2017 جىلعى 28 تامىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ باسپا ءسوز ورتالىعىندا ق ر ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى نۇرلان ەرمەكبايەۆتىڭ قاتىسۋىمەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» حالىققا جولداۋىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ءدىني ەكسترەميزم مەن راديكاليزمنىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى بويىنشا باسپا ءسوز ءماجىلىسى ءوتتى دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى.

باسپا ءسوز ءماجىلىسى بارىسىندا نۇرلان ەرمەكبايەۆ ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگىنىڭ ءدىني ەكسترەميزمنىڭ الدىن الۋداعى قىزمەتى تۋرالى باياندادى.

بيىلعى جىلى مەملەكەت باسشىسى 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتى تۇجىرىمداماسىن بەكىتتى.

تۇجىرىمىدامانىڭ نەگىزگى ماقساتى ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك-كونفەسسيونالدىق جانە كونفەسسياارالىق قاتىناستاردى جەتىلدىرۋدەگى، مەملەكەتتىڭ زايىرلىلىق قاعيدالارىن نىعايتۋداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ، سونداي-اق، ءدىندى دەسترۋكتيۆتىك ماقساتتا قولدانۋعا جول بەرمەۋ بولىپ تابىلادى.

قازىرگى ۋاقىتتا مينيسترلىكپەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭ جوباسى ازىرلەندى. وزگەرىستەر ءدىندى دەسترۋكتيۆتىك ماقساتتا قولدانۋدى جانە ءدىني راديكاليزم مەن ءفاناتيزمدى تەجەۋگە، كامەلەتتىك جاسقا تولماعانداردى زاڭسىز ءدىني قىزمەتكە تارتۋداعى جاۋاپتىلىقتى ارتتىرۋعا، جات اعىمداردىڭ يدەياسىنىڭ تارالۋىن توقتاتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ن.ەرمەكبايەۆ مينيسترلىك قىزمەتىنىڭ باستى باعىتتارىنا توقتالدى.

ءبىرىنشى باعىت مەملەكەتتىڭ زايىرلىلىق قاعيدالارىن نىعايتۋ جانە ساقتاۋ، ءدىندى ساياسيلاندىرماي رۋحاني جانە مورالدىق قۇندىلىقتاردى نىعايتۋدا رەسمي تىركەلگەن ءدىني بىرلەستىكتەرگە قولداۋ كورسەتۋ بويىنشا ۇزاق مەرزىمدى جۇمىسقا باعىتتالادى.

ەكىنشى باعىت دەسترۋكتيۆتىك ءدىني اعىمدار قىزمەتىنە يدەولوگيالىق تۇرعىدا قارسى تۇرۋ جانە ونىڭ دامۋىن تەجەۋگە العىشارتتار جاساۋعا باعىتتالعان قىسقا مەرزىمدى مازمۇنداعى شارالار.

ەسەپتىك كەزەڭدە ولاردىڭ قاتىسۋىمەن 1 ملن. ادامدى، ونىڭ ىشىندە 800 مىڭ جاستاردى قامتىعان 14 مىڭ ءتۇرلى فورماتتاعى شارالار ۇيىمداستىرىلدى.

ءدىني ەكسترەميزمنىڭ الدىن الۋ اياسىندا ەلىمىزدە جۇيەلى ءاقپاراتتىق-تۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە، ونىڭ ىشىندە جاستار اراسىندا. بۇل جۇمىستى 1 رەسپۋبليكالىق جانە 249 اۋماقتىق ءاقپاراتتىق-تۇسىندىرۋ توبى جۇرگىزۋدە. ءاقپاراتتىق-تۇسىندىرۋ توبىندا 3000-نان اسا ادام بار.

ۆەدومستۆو ەكسترەميستىك مازمۇنداعى ماتەريالداردى شەكتەۋ ماقساتىندا ينتەرنەت كەڭىستىگىن تالداۋدى جالعاستىرۋدا. 2017 جىلى مينيسترلىك ماماندارىمەن 3000 سايتقا تەكسەرىس جۇرگىزىلىپ، 1500 ينتەرنەت-رەسۋرس بۇعاتتالدى.

بۇدان بولەك، ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل سالاسى بويىنشا اكىمدىكتەردىڭ قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالايتىن  ادىستەمە ازىرلەنۋدە.

ءمينيستردىڭ سوزىنشە، اتالعان ادىستەمەگە جاستارمەن جۇمىس جۇرگىزۋ جونىندەگى ءبىرقاتار شارالار ەنگىزىلگەن. ولاردىڭ ىشىندە كۇمان تۋدىراتىن شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ جاتقان ستۋدەنتتەردى قايتارۋدى قامتاماسىز ەتۋ، سونداي-اق، دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمداردى ۇستاتىنداردىڭ سانىن ازايتۋعا قويىلاتىن تالاپتار بار. 

الىستاعى اۋىلدىق وكرۋگتەر مەن اۋدانداردا اسىرەسە، تەرىس ءدىني يدەولوگيالاردىڭ اسەرى كوپ تيەتىن ەلدى مەكەندەردە جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن بىلىكتى يمامداردى ازىرلەۋ جانە ماتەريالدىق جاعدايى تومەن تۇرعىندارعا الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا «ۋاقىپ» قايىرىمدىلىق كورپوراتيۆتىك قورى قۇرىلدى. 

مينيسترلىك قازاقستان مۇسىلماندارىنىڭ ءدىني باسقارماسىمەن كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەر بويىنشا ءوزارا قارىم-قاتىناس ورناتقان. ماسەلەن، داقم جانە قمدب اراسىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعان. كەلىسىم شەڭبەرىندە راديكالدى يدەولوگيادان زارداپ شەككەن باس بوستاندىقتارىنان ايرىلعان ازاماتتارعا قولداۋ تانىتۋ جانە ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ الدىن الۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارىلۋدا.

قمدب-نى جاڭعىرتۋ ماسەلەسىنە دە ايرىقشا دەن قويىلىپ وتىر. يمامداردى  قىزمەتكە تاعايىنداۋ جانە اتتەستاتتاۋ، بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋ، ىرىكتەۋ جۇيەسى رەتتەلىپ كەلەدى. جىل سايىن قمدب ءدىن سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن تەستىلەۋ مەن اتتەستاتتاۋدان وتكىزەدى. قازىرگى ۋاقىتتا بارلىق يمامدار اتتەستاسيالاۋ مەن بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋ كۋرستارىنان  ءوتتى.

تۇراقتى نەگىزدە يمامداردىڭ بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قىسقا مەرزىمدەگى ارنايى كۋرستار وتكىزىلىپ كەلەدى. I جارتىجىلدىقتىڭ ناتيجەسى بويىنشا، قمدب جانىنداعى يسلام ينستيتۋتىندا 104 يمام 2 ايلىق بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىنان ءوتتى.

بۇل رەتتە، «نۇر مۇباراك» ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى ەكسترەميزمگە قارسى ءىس-قيمىل سالاسى بويىنشا تەولوگتاردى دايىندايتىن ينستيتۋتتا جالپى سانى 20 يمام 2 ايلىق كۋرستاردا وقىپ، بىلىمدەرىن شىڭدادى.

قمدب  قارجىلىق باعىتتاعى قىزمەتىنىڭ قولجەتىمدىلىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وڭتايلى جۇيە قالىپتاستىرۋدا. مەشىتتەرگە قايىرىلىمدىق جاساۋعا ارنالعان تەرمينالدار ورناتىلىپ جاتىر. اتالعان جۇيە پيلوتتىق رەجيمدە الماتى قالاسىندا ىسكە اسۋدا. مۇندا تەرمينالدار ارقىلى قايىرىمدىلىق جاساۋ ءۇشىن قارجى اۋدارىلىپ، حالىق الدىندا اشىقتىق پەن قولجەتىمدىلىك قامتاماسىز ەتىلەدى. ناقتىراق ايتقاندا، تەرمينالدارعا تۇسكەن قاراجات سوماسى مەشىتتىڭ سايتىنا ورنالاستىرىلىپ وتىرىلادى.

قازىرگى تاڭدا مينيسترلىك جانە قمدب-مەن بىرلەسە وتىرىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا حالال ءوندىرىسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بىرەگەي ستاندارت دايىنداۋدا. «حالال» ۇعىمىنىڭ بەدەلىن تۇسىرۋگە جول بەرمەۋ ماقساتىندا حالال ستاندارتتاۋدى تەك ەت-سۇت ونىمدەرىنە عانا پايدالانۋ ۇسىنىلىپ وتىر. حالال سەرتيفيكاتىن بەرەتىن ۇيىمدار اراسىندا باسەكەلەستىك ورتا قۇرىلعان. بۇل قادام وسى ورتادا مونوپوليانى بولدىرماۋدى كوزدەيدى. «HalalKazakhstan زونتتىق برەندىن دايىنداۋ ماقساتىندا جۇمىس توبى قۇرىلادى.

قازاقستاندىق ازاماتتاردىڭ قاجىلىققا شىعۋىن  ۇيىمداستىرۋمەن قمدب اينالىسادى. ساپالى جانە ءقاۋىپسىز قاجىلىقتى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن مينيسترلىك جان-جاقتى قولداۋ كورسەتەدى. ول ءۇشىن جىل سايىن ارنايى قازاحستاننىڭ قاجىلىق مىندەتى قۇرىلىپ، وعان قاجىلىق ەتۋشىلەر جانە مەديسينالىق قىزمەتكەرلەرمەن جۇمىس جاساۋ ءۇشىن بىلىكتى ماماندار كىرەدى.

بيىلعى جىلى العاش رەت كازاقستاندىق قاجىلىققا بارۋشىلاردى تاسىمالداۋمەن «سكات» كازاقستاندىق اۋەكومپانياسى اينالىسادى، ساۋد ارابياسى جاعىنان «FLYNAS» كومپانياسى بەلگىلەنگەن.

سونىمەن قاتار، مينيسترلىك ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ كوميتەتىمەن بىرلەسىپ ۆاكسينا ەگۋ ماسەلەسىن شەشتى.