«قامشى» پورتالى ۇجىمى «8 ناۋرىز حالىقارالىق ايەلدەر مەرەكەسىمەن» بارشا انالاردى، اياۋلى ارۋلاردى قۇتتىقتايدى. وتباسىلارىمىزدىڭ ۇيىتقىسى، كوڭىلدەرىمىزدىڭ گ ۇلى، داستارحانىمىزدىڭ بەرەكەسى بولىپ وتىرعان بارشا نازىك جاندىلارعا ايەل باقىتىن تىلەي وتىرىپ، «قامشى» پورتالى مەرەكەگە وراي اسىل جاندارعا، قىز-كەلىنشەكتەرگە ارنالعان تانىمال ولەڭدەر توپتاماسىن وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.
تولەگەن ايبەرگەنوۆ – «انا»
ارمانىڭدى اقتارمىن با جۇرەگىمدە تەربەسەم؟
ايعا ءسىڭىلى، قارىنداسسىڭ قاسيەتتى جەرگە سەن.
مەن ءوزىڭدى تەڭدەسى جوق قۇدىرەت دەپ تۇسىنەم،
سەندىك قۋات مىڭ ەسە ارتىق جەردىڭ تارتۋ كۇشىنەن.
سۇلۋ الەم، الەم سۇلۋ سەن جاراتقان اداممەن،
كوك جولىنىڭ قارسىلىعىن قاعىپ تاستاپ بارام مەن.
سەندىك قۋات بولار، بالكىم، باسىن ءيدى كوك ماعان،
اركەز سەنەن تۋعانىمدى ەسىمە السام، توقتامان.
ال ۇمىتسام، ۇمىت بولىپ قالارىمدى بىلەمىن،
ۇمىت قالماۋ ءۇشىن مەنىڭ شارق ۇرادى جۇرەگىم.
شات ءجۇرىپ-اق قاس قاققانشا بولامىن مەن شەرمەندە،
جەتىم ەمەس كەي انانىڭ جەتىمدىگىن كورگەندە،
كوز الدىمدا جاس دوڭگەلەپ بۋلىعام دا ىزادان،
ماعان ءتىپتى ءسوز كەلمەيتىن ۇياتتاردان قىزارام.
بۇل دۇنيەگە ونسىز-داعى كەتكەن جوق پا كوپ ەسەڭ،
و، انالار، كەي پاسىقتى جاراتاسىڭ نەگە سەن؟!
تاسباۋىرلار دۇنيەگە كەلسىن دە، تەز كەتسىن دە،
الدە وزگەلەر وندايلاردان جيىركەنسىن دەيسىڭ بە؟
قاي كەۋدەنى جىلىتادى لاپىلداعان وتپەنەن،
ءوز كەۋدەسىن جىلىتۋعا قۇدىرەتى جەتپەگەن.
اناڭ ساعان كەرەك بولسا، بالاڭا دا سەن كەرەك،
كەزەكپەنەن اۋىساتىن عۇمىر عوي بۇل دوڭگەلەك.
انا كەرەك، و، ادامدار، انا كەرەك ادامعا،
اناسىزدار اڭ سياقتى كۇن كەشىپ ءجۇر عالامدا.
پىكىرىمدى ۇناتپاعان تاپتىق تا دەر دانانى،
دانالىقتىڭ قاجەتى جوق سىيلاۋ ءۇشىن انانى!
***
مۇقاعالي ماقاتايەۆ – «شەشە، سەن باقىتتىسىڭ»
شەشە،
سەن باقىتتىسىڭ!
جىلاماعىڭ.
جاي ءتۇسىپ جاتقاندا دا قۇلامادىڭ.
تاڭىرىڭنەن مەن ەدىم عوي سۇراعانىڭ،
سوندىقتان جىلاماعىڭ، جىلاماعىڭ!
بارمىن عوي،
ءتىرىمىن عوي،
قاسىڭدامىن.
ولمەيمىن، مەن وزىڭدەي اسىلدانمىن!
تاۋسىلىپ، وز-وزىڭنەن شاشىلماعىڭ،
بايىرعى بەرەكەڭدى قاشىرماعىڭ!
مەن سەنىڭ قانىقپىن عوي كوز جاسىڭا،
ءوزىم كەپىل توت باسىپ توزباسىما.
ەكى جىر جازسام ساعان ءبىرىن ارناپ،
«شەشە» دەپ جازدىم ىلعي ءسوز باسىنا.
(ءتاڭىرىم كەشە كورسىن كەسىرىمدى.)
اسپانعا جازام سەنىڭ ەسىمىڭدى!!!
شەشە!
سەن باقىتتىسىڭ، تەربەتە بەر،
قۇبا تالداي يىلگەن بەسىگىمدى...
***
جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ – «انا»
بەسىكتە – انا،
بەسىكتە – بوبەك:
ءبىرى تەربەلەدى، ءبىرى تەربەتەدى.
بال-بوبەك بىلدىر، ءوسىپ تە كەلەدى،
اناعا جالعىز، سول جەتەدى.
انا، انا، قايران، انا!
تەربەيدى انا الەمدەگى كۇلكىنى،
نۇر سەبەدى انالاردىڭ كىرپىگى
ولىگە دە وياۋعا،
انا دايىن بىرەۋ ءۇشىن جىلاۋعا،
بىرەۋ ءۇشىن اياۋعا.
تەربەيدى انا قۋانىشتى، باقىتتى،
تەربەيدى انا – تەبىرەنەدى جانى شىن.
تەربەيدى انا ۋاقىتتى؛
بارلىق الەم – ءبىر-اق بەسىك انا ءۇشىن.
تەربەيدى انا بوبەگىن،
سول ارقىلى تەربەتەدى ءوز ەلىن،
قۇمىن، تاۋىن، وزەنىن.
تەربەيدى انا كولەڭكەنى، شۋاقتى –
پلانەتانىڭ الاقانى سياقتى...
***
قادىر مىرزا ءالى – «انا»
ءبارى دە، انا،
ءبىر وزىڭنەن باستالدى.
سەن دەپ جازدىم العاش ولەڭ-داستاندى.
قۋاندىم با،
ءوزىڭ بار دەپ قۋاندىم.
جىلادىم با،
ءوزىڭ جوق دەپ جاس تامدى.
ءبارى دە، انا،
ءبىر وزىڭنەن باستالدى.
جانارىڭنان كوردىم العاش اسپاندى.
ەركەلەسەم، ءبىر وزىڭە ەركەلەپ،
جاسقاندىم با،
تەك وزىڭنەن جاسقاندىم.
العاشقى ءدام، ول دا سەندىك ءسۇت ەدى،
اق ءسۇت بەرگەن قاشان دا ءۇمىت كۇتەدى.
وتانىمنىڭ ءوزى سەنەن باستالىپ.
جاۋلارىما جەتكەن جەردەن بىتەدى.
***
تۇمانباي مولداعالييەۆ – ايەل - سەنىڭ اقىلشىڭ
سەنىكى مە، مەنىكى مە سوناۋ گۇل،
ارمان ءۇشىن ءجۇرمىز جازىپ الاۋ جىر.
جات بىرەۋگە باقىت بولىپ تۋاتىن،
ايەلدەردى ەركەلەتكەن ءجون-اۋ ءبىر.
ايەلدى ىلعي ەركەلەتكەن ەر وڭار،
ايەلدەرسىز تىرلىگىمىز نە بولار؟
«قوي» دەيتۇعىن قوجاڭ ەگەر بولماسا،
ەركەك بايعۇس ازىپ-توزىپ جوعالار.
ايەل – سەنىڭ اسپازىڭ دا كۇتۋشىڭ،
ايەل باردا بيىكسىڭ دە ءبۇتىنسىڭ.
ايەل باردا جالىنسىڭ – سەن، وتسىڭ – سەن،
ايەل جوقتا بىقسىعان سەن ءتۇتىنسىڭ.
ايەل – سەنىڭ اقىلشىڭ دا، ايبارىڭ،
ول بارىندا ەستىمەيسىڭ قايعى ءانىن.
ايەل – سەنىڭ كۇزەتشىڭ دە، ساقشىڭ دا،
ايەل – سەنىڭ مەرەكەڭ دە، مەيرامىڭ.
ايەل سەنى، سەن ايەلدى سۇيگەنسىڭ،
سەن ايەلدەن، ايەل سەنەن سىي كورسىن.
ءوز ەلىنىڭ ۇلى بولام دەگەن جۇرت،
ايەلدەرگە قۇل بولۋدى ۇيرەنسىن.
ايەل، ايەل – ارمان ءانى، جول ءانى،
دۇنيەنىڭ كەشكى قوڭىر سامالى،
ايەل سەنى قۇل قىپ الماي الدىمەن،
قۇداي قۇلىپ كوتەرمەيدى جوعارى.
سىيلا ايەلدى، جوعارىدان بەر ورىن،
كوتەر ونىڭ مەرەيى مەن بەدەلىن.
ءوز قىزىڭدى سىيلاعانىڭ ول سەنىڭ،
ءوز اناڭدى ماڭگى قۇرمەتتەگەنىڭ.
***
جۇبان مولداعالييەۆ. مەن قازاق قىزدارىنا قايران قالام!
مەن قازاق قىزدارىنا قايران قالام
مەن قازاق قىزدارىنا قايران قالام،
جانارى جانى جازداي جايراڭداعان.
قىز وسسە-ەلدىڭ كوركى-دەگەن ءسوزدى،
قاپىسىز قالاي ايتقان قايران بابام.
نامىسىن بەرمەۋ ءۇشىن جاتقا قولدان،
ارۋلار از بولدى ما اتقا قونعان.
كوڭىلدە قالعان سىز بار وتكەن كۇننەن،
ومىردە قالعان ءىز بار اقتاباننان.
جاسىرماي ايتار بولسام جان سىرىمدى،
تاعدىرىڭ قاراۋىلعا قانشا ءىلىندى.
ەرلىكتىڭ قوس قاناتى دەپ بىلەم مەن،
اياۋلى ءاليا مەن مانشۇگىمدى.
سۇيمەگەن سەنى ازامات، ازامات پا؟
كوڭىلىڭ ءتارىزدى اپپاق تازا ماقتا.
ءبارىن ايت، ءبىرىن ايتتا لايىقسىڭ،
قازاقتىڭ قىزى دەگەن عاجاپ اتقا.
***
مۇحتار شاحانوۆ – ايەلدەر
نە تولقىتسا سونىڭ مۇڭىن تارتاسىڭ...
اۋرۋحانا اۋلاسىندا سىتىرلاتىپ كارتاسىن
جانارىندا ءازىل ويناپ جاراستى
ماعان ءبىر قىز بال اشتى:
- ناۋقاستان با ەرىنىڭىز كەزەرگەن،
جازىلاسىز،
نالىماڭىز بەكەر ءسىز.
ايتسە دە ايەل قاۋىمىنا ەجەلدەن
نەمقۇرايدى قارامايدى ەكەنسىز.
ءسۇيۋدى ءسىز ەرلىك دەپ تە ايتاسىز،
ونسىز اقىن بولارسىز با وي ورگەن.
دەگەنمەن ءسىز ابايلاڭىز، بايقاڭىز،
باعىڭىز دا، سورىڭىز دا ايەلدەن.
- بارەكەلدە،
وركەن جايسىن تالابىڭ،
ساۋەگەيى سەن بوپ جۇرمە قالانىڭ.
بۇل بەتىڭمەن ڭىگانداردى ءجۇمىسسىز
قالدىرارسىڭ، قاراعىم، -
دەدىم كۇلىپ. ءبىراق قىزدىڭ بايسالدى
ءازىل ءسوزى ماعان ءبىراز وي سالدى.
دۇنيەگە قان تامىرداي تارايتىن
جەر بەتىندە ايەل جايلى ەرتەك كوپ.
ايەلدەرگە نەمقۇرايدى قارايتىن،
ەركەكتى مەن سانامايمىن ەركەك دەپ.
قاي كەزدە دە سۇلۋلىقتىڭ جولى - مۇز.
ايەل ءبىزدىڭ ءازيز بايلىق قورىمىز.
ايەل ءبىزدىڭ تاعدىرىمىز،
تاعدىرىمىز بولعان سوڭ
بەلگىلى عوي، باعىمىز نە سورىمىز.
حاس سۇلۋلىق السىزدەردىڭ قىزعانىشىن مازداتقان،
ال قىزعانىش كۇردى دەپ كىم ايتا الادى از قاقپان.
ءبىر ايەلگە بولا كەيدە ەل مەنەن ەل جاۋلاسىپ،
جەر جاستانعان بوزداقتار.
وعان كۋا اناۋ توبە تومپيعان
اناۋ شىندار قۇلاقتارى قالقيعان.
سان ۇرپاققا تۇلعا بولعان اقىندار
ءبىر ايەلدىڭ نامىسى ءۇشىن جان قيعان.
ماعىناسىز جىلتىراقتى ساقتامايدى ەل ەسكە.
جالىن بولىپ جىلۋ بولماۋ،
ايەل بولىپ سۇلۋ بولماۋ
تابيعاتتى الداۋمەن تەڭ ەمەس پە؟
گۇلزار ايەل قاۋىمىنا سۇلۋلىقسىز ب ا ق قايدا،
شىن سۇلۋلىق تەرەڭدىكتە جاتپاي ما؟
قايىرلاتقان كەمەسىن تالاي ەردىڭ
ساياز كولعە شاشىلماعاي شۇعىلاڭ.
تەرەڭدىگى جوق ايەلدىڭ
قورقۋ كەرەك سىرتقى سۇلۋلىعىنان.
ايەل - ەركەك نامىسىنىڭ قورعانى.
ناعىز سۇلۋ ايەل تابۋ -
بۇكىل ەركەك اتاۋلىنىڭ ارمانى. -
ناعىز سۇلۋ ايەل ءۇشىن قاجەت كەزدە جان قيۋ،
بۇل - جىگىتتىك كودەكستىڭ جازىلماعان تارماعى.
ءبىراق، ءبىراق تالايلاردىڭ باقىتى الىس، سورىنان،
بۇل كەز كەلگەن بورىكتىنىڭ كەلە بەرمەس قولىنان.
ەرلىك سەمسە ازاماتتىق سەمەدى.
ۇلكەن ەرلىك ۇلكەن كۇشكە كەلەدى.
ماعان عاشىق ءبىر ايەل بار.
ول ايەل
مەندە سونداي كۇش بارىنا سەنەدى!
ءجۇرسىن ەرمان – ايەل
قاي جەردە، مەيلى، قاي ەلدە،
الەمنىڭ ءمانى - ايەلدە.
مىقتىمىن دەسەڭ ويىڭدى،
ايەلگە بارىپ دالەلدە.
ايەلسىز ايتپان ءاندى مەن،
ايەلمەن ءدامدى اڭگىمەم.
سۇيكىمدى بولساڭ شىنىمەن،
ايەلىڭ ءسۇيسىن الدىمەن.
ايەلگە ءمالىم كوپ سىرىڭ،
سۇرىنسەڭ - ايەل دەپ ءسۇرىن.
حالىققا سىيلى بولمايسىڭ،
ايەلگە بولساڭ جەكسۇرىن.
ايەلسىز قوندى ب ا ق قاشان،
ايەل دەپ تۇستىك وتقا سان.
الەمنىڭ ءتىلىن تاپپايسىڭ،
ايەلدىڭ ءتىلىن تاپپاساڭ!
انانىڭ سورىپ ەمشەگىن،
باسىلعان تالاي كەلسەگىڭ.
بادىك بوپ ءومىر كەشەسىڭ،
بەرمەسە ايەل جەنشەنىن.
بولماسىن ايەل نازالى،
بولماسىن ايەل جازالى.
كەۋدەسىن قاققان تالايدىڭ،
ايەلدەن بولعان اجالى!
ايەلدەن ىستىق وت بار ما؟
ايەل دەپ تۇستىك كوكپارعا.
قارعاعىڭ كەلسە بىرەۋدى،
ايەلىڭ ءولسىن دەپ قارعا.
ايەلمەن قۇنىڭ ولشەنەر،
قۇدايدان كەيىن سول - شەبەر.
باقىتتى سەن دە بولمايسىڭ،
ايەلىڭ سورلى بولسا ەگەر.
سىرىڭدى سوعان اشاسىڭ،
ءشولىڭدى سودان باساسىڭ.
ادامنىڭ كۇنى - ايەلمەن،
ايەلدەر ماڭگى جاساسىن!
***
ىڭكاربەك قاجىمۇقان – قىز سۇلۋلار
اسەمدىكپەن ءسان بەرگەن دۇنيەگە،
قىزدار شىركىن قىزعالداق كوكتەمدەگى.
ءبارى سۇلۋ قىزداردىڭ! سىرى نەدە؟
ماقپال شاشتى ايمالاسىن كوكتەم جەلى!
قىز كورگەندە تۋادى جىرىم نەگە؟
ءبىر جەلىكتى باسالماي وكپەمدەگى.
سۇلۋ دەسەم قالايشا مۇنىڭ دەمە؟
بۇل سەزىمدى بارلىق جىگىت وتكەرگەندى...
جۇرەكتەرگە كوپ قۇپيا جينادىڭدار.
ءوزى اشسىندەپ بىزدەردى قينادىڭدار.
سوندىقتاندا جالىندى جىرلارىم بار،
نۇرلانىڭدار، قىز شىركىندەر، نۇرلانىڭدار!
مەيلى قالسىن قۇپيا ءبىر سىرىڭ بار.
سول سىرىڭدى ۇعىنۋعا ىنتىعىم بار.
دۇنيەنىڭ نۇرى قىزدار، قىز سۇلۋلار،
قۇلپىرىڭدار، قىز شىركىندەر، قۇلپىرىڭدار!
