الماتىدا قالا اكىمدىگىنىڭ باستاماسىمەن بۇۇ-نىڭ دامۋ باعدارلاماسىنا جانە جاھاندىق ەكولوگيالىق قوردىڭ 2011 جىلعى تۇراقتى كولىك قوزعالىسى ارقىلى قورشاعان ورتانى جاسقارتۋدىڭ ناقتىلى شارالارىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى شەشىمىنە وراي «الماتىنىڭ تۇراقتى كولىگى» جوباسىنا قاتىستى حالىقارالىق كونفەرەنسيا وتۋدە.
الماتى اكىمى باۋىرجان بايبەك ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىندە بۇگىنگى كۇنى قالادا 2023 جىلعا دەيىن كولىك قوزعالىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ كەشەندى سىزباسى جاسالعانىن، اتالعان قۇجاتتا كولىكتى دامىتۋدىڭ بارلىق ۆەكتورلارى قامتىلعانىن جانە ولاردىڭ ءبىر بولىگىنىڭ جۇزەگە اسقانىن اتاپ ءوتتى.
مىسالى، ۇزىندىعى 96 شاقىرىم بولاتىن قوعامدىق كولىكتىڭ ارنايى جولاعى جاسالدى، سونىڭ ارقاسىندا جىلجىمالى سوستاۆتىڭ ورتاشا جىلدامدىعى 1،5 ەسە ارتتى، جولاۋشىلار لەگى 30%-عا كوبەيدى. قۇرمانعازى جانە شيەۆچەنكو كوشەلەرىنىڭ بويىندا ءبىر باعىتتىق قوزعالىس ۇيىمداستىرىلدى. اقىلى كولىك تۇراقتارىن ەنگىزۋ بارىسىندا كوشە- جول جۇيەسىنىڭ جۇكتەمەسى تومەندەدى، بيۋدجەت تولەمى بەس ەسە ءوستى. «وربيتا» ىقشام اۋدانىنان «كوكبازارعا» دەيىن ۆەلودالىزى جاسالدى، 1730 ۆەلوسيپەدى بار 200 ۆەلوبەكەت پايدا بولدى. نارىق قاتىناسىن دامىتۋ جانە كولەڭكەلى تابىستى سىرتقا شىعارۋ بارىسىندا قالانىڭ اۆتوبۋس پاركتەرى جاڭارۋدا، بيۋدجەتتىڭ جانە جەكە تاسىمالداۋشىلار قارجىلارى ەسەبىنەن سىيىمدىلىعى ءارتۇرلى 675 جاڭا اۆتوبۋس الىندى. BRT جوباسى ىسكە اسۋدا، جرك جوباسىنا دايىندىقتار جۇرۋدە، مەتروپوليتەن جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىستارى جۇرۋدە.
الماتى اكىمى قالادا كولىككە قاتىستى رەفورمالار «الماتى-2020» باعدارلاماسىنا ساي جاسالىپ جاتقاندىعىن، ال بۇل باعدارلامانى حالىقتىڭ بارلىق توپتارى، ساراپشىلار، حالىقارالىق ينستيتۋتتار، بيزنەس پەن ءتۇرلى قوعامدىق ۇيىمداردىڭ اشىق تالقىلاعانىن جانە كراۋدسورسينگ قاعيداسى بويىنشا قابىلدانعانى قاداپ تۇرىپ ايتتى.
«ەڭ ماڭىزدى اسپەكت، پرەزيدەنتىمىز ايتقانداي، بەس ينستيتۋسيونالدى رەفورمالارعا قاتىستى، ولار – بيلىك پەن بۇقارا اراسىنداعى جاڭا قارىم- قاتىناس، اشىقتىق پەن ەسەپ بەرۋ. باعدارلامانىڭ نەگىزگى تاراۋىنىڭ ءبىرى «بەلسەندى ازاماتتار قالاسى» دەپ اتالادى.ءبىز الماتىلىقتاردىڭ بارىنشا بەلسەندىلىگى ءۇشىن ماقتانامىز. ولارعا ارقا سۇيەيمىز جانە ءار ۇسىنىستارىنا دەرۋ ءمان بەرەمىز، ءسويتىپ قالا تۇرعىندارى ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋگە كومەكتەسۋدە. ءوز رەفورمالارىمىزدا ءبىز ەكىنشى اسپەكت رەتىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق ماڭىزدى قۇجاتتارىندا كورىنىس تاپقان وەسر ستاندارتتارىنا جۇگىنەمىز. جەرگىلىكتى دەڭگەيدە ۇلتتىق ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋ ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى، ول ناقتىلى ينديكاتورلار مەن ءىس- قيمىلدان كورىنىس تاباتىن بولادى. «الماتى-2020» باعدارلاماسىنىڭ باستى شارتى - ەكولوگيا. ءبىزدىڭ جاساپ جاتقاندارىمىزدىڭ بارلىعى، ياعني كولىك رەفورماسى، جۇرگىنشى جولى، ۆەلوينفراقۇرىلىمى، اقىلى كولىك تۇراقتارى، ارنايى جولاقتار، جاڭارعان اۆتوبۋس پاركتەرى، تەس-تى گازعا كوشىرىۋ، ءال- فارابي داڭعىلىنىڭ جوعارى جاعىنا قۇرىلىس سالۋعا شەكتەۋ قويۋ، وسىنىڭ بارلىعى ەكولوگيانى جاقسارتۋعا باعىتتالعان»، -دەپ اتاپ ءوتتى باۋىرجان بايبەك.
مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرىنىڭ جانە بارسەلونادان، ۆەنا مەن باتۋميدەن كەلگەن حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ءوتىپ جاتقان ەكى كۇندىك كونفەرەنسيا كەزىندە جوباعا قاتىستى جۇزەگە اسقان وڭ ىستەر تۋرالى ايتىلىپ، قازاقستان قالالارىندا تۇراقتى كولىك قوزعالىسى مەن جيناقىلىق جونىندە ناقتىلى ۇسىنىستار تالقىلانادى.
«دامىعان كولىك جۇيەسىنسىز قالانىڭ تۇراقتى وركەندەۋى مۇمكىن ەمەس. كەز- كەلگەن مەگاپوليستە كولىك رەفورماسى بارىنشا كۇردەلى. پروون باعدارلاماسىنىڭ ۇلكەن جەتىستىگى بولىپ تابىلاتىن «تۇراقتى كولىك» جوباسى 2023 جىلعا دەيىنگى ماڭىزدى قۇجات، بۇل كولىكتى جوسپارلاۋدىڭ ينتەنسيۆتى ءادىسى، ونىڭ وڭ ناتيجەسىن ءبىز الماتى قالاسىنداعى كولىك سالاسىنىڭ دامۋىنان كورىپ وتىرمىز. سوڭعى جىلدارى جەكە كولىكتى پايدالانۋ 50%- دان 41%-عا تومەندەدى، قوعامدىق كولىك، ۆەلوسيپەد، جۇرگىنشى جولدار وركەن جايا باستادى. مەن ەلدىڭ ءىرى مەگاپوليسىنىڭ وڭ تاجىريبەسى قازاقستانداعى كولىك سالاسىن جاڭعىرتۋدىڭ كاتاليزاتورىنا اينالاتىنىنا سەنىمدىمىن»، - دەدى قازاقستانداعى پروون-نىڭ تۇراقتى وكىلىنىڭ ورىنباسارى مۋنحتۋيا التانگەرەل.
جوبانىڭ شەتەلدىك ساراپشىلارى الماتىنىڭ كولىك جۇيەسىندە ساپالى زەرتتەۋدىڭ جۇرگىزىلگەنىن، جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ قاجەتتى تاجىريبە جيناقتاعاندارىن، كولىك جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ ناقتىلى ۆەكتورى انىقتالعانىن اتاپ ءوتتى. باسقا قالالاردا دا كولىك جۇيەسىن تۇراقتى دامىتۋ ءۇشىن قوعامدىق كولىكتى دامىتۋدىڭ، زاڭدىلىقتى جەتىلدىرۋدىڭ، كادرلار دايارلاۋدىڭ، جاڭا تەحنولوگيالار مەن باسقالاردى ەنگىزۋدىڭ ۇلتتىق ستراتەگياسىن جاساۋ قاجەت.
