Álemge tanymal akter, «Oskar», «Altyn globýs» («Zolotoı globýs») premıasyn alǵan ári Kann festıvaliniń jeńimpazy Haver Bardemniń ómirlik erejeleri qandaı? Jalpy akter ataýlynyń álemine úńilgińiz kele me? Onda tómendegi erejelerge kóńil bólgeısiz... Aıta keteıik, Haver Bardem  "Qarttarǵa munda oryn joq ("Starıkam týt ne mesto") fılmderi arqyly tanymal.

Ózimdi jýrnal betterinen kórgende, álemniń esi aýysqan ba dep oılaımyn...

Men qudaıǵa senbeımin, biraq Al Pachınoǵa senemin. Bir kúnderi telefonym shyryldap, onymen birge kınoǵa túskenimdi qalasa, men esimnen adasatyn shyǵarmyn.

Armandar oryndalady. Muny qashan túsindi deısizder ǵoı? Birde rejıser Djýlıan Shnabel Al Pachınoǵa «Poka ne nastýpıt den» atty fılmimdi kórsett. Ispanıanyń ýaqytymen sanaǵanda saǵat tańǵy 3-te Nú-Iorkten Pachıno habarlasyp, meniń jumysymdy unatqanyn aıtty.

Bir de bir premıa seni shyn mánisinde jaqsy akter etip kórsete almaıdy. «Oskar» kórermeni fılmdi kórýge ǵana eriksiz májbúrleıtin premıa.

Sońǵy jyldary aǵylshyn tilin jaqsy meńgerip qaldym. Meńgergenim sonshalyq, ol til eshqashan meniń ana tilimdeı bolmasyn túsindim. «Men seni jaqsy kóremin» nemese «seni jek kóremin» degenderdi ıspan tilinde sezinip aıta alamyn, al aǵylshyn tilinde eshteńeni seze almaımyn, bos qýys qana.

Men kólik aıdamaımyn. Bul bárine birtúrli kóriner, tek maǵan emes.

Koender habarlasyp meni «Qarttarǵa bul jerde oryn joq» («Starıkam týt ne mesto») fılmine shaqyrǵanda, men «Tyńdańdar, senderge kerek akter men emes: men kólik aıdamaımyn, aǵylshynsha sóılemeımin, zorlyq-zombylyq degennen jek kóretinim joq» dedim. Olar kúlip «Sol úshin de saǵan habarlastyq» demesi bar ma...

Eki fılmde ǵana qolyma qarý aldym. Birinshisi, «Perdıta Dýrango». Oǵan 1996 jyly túsken edim, óte qatygez fılm boldy. 11 jyldan keıin Koeender habarlasyp, «Qarttarǵa munda oryn joq» fılmine shaqyrdy. Shyny kerek, oǵan túskim kelmedi, biraq Koender – meniń súıikti rejıserlerim.

Koenderdi eki túrli adam dep eshqashan elestetken emespin. Jumys prosesinde olar bir adamǵa aınalady, bir adamsha oılanady, eki basty qubyjyq ispettes. Ári ol ekeýi eshqashan sózge kelgen emes, oılary qashan da bir jerden shyǵady.

Kınodaǵy basty dúnıe – ol tarıh. Kópshiligi osylaı oılaıdy. Al menińshe, bastysy – álgi tarıhty qalaı baıandaǵanyń.

Óz oıyńdy baǵamdaıtyn kún týýy tıis. Eki túrli oımen adam ómir súre almaıdy.

Keıde óz ózimnen «nege osy mamandyqty tańdadym, nege Afrıkaǵa muqtaj jandardy qutqarý úshin attanyp ketpedim eken?» degen suraq qoıamyn. Biraq jaýaby ońaı: men – ıpohondrıkpin, al ıpohondrıkterden nashar qutqarýshy shyǵady.

Múldem uıalmaıtyn adamdar sekildi kórinetin uıalshaq adamdar bar. Men de óte uıalshaqpyn.

Men bir kezderi adamdardyń maımyl bolǵanyna senemin. Ár tań saıyn uıqymnan oıanyp, aınaǵa qaraımyn da Darvınge sálem joldaımyn. Osyndaıda onyń aıtqanyna kózim odan saıyn jete túsedi.

Naǵyz sulýlyqtyń syry usqynsyzdyqta. Muny ózime kúnde aıtamyn.

Men sándi dúnıelerge qyzyqpaımyn. Qara ıkra men úshin – qýyrylǵan eki jumyrtqa, kartop jáne hamon.

20 jasta 14 jastaǵy áreketiń úshin ókinesiń, 30 jasta 25 jastaǵy áreketińe, al 50-ge taıaǵanda árbir áreketiń úshin ókinesiń. Bilesizder me, sol ókinishterdiń bárine qol silteı salsańyz qaıtedi!

Qolymnan eshteńe kelmegendikten men kınoǵa túsip júrmin.

Eń qıyny – áli tiri adamnyń rólin somdaý. Jaýapkershiligi óte aýyr, seni esińnen adastyryp jiberýge deıin barady.

Akter – bazardaǵy qyzanaq sekildi, árqaısysynyń óz baǵasy bar. Men de sondaı qyzanaqpyn. Alaıda men baǵasy mańyzdy emes qyzanaqpyn.

Tynyshtyqtan ólgim keledi. Ajaldyń qalaı keletini mańyzdy emes.

Esimde qalǵan umytylmas sátterdiń biri – ákemniń ólimi.

Men áıelder bilimin alyp shyqqan janmyn. Ákem bala kúnimde ómirden ótti, meni anam men ápkem tárbıelep ósirdi.

Adamdar bylaı oılaıdy: eger ekranda eki akter bir-birin súıse, shyn ómirde de súıedi. Alaıda bizge osy rólimiz úshin aqsha tólenetinin olar oılamaıdy. Ekran syrtynda «shynaıy oınańdar, naqurystar, senderge senip turǵan joqpyn» dep aıqaılap turatyn bir adamnyń baryn bilmeıdi.

«Mine, keremet!» dep aıtatyndaı shedevr túsirmeseńiz, kıno jaı ǵana «kıno» bolyp qalady.

Men kúlkili keıipte el esinde qalǵym keledi.

Gúlim Jaqan