جەلتوقسان باستالىسىمەن قازاقستانمەن قوسا وزگە مەملەكەتتەر جاڭا جىلدى قارسى الۋ دايىندىعىنا كىرىسىپ كەتەدى. ءسويتىپ جەلتوقساننىڭ 31-ىنەن قاڭتاردىڭ 1-ىنە قاراعان ءتۇنى وتباسى بولىپ نەمەسە اعايىن-تۋىس جينالىپ كەلەسى جىلدى قارسى الادى. كۇنتىزبەدەگى كۇن اۋىسقانىمەن مۇنى جاڭا جىل رەتىندە ەسەپتەمەيتىن، اتاپ وتپەيتىن مەملەكەتتەر دە بار. سولاردىڭ ءبىرازىنا شولۋ جاساپ كورەلىك.

ساۋد ارابياسى

مۇسىلمان كۇنتىزبەسى بويىنشا جاڭا جىل 21 ناۋرىزعا، قاسيەتتى مۋحاررام ايىنىڭ ءبىرىنشى كۇنىنە سايكەس كەلەدى. جىل ساناۋ مۇحاممەد پايعامباردىڭ جانە مەككەنىڭ العاشقى مۇسىلماندارىنىڭ مەديناعا كوشىرىلگەن ۋاقىتىنان باستالعان (622 جىلدىڭ 16 شىلدەسى).

سول سەبەپتى ساۋد ارابياسىندا جاڭا جىل تويلانبايدى. ونىڭ ۇستىنە، كۇننىڭ اۋىسۋىن مەرەكە رەتىندە اتاپ ءوتۋ يسلامعا جات بولىپ ەسەپتەلەدى.

يزرايل

يزرايلدە 1 قاڭتار ادەتتەگى جۇمىس كۇنى رەتىندە وتەدى. الايدا ولاردىڭ ءوز جاڭا جىلى كۇزدە، ەۆرەي كۇنتىزبەسىنە سايكەس تيشرەي ايىنىڭ باسىندا تويلانادى. ول قىركۇيەك نەمەسە قازان ايلارىنا سايكەس كەلۋى مۇمكىن. بۇل مەرەكە ەلدە روشش حا-شانا دەپ اتالادى. مەرەكەنى تۇرعىندار ەكى كۇن اتاپ وتەدى.

يران

يران ءوزىنىڭ جەكە كۇنتىزبەسىمەن ءومىر سۇرەتىن مەملەكەت. يران كۇنتىزبەسى نەمەسە كۇن حيجراسى – ومار حاييامنىڭ قاتىسۋىمەن جاسالعان استرونوميالىق كۇن كۇنتىزبەسى.

يراندا جاڭا جىلدى كۇنتىزبەگە سايكەس كوكتەمنىڭ العاشقى كۇنىندە تويلايدى. بۇل كۇن ەلدە 22 ناۋرىزعا سايكەس كەلەدى. مەرەكە نورۋز دەپ اتالادى.

ءۇندىستان

ءۇندىستاندا جاڭا جىلدى قارسى الۋدىڭ ءتۇرلى نۇسقالارىن كەزدەستىرە الاسىز.

ءۇندىستان كۇنتىزبەسى بويىنشا جاڭا جىل 22 ناۋرىزدا باستالادى. ماحاراشتر شتاتىندا ونى گۋدي پادۆا دەپ اتاسا، اندحرا پرادەش شتاتىندا مەرەكە ۋگادي دەپ اتالادى. كەرال شتاتىندا جاڭا جىلدى 13 ءساۋىر قارسى الادى. وڭتۇستىك ءۇندىستاندا ديۆاپالي دەپ اتالاتىن جاڭا جىل مەركەسىن كۇزدە تويلايدى.

جۇڭگو

قىتايدا 1 قاڭتار رەسمي مەملەكەتتىڭ مەيرام بولعانىمەن، ءوز جاڭا جىلىن باسقا كۇنى تويلايدى. بۇگىندە جۇڭگو حالقى ول كۇندى مەرەكە دەپ ەسەپتەمەيدى.

«يۋان-دان» - جاڭا جىلدىڭ العاشقى كۇنى («يۋان» - «العاشقى» ماعىناسىن بەرسە، «دان» - «كۇن» دەگەن ماعىنانى بەرەدى). جاڭا جىلدى قىتايدا XX عاسىرعا دەيىن  ايعا قاراپ ەسەپتەگەن، يۋان-دان مەرەكەسىن العاشقى ايدىڭ ءبىرىنىشى كۇنىندە اتاپ وتەتىن.

ۆەتنام

ۆەتنامدىق جاڭا جىل تەت دەپ اتالادى. ول مەملەكەتتىڭ باستى مەيرامدارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى جانە قاڭتاردىڭ سوڭى مەن اقپاننىڭ باسىندا تويلانادى. جاڭا جىل اي كۇنتىزبەسىنىڭ العاشقى ايىنىڭ ءبىرىنشى كۇنىنە سايكەس كەلەدى.

تۇرعىندار ءۇشىن جاڭا جىل – ناعىز وتباسىلىق مەرەكە. بۇل كۇنى شەت ەلدە جۇرگەندەر ۇيلەرىنە قايتىپ، تۋعان-تۋىستارىنىڭ جانىندا بولۋعا تىرىسادى. ءارى تەت ءبىر اپتاعا سوزىلۋى مۇمكىن.

بانگلادەش

بانگلادەشتە جاڭا جىل 14 ساۋىردە باستالادى. ادامدار ۇيقىلارىنان ەرتە ويانىپ، ءساندى كيىنىپ، قىدىرۋعا شىعادى. بانگلادەش زاڭىنا سايكەس بۇل كۇنى ىشىمدىك ىشىلمەيدى. ادامدار بىر-بىرىمەن ارالاسادى، ءان شىرقايدى، سۋرەت سالادى، بيلەيدى، سۋرەتكە تۇسىرەدى، ۋاقىتتارىن وتباسىلىق اتموسفەرادا وتكىزەدى. الايدا 1 قاڭتار دا رەسمي مەرەكە رەتىندە سانالادى.

وڭتۇستىك كورەيا

وڭتۇستىك كورەيادا 1 قاڭتار – كۇنتىزبەدەگى قىزىل كۇن. بۇل كۇنى كوشە شىرشالارمەن بەزەندىرىلەدى. الايدا تۇرعىندار 1 قاڭتاردى مەرەكە رەتىندە ەمەس، دەمالىس رەتىندە كۇتەدى. وتباسىمەن ۋاقىت وتكىزۋگە اسىعادى، اتا-بابالارىن ەسكە الۋ ءراسىمى وتەدى.