«كحدر ءشوپ جەسە دە،  وزدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىكتەرى ءۇشىن يادرولىق قارۋ باعدارلاماسىنان  باس تارتپايدى» دەيدى ۆلاديمير پۋتين سولتۇستىك كورەيانىڭ ۇستانعان باعىتىنا بايلانىستى ماسەلە توڭىرەگىندە. وسىلايشا رەسەي پرەزيدەنتى پحەنياندى يادرولىق قارۋ شىعارۋدان باس تارتقىزۋ – اسا قيىن ەكەنىن جەتكىزگەن بولاتىن.

وتكەن جەكسەنبىدە دونالد ترامپ تۆيتتەردە كحدر-گە تاۋار يمپورتتايتىن   بارلىق ەلدەرمەن ساۋدا-ساتتىقتى توقتاتۋ ماسەلەسىن تالقىلاپ جاتقانىن جازعان. الايدا اقش پرەزيدەنتى بىردەن سىنعا ىلىكتى. مۇنداي ارەكەت اقش-تىڭ باستى ءىرى ساۋدا سەرىكتەستەرى - جۇڭگو مەن مەكسيكامەن قارىم-قاتىناسىنا نۇقسان كەلتىرۋى مۇمكىن.

سولتۇستىك كورەيا قانداي ەلدەرمەن ساۋدا-ساتتىق قارىم-قاتىناستا، ونىڭ ەكسپورت پەن يمپورت ونىمدەرىنە نە كىرەدى؟ وسى جانە وزگە دە ماسەلەلەر توڭىرەگىندەگى سۇراقتارعا جاۋاپتى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى  وقىرمانعا ۇسىنادى.

سولتۇستىك كورەيا سىرتتان مۇنايدى وتە از مولشەردە عانا ساتىپ الادى. الايدا قالعان تاۋاردىڭ بارلىعىن يمپورتتايدى. كوبىنەسە جۇڭگو مەن رەسەيدەن تاۋار الادى. وسى ورايدا مامانداردىڭ پىكىرىنشە، ەگەر كحدر-دىڭ تاۋار يمپورتىنا توسقاۋىل قويىلسا،  سولتۇستىك كورەيا اۋىر سوققى الماق. 

سولتۇستىك كورەيانىڭ ساۋدا سەرىكتەستەرىنە كەلەتىن بولساق، پحەنياننىڭ بارلىق مالىمەتتەرى تولىقتاي قۇپيالانعان جانە مەملەكەتتىڭ ءوز كەزەگىندە جابىق ەسىك ساياساتىن ۇستاناتىنىن ەسكەرە وتىرىپ، ونىڭ  ساۋدا سەرىكتەستەرى ءتىزىمىنىڭ قىسقا بولاتىنىن لوگيكالىق تۇرعىدا بولجاۋعا بولادى.

الايدا، شىن مانىندە ولاي ەمەس. كحدر مەن  ساۋدا-ساتتىق سەرىكتەستىك ورناتقان 80-گە جۋىق مەملەكەت بار. ولارعا ءۇندىستان، گەرمانيا، فرانسيا، پورتۋگاليا، فيليپپيندەر جاتادى.

ءبىرىنشى ورىندا – جۇڭگو. پحەنياننىڭ حالىقارالىق ساۋداداعى كولەمىنىڭ 93%-ى قىتايعا تيەسىلى. سولتۇستىك كورەيانىڭ  قىتايدا ەكسپورتتايتىن باستى ءونىمى- كومىر. الايدا وسى ءونىمنىڭ ءوزى 2016 جىلى سانكسياعا ىلىكتى.

ال پحەنيان قىتايعا قارا مەتالل، توقىما ماتا، قورعاسىن جانە ت.ب پايدالى قازبالاردى ەكسپورتتايدى ەكەن. سونىمەن بىرگە جۇڭگو كحدر-عا كەراميكا، جەمىستەر، راديوقۇرالدار، كومپتەرلەر، جانارماي، كيىم-كەشەك تاسىمالدايدى. وڭتۇستىك كورەيا ساراپشىلارىنىڭ مالىمەتىنشە،  كحدر مەن جۇڭگو اراسىندا جىلدىق ساۋدا-ساتتىق كولەمى 6 ميلليارد دوللاردى قۇراعان.

كحدر-دىڭ قىتايدان كەيىنگى باستى ساۋدا سەرىكتەسى- رەسەي. الادا رەسەيدىڭ ساۋداداعى بولىگى 1%-دى عانا قۇرايدى. رەسەي سولتۇستىك كورەياعا قاتىرىلعان بالىق، ەر كيىمدەرى مەن بيداي، وڭدەلگەن مۇناي ەكسپورتتايدى.

ءۇندىستان - كحدر-دىڭ ساۋدا-ساتتىق كولەمى بويىنشا ءۇشىنشى باستى سەرىكتەسى. پحەنيان ءۇندىستانعا كۇمىس، اۆتوكولىك قۇرال-جابدىقتارى مەن تەلەفوندار تاسىمالدايدى. ال سولتۇستىك كورەيا بولسا، ءۇندىستاننان مۇسىندەر، كوكوس، ماقتا، جاڭعاق، قورعاسىن الادى.

بۇل مالىمەتتەر ماسساچۋسەتس تەحنولوگيالىق ينستيتۋتى تۇسىنداعى ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ 2015-2016 جىلعى مالىمەتتەرى بولعاندىقتان، وسى ۋاقىت ارالىعىندا كحدر-دىڭ ساۋدا-ساتتىق، ەكونوميكالىق جاعدايى مەن مەملەكەتتەرمەن بايلانىسى وزگەرۋى دە مۇمكىن.

الايدا، جابىق ەسىك ساياساتىن ۇستاناتىن سولتۇستىك كورەيانىڭ ساۋدا قاتىناسى شىن مانىندە، ءبىز ويلاعاننان دا، قارقىندى دامۋدا.