اتىراۋ وبلىستىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ وتىرىسى وتكىزىلىپ، وندا تۇرعىن ءۇيدى جالعا بەرۋدىڭ پروبلەمالىق ماسەلەسى قارالدى. كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ بۇل سالاسى تولىق زاڭدى، الايدا كاسىپكەرلەردىڭ كوپشىلىگى سالىق تولەمەي، وسى سالانىڭ توڭىرەگىندە قىلمىس تۋدىرىپ، مۇنى جاسىرىن جاساۋعا تىرىسادى. سونىمەن قاتار كوشى-قون جانە ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى دە تالقىلاندى.
وبلىستىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى مۇرات وتەشوۆتىڭ ايتۋىنشا اتىراۋ مەن قۇلسارىدا جالدامالى تۇرعىن ءۇي نارىعىنا تالداۋ جۇرگىزىلدى. رەسمي تۇردە ەكى قالادا تۇرعىن ءۇيدى جالعا بەرۋمەن اينالىساتىن 240 زاڭدى تۇلعا جانە 700 جەكە كاسىپكەر تىركەلگەن.
- بۇل كاسىپكەرلىكتىڭ وسى تۇرىمەن اينالىساتىن ادامداردىڭ ءبىر بولىگى عانا. كوپشىلىگى مۇنى زاڭسىز جاسايدى. نەگىزگى بولىگى اتىراۋ مەن قۇلسارىدا. بۇل وبلىستىڭ ەكى ءىرى ەلدى مەكەنىندە ءىرى كاسىپورىندار مەن شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ ورنالاسۋىمەن بايلانىستى. مۇندا نەگىزىنەن ميگرانتتار كەلەدى، - دەدى مۇرات وتەشوۆ. – اتىراۋدا جۇرگىزىلگەن تالداۋ جالعا بەرىلەتىن 600-دەن استام پاتەردى انىقتادى، الايدا ولاردى ەشكىم ەسەپكە الماعان. بۇل سالىقتاردىڭ ءتۇسۋىن ازايتادى، ولاردا كىمنىڭ تۇراتىنىڭ ەشكىم بىلمەيدى.
سونىمەن بىرگە جەكە سەكتور تولىقتاي «كولەڭكەدە» ەكەنى باسا ايتىلدى. جەكە ۇيلەردە «ۋاقىتشا باسپانالار» قانشا جانە كىمگە جالعا بەرىلەدى؟ مۇنداي اقپاراتتى مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىندە دە، پوليسيادا دا بەرمەيدى. جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىن شولۋ مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا الىنعان كوپتەگەن ۇيلەردە پاتەر يەلەرىنىڭ وزدەرى ەمەس، تۇرعىن ءۇيدى جالعا بەرىپ تابىس تاۋىپ وتىرعان ولاردىڭ تۋىسقاندارى تۇراتىنىن كورسەتتى. بۇگىنگى كۇنى اتىراۋ مەن قۇلسارىدا تۇرعىن ءۇي الۋ كەزەگىندە 21،6 مىڭ ادام، جەر ۋچاسكەسىن الۋ كەزەگىندە 80 مىڭ ادام تۇر.
- ولاردىڭ بارلىعى شىن مانىندە تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج دەپ ايتا المايمىن. بۇل جەردە زاڭدا وزگەرىستىڭ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. اتاپ ايتقاندا، تۇرعان كەزدە ۋاقىتشا تىركەۋ تۋرالى. كوپشىلىگى اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ وسى نورماسىن ەلەمەيدى. مۇنداي قۇقىقبۇزۋشىلىق ءۇشىن 14 ملن. تەڭگە سوماسىنا ايىپپۇلدار سالىندى، الايدا جاعداي وزگەرمەي تۇر. قۇقىقبۇزۋشىلىق ءالى دە ورىن الۋدا، - دەپ ءتۇسىندىردى مۇرات وتەشوۆ.
اتىراۋ قالاسى مەن جىلىوي اۋدانىنىڭ اكىمدەرى زاڭسىز جالعا بەرۋشىلەردى انىقتاۋ بويىنشا جۇرگىزىلگەن جۇمىستارعا نازار اۋدارتىپ، قوعامدىق كەڭەس ءتوراعاسىنىڭ بايانداماسىن تولىقتىردى.
ەسەپتەردى تىڭداپ، وبلىس اكىمى نۇرلان نوعايەۆ ورىن العان پروبلەما تۋرالى ءوز ويىن ءبىلدىردى.
- ءبىز بۇل ماسەلەنى بىرلەسىپ شەشۋگە ءتيىسپىز. بىرلەسكەن جۇمىس تەتىگىن ازىرلەۋ قاجەت. ءبىرىنشى كەزەكتە، بۇل مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ، پوليسيانىڭ، پيك، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتىنە قاتىستى. بۇل ماسەلەنى شەشۋگە جۇرتشىلىقتى تارتۋ قاجەت، - دەدى نۇرلان نوعايەۆ.
اتىراۋ وبلىستىق مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ەرلان جانبايەۆتىڭ مالىمەتى بويىنشا ءوڭىر بويىنشا بۇگىنگى كۇنگە تۇرعىن ءۇيدى جالعا بەرۋمەن اينالىساتىن 3437 زاڭدى جانە جەكە تۇلعا تىركەلگەن.
- جىلدىڭ باسىنان بەرى كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ وسى تۇرىمەن اينالىساتىن 311 ادام ەسەپكە تۇردى. ولاردىڭ ەسەبىنەن بيۋدجەت 1،9 ملرد. تەڭگەگە تولىقتى. ءىىد، اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ تۇرعىندار اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. دەگەنمەن ءتۇرلى پروبلەمالار بار، سونىڭ ىشىندە زاڭنامالىق اكتىلەردە، - دەپ اتاپ كورسەتتى ەرلان جانبايەۆ.
ەگەر ادام وسى قىزمەت تۇرىنەن جىلىنا 390 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن پايدا تاپسا، وندا ول مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىندا تىركەلمەۋىنە بولادى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك كىرىستەر جانە پوليسيا ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ميگرانتتار جۇمىس جاساپ، تۇراتىن كاسىپكەرلىك وبەكتىلەرى – كافە، مەيرامحانالارعا تەكسەرۋ جۇرگىزە المايدى. اتىراۋ وبلىستىق ءىىد جەرگىلىكتى پوليسيا قىزمەتى باستىعىنىڭ م.ا. مۇرات دەمەگەنوۆ ءوڭىر بويىنشا جاعداي تۋرالى بايانداي كەلىپ، ادال ەمەس جالعا بەرۋشىلەر ءۇشىن ايىپپۇل سانكسيالارىن كوتەرۋ تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى.
- كەزىندە ءبىز قوعامدىق ءتارتىپتى بۇزۋشىلار – شىلىم شەگۋشىلەرگە، ماس كۇيدەگى ادامدارعا ۇستالعان جەرىندە ايىپپۇل سالۋ جونىندە ق ر اقبتك-كە وزگەرىستەر ۇسىنعان بولاتىنبىز. بۇل ادامداردىڭ قوعامدىق ورىنداردا بۇزۋشىلىقتاردى ازايتۋىنا اكەلدى. مەن مۇنداي شارانى جالعا بەرۋشىلەرگە قولدانسا، جاعداي باسقاشا بولادى دەپ ەسەپتەيمىن. پاتەرىن جالعا بەرەتىن ادامدارعا بۇزۋشىلىق ءۇشىن ايىپپۇل تولەگەننەن، مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىندە تىركەلىپ، رەسمي تۇردە سالىق تولەگەن ءتيىمدى، - دەپ باسا ايتتى مۇرات دەمەگەنوۆ. – وسىلايشا پاتەر جالداۋشىمەن شارت جاسالىپ، ۋاكىلەتتى ورگاندار جالدامالى پاتەرلەردە تۇراتىن ادامدار تۋرالى بىلەتىن بولادى.
قوعامدىق كەڭەستىڭ وتىرىسىن اياقتاي كەلە، وبلىس اكىمى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل اجىعالييەۆانىڭ باسشىلىعىمەن جۇمىس توبىن قۇرۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. جۇمىس توبى قۇرامىنا بارلىق مۇددەلى قۇرىلىمدار – مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتى، ءىىد، ادىلەت، كاسىپكەرلەر پالاتاسى، پيك وكىلدەرى كىرۋى ءتيىس.
- بۇل ماسەلەنى شەشۋ قولىمىزدان كەلەدى. مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى جىل باسىنان بەرى كاسىپكەرلىكتىڭ وسى تۇرىمەن اينالىساتىن جاڭا جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ تىركەلگەنىن ايتتى. دەمەك، جۇرگىزىلگەن جۇمىستار ناتيجەسىن بەرۋدە. ءسوز سويلەۋشىلەر ايتىپ وتكەندەي، ادامدارعا زاڭسىز قىزمەتى ءۇشىن ۇلكەن ايىپپۇل تولەگەننەن، رەسمي جۇمىس جاساعان ءتيىمدى. بۇل ادامدارعا جۇمىس جاساپ، تابىس تابۋعا، ال ۋاكىلەتتى ورگاندارعا ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق اقپاراتتى يەلەنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، - دەپ قورىتىندىلادى نۇرلان نوعايەۆ.