2016 جىلى وپەك ۇيىمعا مۇشە ەمەس 11 مەملەكەتپەن قارىم-قاتىناس ورناتىپ، ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا داۋىرىنە قادام باستى، ول ەلدەردىڭ قاتارىندا قازاقستان دا بار. بۇل ءوز كەزەگىندە تاريحي ىنتىماقتاستىق جونىندەگى دەكلاراسيانىڭ قابىلداۋىنا نەگىز بولدى. قاتىسۋشى مەملەكەتتەر العاشقى 6 اي مەرزىمىندە وندىرىسكە ەرىكتى تۇردە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋگە مىندەتتەلدى. اتالعان تۇزەتۋلەر 2017 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ 9 ايعا ۇزارتىلدى. تۇزەتۋلەردىڭ ماقساتى - الەمدىك ەكونوميكا، ونەركاسىپ جانە وندىرۋشىلەر مەن تۇتىنۋشىلار مۇددەلەرىنە مۇناي نارىعىنىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ. بۇل تۋرالى ەكسپو-2017 كورمەسى اياسىندا، مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەلدەر ۇيىمىنىڭ (وپەك) ارنايى كۇنى بارىسىندا، اقپارات قىزمەتىنىڭ باسشىسى حاميد حاسان مالىمدەدى. ول ءوز سوزىندە، قازىرگى كەزدە وپەك ۇيىمى قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا مۇددەلى ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى، دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى ەكسپو كورمەسىىنڭ مەديا-ورتالىعىنا سىلتەمە جاساپ.
ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ «بولاشاق ەنەرگياسى» تاقىرىبى زامان اعىمىنداعى باستى ماسەلەنىڭ تالقىلانۋىنا نەگىز بولدى. دۇنيەجۇزىلىك قاۋىمداستىقتار ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى جاھاندىق ماسەلەلەردى شەشۋ جولىندا جۇمىلىپ جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. وپەك ءوسىم مەن وركەندەۋدىڭ نەگىزىنە اينالعان تۇراقتى دامۋعا ۇلكەن ءمان بولەدى. اتاپ ايتقاندا، ەكولوگيالىق ساياسات تۇرعىسىندا وپەك ءوزارا بايلانىستى ەكى ماسەلەنى - جونەلتىلىم قاۋىپسىزدىگىن جانە ادىلەت قاعيدالارىن ءجىتى باقىلاۋىنا العان. قازىرگى تاڭدا قازاقستانمەن تاريحي ىنتىماقتاستىقتىڭ جەمىسىن كورۋدەمىز، سەبەبى مۇناي نارىعى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋدا. قازاقستان - وپەك-تىڭ ماڭىزدى سەرىكتەسى. بولاشاقتا ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ نىعايۋىن اسىعا كۇتەمىز»، - دەپ قورىتىندىلادى حاميد حاسان.
ءوز كەزەگىندە ق ر ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ماعزۇم مىرزاعالييەۆ ەكسپو-2017 كورمەسى ەنەرگيا ساقتاۋ سالاسىندا وزىق الەمدىك تەحنولوگيالار، بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋدا سوڭعى ازىرلەمەلەر مەن تەحنولوگيالاردى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار، ابۋ-دابيدە مۇناي ءوندىرىسىنىڭ كولەمىن قىسقارتۋ جونىندەگى تەحنيكالىق كونفەرەنسيا تۋرالى باياندادى.
«اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتارىندا قازاقستان وپەك الدىندا ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىندادى: تاۋلىگىنە 1،673 باررەل مۇناي ءوندىردى جانە ەسەپتى كەزەڭدە اعىمداعى جىلدىڭ ءقاڭتار-ساۋىر ايلارىندا مۇناي ءوندىرۋ تاۋلىگىنە 1،713 ميلليون باررەلدى قۇرادى. اعىمداعى جىلى ابۋ-دابيدە كۋۆەيت جانە رەسەي فەدەراسياسىنىڭ توراعالىعىمەن وپەك مونيتورينگ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ تەحنيكالىق كونفەرەنسياسى ءوتتى. كونفەرەنسيا بارىسىندا مۇناي ءوندىرىسى كولەمىن قىسقارتۋ تۋرالى ەلدەرمەن بۇرىن قول قويىلعان كەلىسىمدى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى. قازاقستان اتالعان كەلىسىم بويىنشا ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىندايتىنىن، بەكىتىلگەن دەڭگەيدە مۇناي ءوندىرۋدى جالعاستىراتىندىعىن حابارلادى. قازاقستان وپەك-پەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن سىندارلى ديالوگقا ءاردايىم دايىن»، - دەپ اتاپ ءوتتى ماعزۇم مىرزاعالييەۆ.
وپەك ەلدەرى جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكانى دامىتۋ ءۇشىن ۇلكەن جۇمىس اتقارۋدا. ۇيىمنىڭ ەڭ ءىرى مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى - ساۋد ارابياسى الەم بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسىن الۋ ءۇشىن مۇناي وندىرۋدەن ءبىرىنشى ورىندى الادى. ساۋد ارابياسىنىڭ كۇن ەلەكتر ستانسيالارى جەرگىلىكتى ەلەمەنت بازاسىن پايدالانۋ ارقىلى قۇرىلادى. سونىمەن قاتار، ءباا 2050 جىلعا دەيىن بالامالى ەنەرگيانى دامىتۋعا 163 ميلليارد دوللار قارجى سالۋدا جوسپارلاۋدا. بۇل باا-گە كۇن ەلەكتر ستانسيالارىنان جارتىلاي تۇتىناتىن ەنەرگيانى الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەت ەنەرگيانىڭ 90%-دان استام بولىگىن تابيعي گازدى جاعۋ ارقىلى الادى.
الجير جالپى قۋاتى 4 گۆت-تان استام بولاتىن ۇلكەن كۇن ەلەكتر ستانسياسىن قۇرۋدا. ساۋد ارابياسىنداعىداي، ەلدە كۇن ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋدىڭ ونەركاسىپتىك نەگىزى قۇرىلادى.
اتاپ وتەيىك، وپەك – مۇناي ءوندىرۋ ۇلەستەمەسىن باقىلاۋ ماقستىندا مۇناي ءوندىرۋشى ەلدەر قۇرعان حالىقارالىق ۇكىمەتارالىق ۇيىم. وپەك قۇرامىنا الجير، انگولا، ۆەنەسۋەلا، گابون، يران، يراك، كۋۆەيت، كاتار، ليۆيا، ءباا، نيگەريا، ساۋد ارابياسى، ەكۆاتورلىق گۆينەيا جانە ەكۆادور كىرەدى. وپەك ەلدەرىنىڭ مۇناي قورى قازىرگى ۋاقىتتا 1 199،71 ملرد باررەلدى قۇرايدى. ۇيىم مۇشەلەرى الەمدىك مۇناي قورىنىڭ 2/3ء-ىن باقىلايدى. ولاردىڭ ۇلەسى الەمدىك مۇناي ءوندىرىسىنىڭ 35% نەمەسە الەمدىك مۇناي ەكسپورتىنىڭ جارتىسىن قۇرايدى.
