SHQO-nyń shyǵarmashyl-ǵylymı jáne etnomádenı birlestikteri ókilderi konstıtýsıalyq reformany qoldady
 
Óskemendegi joǵary oqý ornynda jańa Konstıtýsıa jobasy talqylandy
 
 
Óskemen qalasynda Sársen Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan ýnıversıtetinde «Ádiletti jáne Progresıvti Qazaqstannyń Halyqtyq Konstıtýsıasy úshin!» jalpyulttyq koalısıasy ókilderi shyǵarmashyl-ǵylymı jáne etnomádenı birlestikter ókilderimen, sonymen qatar jastarmen kezdesti.
Delegasıany Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva bastap bardy. Kezdesýge QR Parlamenti Májilisiniń depýtattary Ulyqbek Tumashınov pen Sergeı Ponomarev, Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtar federasıasynyń tóraǵasy Satybaldy Dáýletalın, «Eýrazıa» birinshi arnasynyń baspasóz hatshysy Polına Shımanskaıa, S. Amanjolov atyndaǵy SHQÝ basqarma tóraǵasy – rektory Muhtar Tólegen jáne basqalary qatysty.
Jıyn jańa Konstıtýsıa jobasyna jáne 15 naýryzda ótetin respýblıkalyq referendýmǵa arnaldy. Úkimet basshysynyń orynbasary jańa Ata zań jekelegen ózgeristerdi emes, elimizdiń odan ári damý jolyn strategıalyq turǵyda aıqyndaıtynyn erekshe atap ótti.
«Búgin biz jańa Konstıtýsıa jobasyn talqylaı otyryp, tek túzetýler jaıynda aıtyp otyrǵan joqpyz. Bireýler aıtqandaı, eskini jańamen almastyryp jatqan da joqpyz. Qandaı da bir quqyqtyq nemese moraldyq qundylyqtardyń qajettiligi týraly da pikir talastyryp otyrǵanymyz joq. Birinshiden, áńgime – el damýynyń baǵytyn túbegeıli ózgertetin aýqymdy ózgerister týraly. Ekinshiden, táýelsizdigimizdi eń bıik qundylyq retinde aıqyndaıtyn ulttyq qundylyqtarymyzdyń máńgiligi jaıynda sóz bolyp otyr. Endi biz ony jaı ǵana qasterlep qoımaı, nyq ári senimdi túrde qorǵaımyz. Úshinshiden, jan-dúnıesi taza, oı-órisi joǵary, álemdik básekege qabiletti qazaqstandyq jańa býyn týraly aıtyp otyrmyz. Olardyń quqyqtary men bostandyqtary sıfrlyq dáýirde ǵylym, mádenıet jáne ınovasıa qundylyqtarymen nyǵaıa túsedi. Sonymen qatar, ulttyń qazirgi jahandyq damýdaǵy orny men rólin qaıta paıymdaý mańyzdy. Bul taǵdyrsheshti kezeń halqymyzdyń myńjyldyq tarıhyndaǵy sabaqtastyqty saqtap, jańa dáýirge jol ashady», – dedi Aıda Balaeva.
Sonymen qatar Premer-mınıstrdiń orynbasary jańa Konstıtýsıa jobasynyń tujyrymdamasy Prezıdenttiń júıeli ári jan-jaqty oılastyrǵan bastamalarynan turatynyn atap ótti.
«Jańa Konstıtýsıanyń tujyrymdamasy Prezıdenttiń «Adal azamat», «Zań men tártip», «Taza Qazaqstan» sıaqty tujyrymdamalardan turady. Sondyqtan Qasym-Jomart Kemelulyn eldiń Ata zańynyń basty avtory dep ataýǵa tolyq negiz bar. Memleket basshysy halyqtan túsken árbir usynysty jeke ózi qarap, syn-eskertpelerdi de nazardan tys qaldyrmaı, jan-jaqty saralap otyrdy. Sol sebepti Konstıtýsıadaǵy kóptegen qaǵıdatty ózgerister onyń bastamasymen ázirlenip, Konstıtýsıalyq komısıanyń qaraýyna usynyldy», – dep atap ótti A.Balaeva.
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Nurymbet Saqtaǵanov jańa Konstıtýsıa jobasy aýqymdy qoǵamdyq dıalogtyń nátıjesi ekenin, azamattar men sarapshylar qaýymdastyǵynyń usynystaryna súıene otyryp ázirlengenin aıtty.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýsıa jobasy – aýqymdy, ashyq jáne shynaıy búkilhalyqtyq jumystyń nátıjesi. Eldiń Ata Zańy azamattardyń, saıası partıalardyń, qoǵamdyq uıymdardyń, ǵylymı jáne sarapshylyq qaýymdastyqtyń usynystary eskerilip ázirlendi», – dedi ol.
Kezdesý barysynda qatysýshylarǵa jobadaǵy birqatar ınstıtýsıonaldyq jańalyqtar, sonyń ishinde qoǵamdyq qatysý tetikteri men basqarý júıesiniń turaqtylyǵy máseleleri túsindirildi. QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Ulyqbek Tumashınov birqatar ınstıtýttardyń tarıhı sabaqtastyǵyna jáne bılik sabaqtastyǵyn qamtamasyz etý mindetterine toqtaldy.
«Quryltaı» ataýy – ǵasyrlar qoınaýynan jetken tarıhı uǵym. Halqymyzda mundaı keńesý, kelisý dástúri erteden bar. Vıse-prezıdent ınstıtýtyna qatysty túrli pikirler aıtyldy. Alaıda bul tájirıbe kóptegen memleketterge tán. Bizde bul ınstıtýt júıeniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalady. «Quryltaı» qalyptasqannan keıin Prezıdent kandıdatýra usynady, depýtattar ony daýys berý arqyly qoldaıdy. Vıse-prezıdent jekelegen baǵyttarda, sonyń ishinde halyqaralyq baılanystar men kelissózderde jumys isteıdi, al tótenshe jaǵdaıda bılik sabaqtastyǵyn qamtamasyz etip, belgilengen merzimde saılaýdy uıymdastyrady», – dedi depýtat.
Ýnıversıtet alańynda adamı kapıtal taqyrybyna jáne óńirlik joǵary oqý oryndarynyń bilim ekonomıkasyndaǵy róline erekshe nazar aýdaryldy. «S. Amanjolov atyndaǵy SHQÝ» basqarma tóraǵasy – rektory Muhtar Tólegen Konstıtýsıada adam damýyn negizgi baǵyttardyń biri retinde aıqyndaý tehnologıalyq damý men óńirlerdiń básekege qabilettiligin arttyrý sekildi zamanaýı talaptarǵa saı keledi
«2026 jylǵy konstıtýsıalyq reforma – bul jaı ǵana normalardy jańartý emes. Bul Ádiletti Qazaqstan qurý ıdeıasymen úndesetin, bıliktiń qoǵam aldyndaǵy ashyqtyǵy men jaýapkershiligin nyǵaıtatyn ınstıtýsıonaldyq jańǵyrý. Konstıtýsıalyq deńgeıde adamı kapıtaldy damytý basymdyǵyn bekitý – eldiń strategıalyq tańdaýy. Qazirgi kezeńde bilim men ǵylym eldiń ekonomıkalyq órleýi men tehnologıalyq táýelsizdigin aıqyndaıtyn sheshýshi sala retinde qarastyrylady», – dedi rektor.
Pikirtalas barysynda qatysýshylar qujat eldiń bolashaǵyna aıqyn baǵdar beretinin atap ótti. Mátinde adamı kapıtaldy damytýǵa, bilim men ǵylymǵa, ınovasıalarǵa, ekologıalyq jaýapkershilikke jáne keleshek urpaq aldyndaǵy mindetterge erekshe mán berilgeni aıtyldy.
Kezdesý sońynda qatysýshylardyń barlyq suraqtaryna tolyq jaýap berildi.