaldy aýa-raıy qubylystaryn azaıtýǵa múmkindik beredi.
Ekologıalyq aqparat jáne monıtorıń
Ashyq qoǵamdy qurýǵa járdemdesý, ekologıalyq aqparatqa qol jetimdilikti keńeıtý maqsatynda Mınıstrlikpen birqatar sharalar pysyqtalǵan.
Ekologıalyq zańnamany Orhýs konvensıasyna sáıkestendirý jáne qorshaǵan orta jáne tabıǵat paıdalaný boıynsha sheshimder qabyldaý prosesiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda zańnamalyq túzetýler qabyldandy.
Jyl saıyn Qorshaǵan ortanyń jaı-kúıi týraly jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń tabıǵı resýrstaryn paıdalaný týraly ulttyq baıandama shyǵarylyp, saıtta ornalastyrylady.
Lastaýyshtardyń shyǵaryndylary men tasymaldarynyń memlekettik tirkelimi quryldy, LSHTT Hattamasyn ratıfıkasıalaý boıynsha memleketishilik rásimder júrgizilýde.
2017 jyldan bastap jyl saıyn saıttarda aqparat ornalastyrylady:
Jergilikti atqarýshy organdardyń: qorshaǵan ortaǵa emısıalar úshin tólemaqylardan búdjetke túsetin túsimder týraly jáne qorshaǵan ortany qorǵaý boıynsha is-sharalarǵa búdjet shyǵystary týraly;
Mınıstrliktiń: qorshaǵan ortaǵa zalaldy óteýden búdjetke túsetin túsimder týraly jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ekologıalyq zańnamasyn buzǵany úshin aıyppuldardan búdjetke túsetin túsimder týraly.
Ákimdiktermen birlese óńirlerdiń ereksheligin eskere otyryp, qorshaǵan orta sapasynyń nysanaly kórsetkishteri ázirlenýde.
Nysanaly kórsetkishter Shyǵys Qazaqstan, Jambyl jáne Pavlodar oblystarynda bekitilgen, 11 óńir boıynsha bul maqsattarǵa qarjy bólindi, merdigerler anyqtaldy, zertteýler júrgizilýde, qalǵandarynda (Qyzylorda jáne Ońtústik Qazaqstan oblystarynda) 2018 jyly qarjylandyrý máselesi sheshilýde.
Nysanaly kórsetkishter ekologıalyq problemalardy sheshý jáne turǵyndardyń densaýlyǵyna jaǵymsyz áserdiń aldyn alý boıynsha basymdyqtardy ornatýǵa múmkindik beredi.
Aýa raıyn jáne agrometeorologıalyq jaǵdaılardy boljaýdy jaqsartý úshin, onyń ishinde qaýipti jáne apatty gıdrometeorologıalyq qubylystardy, Energetıka mınıstrligimen 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan Ulttyq gıdrometeorologıalyq qyzmetti damytý boıynsha sharalar kesheni ázirlendi, memlekettik josparlaý boıynsha ýákiletti organnyń qaraýyndaǵy ınvestısıalyq usynys daıyndaldy («2019-2021 jyldarǵa arnalǵan Ulttyq gıdrometeorologıalyq qyzmetti damytý jáne jańǵyrtý», jobanyń quny – 13 558 608 myń teńge – onyń ishinde sıfrlyq radıolokatorlyq baqylaý jelisin qurý, qosymsha gıdrobeketter, qar ólshegish baǵdarlar ashý, 30 atmosferalyq aýany baqylaý avtomatty stansıalaryn satyp alý), 2018 jyly zańnamamen belgilengen tártipte ony júzege asyrý boıynsha jumys jalǵasady.
