Iá, qaǵazbastylyqtyń zardaby týraly az aıtylǵan joq. «Aıta-aıta Altaıdy, Jamal apam qartaıdy» degen bar. Sonyń kebi sózbuıdaǵa túskendaı boldy. Tipi bul máselemen kúres memlekettik deńgeıge kóterilip, túrli jumystar da atqaryldy. Alaıda keshendi bir baǵdarlama bolmaı, túıitkildi taqyrypty birjola jabý qıyndyq týdyrdy. Ras, kóp mekemeniń kóńili qulazyp, kópke aqtarar muńy – osy bir qaǵazbastylyq týrasynda toqaılasady.
Elbasynyń budan birneshe jyl buryn aıtqan sózi áli kókeıimizde. Sol kezde Memleket basshysy: «Biz ákimshilik reforma júrgizip jatyrmyz. Bul – qajet emes qaǵazbastylyq pen qujat aınalymynyń qolaısyz úderisine aınalmaýy tıis. Búginde ákim jumysyn baǵalaý mıllıondaǵan qujatqa aınaldy. Men Bilim jáne ǵylym men Densaýlyq saqtaý mınıstrlikterinde qansha qujat aınalymy bolyp jatqandyǵy týraly aıtqan bolatynmyn. Osy máseleni qarańdar da, bul qaǵazdyń barlyǵyn joıyńdar», – dep atap ótken-di. Odan beri birneshe jyldyń júzi boldy. Prezıdent kótergen másele tolyq joıyldy dep aıta almaımyz.
Halyqtyń kópshiligi HQO-yndaǵy uzyn-sonar kezekke shaǵym aıtyp, áldebir jumysyn bitirý úshin qyrǵyn qaǵaz toltyratyndyǵyn jıi sóz etedi. Al, aýrýhanaǵa kúnińiz tússe, kezekshi dáriger dertińizdi oılap degbiri qashpaı-aq, qaǵazyna shuqshıǵan kúıi suraq-jaýaptyń astyna alar edi. Mekteptegi mamandardyń jaǵdaı ámbege aıan. Qaǵazǵa kómilgen muǵalim qashan kórseńde qalamyn qoldan tastamaı, bas kótermeı otyrady. Munyń bári qaǵaz bitkendi kúresinge tastap, zaman aǵymyna oraı elektrondy formatqa kóshý qajettiligin týyndatady.
Endi mine, sıfrlyq memleketke kóshý bastamasy – kóptegen memlekettik máselelerdiń aldyn almaq. Iaǵnı, «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda atalmysh problemalardy sheshý jumystary qolǵa alyndy. Sózimiz qurǵaq bolmaýy úshin naqty dálelderge júginsek.
Bilim jáne ǵylym mınıstrligi qaǵazbastylyqtan qutylýdyń eki jolyn aıtady. Olar: birinshisi – Ulttyq bilim berý derekter qory, ekinshisi – elektrondy jýrnal. Ulttyq derekter qory boıynsha muǵalimder jylyna eki márte (kúz, jaz) aqparat toltyrady. Oǵan basqa memlekettik organdar qajet etetin aqparattardyń bári enýi tıis. Bul – ár mekemege qaǵaz jóneltýden sharshaǵan ustazdar qaýymy úshin tıimdi bola túspek. Barlyq derek bir jerge toǵysady, suranys jasaǵan organ ózine qajetti aqparatty sol jerden ala alady.
Al, Ulttyq bilim berý derekter qory aqparattarynyń naqtylyǵy basqa máseleniń shetin shyǵarady. Mınıstr Erlan Saǵadıevtiń ózi sapa kórsetkishi týrasynda jumystanyp jatqandyǵyn aıtady.
Elektrondy jýrnalǵa kelsek, sabaq josparlary, baǵa qoıý – bári osy jýrnalǵa engiziledi. Bul muǵalim jumysynyń azaıýyna birden-bir kómek bolary daýsyz. Ustazdar qaýymynyń ýaqytynyń kóbi sabaq josparyn ázirleý men kúndelik tekserýge, odan qala berdi toqsan saıyn esep toltyrýǵa ketedi. Qaǵazǵa kómilip otyrýdyń kesiri bilim salasyndaǵy deńgeıdiń tómendeýine de óz áserin tıgizedi. Al, elektrondy jýrnal muǵalimderdi basy artyq jumystardan qutqaryp, bos ýaqytyn kóbeıtip, ózin-ózi jetildirýge múmkindik syılamaq.
QR Syrtqy ister mınıstrligi dıplomatıalyq qyzmet úshin biryńǵaı aqparattyq júıe quryp, e-residence jobasyn iske qosýǵa nıetti. Dıplomatıalyq qyzmetke arnalǵan biryńǵaı aqparattyq júıe osy saladaǵy qaǵazbastylyqtan qutylýǵa jaǵdaı jasap, jumysty jańǵyrtýǵa múmkindik beredi. Elektrondy rezıdent – Qazaqstan aýmaǵynda bolmaı-aq kásip júrgizýge múmkindik beredi. Sol arqyly sheteldik azamat salyq tóleý, zańdy tulǵa tirkeý sekildi bıznes júrgizýge qajetti búkil prosesti jasaı alady. Zańdy tulǵaǵa óziniń elektrondy sıfrlyq qoltańbasy bar ID karta beriledi. Onyń kómegimen ol qandaı da bir kelisimder jasasyp, memlekettik organdardyń servısi arqyly qujattarǵa qol qoıa alady.
Biz sóz etken másele medısına salasynda da ózekti. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bul tyǵyryqtan shyǵý úshin birneshe bastama kóterdi. Máselen, aldaǵy ýaqytta elimizdiń árbir azamatynyń jeke uıashyǵy, ıaǵnı, densaýlyǵynyń elektrondy pasporty bolady. Jáne de jekelegen qyzmetterdiń jumysy avtomattandyrylady: Medısınalyq saqtandyrý qory, qoǵamdyq densaýlyq saqtaý men dári-dármekpen qamtamasyz etý salasy.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bıylǵy jyldyń qańtarynan bastap medısınalyq qujattamany qaǵazsyz júrgizýge kóshý prosesi birtindep bastalǵanyn aıtqan-dy. Bastapqy medısınalyq qujattamany qaǵaz qoldanbaı júrgizý jumystary kezeń-kezeńimen kóshiriletin bolady:
2018 jylǵy qańtardan bastap —Aqmola, Qaraǵandy, Qostanaı, Batys Qazaqstan oblystary;
2018 jylǵy sáýirden bastap Almaty, Mańǵystaý, Pavlodar, Ońtústik Qazaqstan oblystary;
2018 jylǵy maýsymnan bastap Atyraý, Jambyl, Qyzylorda, Soltústik Qazaqstan oblystary;
2018 jylǵy qazannan bastap Aqtóbe, Shyǵys Qazaqstan oblystary jáne Astana men Almaty qalalary.
Elbasy Joldaýynda: «Aqparattyq júıelerdi biriktirý, mobıldik sıfrlyq qosymshalardy qoldaný, elektrondyq densaýlyq pasportyn engizý, «qaǵaz qoldanbaıtyn aýrýhanaǵa» kóshý arqyly medısınalyq kómektiń qoljetimdiligi men tıimdiligin arttyrý qajet», - dep naqty kórsetilgen bolatyn. Olaı bolsa, Birtanov bastaǵan mınıstrlikke artylar jaýapkershiliktiń júgi aýyr.
Biz tilge tıek etken bastamalar «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda atqarylyp jatqan isterdiń bir parasy ǵana. Eń bastysy «qaǵaz dáýirinen» ótýdiń alǵysharttary jasaldy. Nátıjesi bolashaq enshisinde.
Sansyzbek Jańabaı
