وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى الماس ايداروۆ ايماعىمىزدا ورىن العان كومىر ماسەلەسىنە قاتىستى مالىمدەمە جاسادى. بۇل پروبلەماعا بايلانىستى وتكىزىلگەن باسپا ءسوز كونفەرەنسياسىندا ول كومىر تاپشىلىعى جوق دەپ اتاپ ايتتى، دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ سايتىنا سىلتەمە جاساپ.
"بارلىقتارىڭىزعا بەلگىلى، قازىرگى ۋاقىتتا حالىققا قاجەت كومىرگە سۇرانىس جوعارىلاپ كەتتى. ءبىرىنشى كەزەكتە، ايتايىن دەگەنىم، وبلىسىمىزدا كومىر وندىرۋدە پروبلەمالار جوق. سوڭعى 9 اي قورىتىندىسى بويىنشا بىزدە كومىر ءوندىرىسىنىڭ كولەمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 1،5 ملن تونناعا ۇلعايدى. جىلىتۋ ماۋسىمىنا قارسى بارلىق الەۋمەتتىك، مادەني جانە تۇرمىستىق نىساندار كومىرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن"، - دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى.
دەگەنمەن، ول جەكە سەكتور تۇرعىندارىن كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋدە بەلگىلى-بىر قيىندىقتار بارىن مويىندايدى.
"بيىلعى جىلى قىركۇيەكتە كەنەتتەن كۇن سۋىتىپ كەتتى. سوندىقتان كومىرگە دەگەن سۇرانىس تا ەكى-ۇش ەسە ۇلعايدى. كومىرگە قاتىستى دۇربەلەڭ ونى ساتىپ الامىن دەۋشىلەر قاتارىنىڭ قالىڭدىعىنا بايلانىستى تۋىنداپ وتىر. ناتيجەسىندە، كومىر ساتۋ نۇكتەلەرىندە جۇك كولىكتەرىنەن قۇرالعان كەزەك ۇزارىپ كەتتى. ول تيەۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ شەكتەلۋىنە قاتىستى"، - دەپ قوسا ايتىپ ءوتتى الماس ايداروس.
ونىڭ ايتۋىنشا، ءقازىر كاسىپورىندار كومىر جونەلتىلىمىن ۇلعايتقان. مىسالى، «شۇباركول كومىر» كومپانياسىنىڭ ساتىلىم نۇكتەلەرى ەكى اۋىسىممەن جۇمىس ىستەپ جاتىر. جۇمىسكەرلەر كومىردى كۇندىز-تۇنى جونەلتۋدە. ەگەر وسىعان دەيىن ولار شامامەن 50 جۇك كولىكتەرىن تيەسە، ءقازىر بۇل كورسەتكىش 150-گە دەيىن ۇلعايتىلعان. سونىمەن قاتار «شۇباركول كومىر» كومپانياسى كۇن سايىن قاراعاندىعا كومىر تيەلگەن 25 ۆاگون جونەلتىپ وتىرادى.
"ءبىز بۇل جاعداي ءبىر اپتا كولەمىندە تۇزەلەدى دەپ كۇتۋدەمىز، - دەدى قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى. – وعان قوسا قاراعاندىدا اۋا رايى دا جىلىدى. كومىر ساتۋ جىل بويى جۇرگىزىلەدى، ءبىتىپ قالۋى مۇمكىن ەمەس. قازان، قاراشا جانە جەلتوقسان ايلارىندا كومىر ادەتتەگى رەجيممەن قازىرگى ساتىلىپ جاتقان نۇكتەلەردە ساتىلاتىنىن بولادى"، - دەيدى اكىم ورىنباسارى.
«شۇباركول كومىر» اق ءبىرىنشى ۆيسە-پرەزيدەنتى اندرەي سافونوۆ كاسىپورىن كەنەتتەن كومىر ەكسپورتىن ۇلعايتتى دەگەن اقپاراتتىڭ جالعان ەكەنىن ايتتى.
"بۇرىن قازاقستاننىڭ ىشكى نارىعىنداعى سۇرانىس 2 ملن 700 – 2 ملن 800 توننانى قۇراسا، بىلتىرعى جىلدىڭ وزىندە-اق ول 3 ملن توننادان جوعارى بولىپ ءوسىپ كەتكەن بولاتىن، - دەپ ءتۇسىندىردى ول. – اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىندا ىشكى نارىقتا تەك قانا كوممۋنالدى-تۇرمىستىق سەكتوردىڭ وزىندە سۇرانىس 117 مىڭ تونناعا ءوسىپ كەتكەن ەدى. ەكسپورت سول قالپىندا قالدى. ءبىراق ءبىز ونى ءقازىرجىلجىمالى سوستاۆپەن قيىندىقتار تۋىنداپ تۇرعاندىقتان ورىنداپ جاتقان جوقپىز. بۇرىن ءبىز ءوز بەتىنشە شىعارىپ الۋشىلارعا تاۋلىگىنە 1600 تونناعا دەيىن جۇكتەسەك، ءقازىر تاۋلىگىنە 4500-4900 توننا تيەيمىز. مۇنى قاداعالاۋ مۇمكىن ەمەس، سەبەبى ادامدار كەلىپ، كەزەكتە تۇرادى. ءبىز ولاردى ءۇش تاۋلىك بويى ۇستاپ تۇرا المايمىز. بيىلعى جىلى تۇتىنۋشىلاردىڭ سۇرانىسى ەرەكشە ۇلعايىپ كەتتى"، - دەيدى اندرەي سافونوۆ.
«جالىندى وتاننىڭ» كوممەرسيالىق ديرەكتورى الەكساندر پوپكوۆتىڭ ايتۋىنشا، كاسىپورىننىڭ قويماسىندا بەس مىڭ توننا كومىر بار.
"…الايدا ونى ەشكىم العىسى كەلمەيدى، بارلىعىنا ۆاگوننان جاڭا تۇسكەن ءىرى كومىر قاجەت. ەگەر ءبىز رەزەرۆتەردەن ەكى ساعاتتىڭ كولەمىندە جەكە تۇلعالار ءۇشىن ءوزى الىپ كەتەتىن جۇك كولىكتەرىن تيەي الساق، جىلجىمالى سوستاۆتان قاتتى وتىن العىسى كەلەتىندەرگە كۇتۋگە تۋرا كەلەدى. نەگىزىنەن ول باسقا ايماقتاردان كەلگەن تۇتىنۋشىلار"، - دەپ مالىمدەدى الەكساندر پوپكوۆ.
وسىعان دەيىن حابارلانعانداي، 100-گە جۋىق جۇك كولىكتەرى قاراعاندى وبلىسىنىڭ كومىر ساتۋ نۇكتەلەرىندە جينالىپ قالعان بولاتىن. ءوز كەزەگىن كۇتىپ تۇرعان ساتىپ الۋشىلاردىڭ 60 پايىزى باسقا ايماقتاردان: قوستاناي، استانا، قىزىلوردا جانە اقمولا وبلىسىنان كەلگەندەر. ولارعا ۆاگونداردان تۇسىرىلگەن ءىرى فراكسيالى كومىر قاجەت بولدى.
باسپا ءسوز كونفەرەنسياسىندا مالىمدەگەندەي، جەكە تۇلعالار اراسىندا كومىر ساتىپ الۋ دۇربەلەڭى ۇيلەر مەن كاسىپورىنداردا ۇزاق جاناتىن پەشتەردىڭ ورناتىلۋىمەن بايلانىستى بولۋى ابدەن مۇمكىن. سونىمەن قاتار دۇرلىكپە پوتەنسيالدى كوممەسيالىق پايدامەن دە بايلانىستى بولعانىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. ۇلكەن كەسەكتەردى ءسال ۇگىتىپ، ءتيىمدى باعامەن ساتۋعا بولادى.
ايتا كەتەر بولساق، كومىر باعاسى بيىل تونناسىنا 8000-11000 تەڭگەنى قۇرايدى.