«جىبەك جولىنىڭ» جاڭا مۇمكىندىكتەرى: قازاقستان ازيا مەن ەۋروپا تۇيۋسۋىندە بىرەگەي گەوەكونوميكالىق پوزيسياعا يە.
الماتىدا گونكونگ ساۋداسىن دامىتۋ بويىنشا كەڭەستىڭ HKTDC (Hong Kong Trade Development Council) كەڭسەسى اشىلدى. قازاقستاندىق وكىلدىكتىڭ اشىلۋىنا HKTDC ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى رەيموند يپ جانە جۇڭگو مەن گونكونگتىڭ 70 ءىرى كولىك، قۇرىلىس، ينۆەستيسيالىق، ساۋدا جانە قارجى كورپوراسيالارى وكىلدەرىنەن قۇرىلعان بيزنەس دەلەگاسياسى قاتىستى.
«اتامەكەن» ق ر ۇلتتىق كاسىپكەرەر پالاتاسىنان ۇكپ باسقارما ءتوراعاسى ورىنباسارىنىڭ م.ا. دىنمۇحامەد ءابساتتاروۆ قاتىستى. ءوزىنىڭ بايانداماسىندا سپيكەر ۇلتتىق پالاتانىڭ 5 جىل ىشىندەگى جۇمىسىنىڭ نەگىزگى ناتيجەسىنە توقتالدى، وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ، بيزنەستىڭ قۇقىعىن قورعاۋ، رەتتەۋ سالاسىن وڭتايلاندىرۋ، سونىمەن قاتار بيزنەستى ناقتى ينديكاتيۆتى دەرەكتەرمەن سەرۆيستىك سۇيەمەلدەۋ قۇرالدارى تۋرالى اتاپ ءوتتى.
«جىل سايىن جەكە سەكتوردى شاعىن نەسيەلەۋ مەحانيزمدەرى كەڭەيىپ كەلەدى، حالىقتى كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە جاپپاي وقىتۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا. وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلعان. ۇلتتىق پالاتا باسەكەگە قابىلەتتى بيزنەستى ۇزاق مەرزىمدى مەملەكەتتىك تاپسىرىستار ارقىلى قولداۋدى ۇسىنىپ وتىر. ال بيزنەس ءوز تاراپىنان وندىرىستەردى ورنىقتىرۋ كەرەك»، – دەدى دىنمۇحامەد ءابساتتاروۆ.
ۇكپ باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى بەرگەن اقپارات بويىنشا قازاقستاننىڭ ەاەو مۇشە مەملەكەتتەرىمەن ءبىرىڭعاي كەدەن-ەكونوميكالىق كەڭىستىكتەگى مۇشەلىگىنە بايلانىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى شەتەلدىك ينۆەستورلارعا جاقسى مۇمكىندىكتەر اشىلىپ وتىر. كاسىپورىندارعا جۇرگىزىلگەن پاسپورتتاۋ قر-دا جانە سەرىكتەس مەملەكەتتەردە يمپورتتى الماستىرۋعا ۇلكەن الەۋەت بارى انىقتالدى. وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ 8 سالاسى بويىنشا «ەۋرازيا بەستىگى» مۇشەلەرىنىڭ يمپورتى 270 ملرد اقش دوللارىن قۇراپ وتىر، قازاقستاندىكى – 27 ملرد اقش دوللارى. وسى رەتتە وتاندىق كومپانيالاردىڭ 57% كورسەتكىشتە ورتاشا جۇكتەلۋىن ەسەپكە الساق، ءوندىرسىتىڭ ءوسۋ ءدالىزى ايتارلىقتاي كەڭ.
دىنمۇحامەد ءابساتتاروۆ جۇڭگو تاراپىن الماتىدا گونكونگتان كەيىنگى الەمدەگى 8ء-شى ساۋدا-لوگيستيكالىق حابتى قۇرۋ بوينىشا جۇمىستى باستاۋعا شاقىردى. ول ءۇشىن بارلىق كولىكتىك جانە گەوەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەر بار.
«قازاقستان ازيا مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن جاڭا جىبەك جولىنىڭ ورتالىعىندا ورنالاسقان. كەلەشەكتە ءۇش ەكونوميكالىق بلوك – سولتۇستىك امەريكا، ازيا مەن ەۋروپا الەم ەكونوميكاسىن قالىپتاستىراتىن بولادى. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋى بويىنشا 2020 جىلعا قاراي قازاقستان ارقىلى جۇرەتىن ترانزيت كولەمىنىڭ 36 ملن تونناعا، ارى قاراي كۇنىنە 50 ملن تونناعا دەيىن ءوسۋى كۇتىلۋدە. ەۋروپالىق وداق جانە قحر اراسىنداعى ساۋدا الداعى ەكى جىلدا 800 ملرد اقش دوللارىنان اسادى»، – دەدى باسقارما مۇشەسى.
دىنمۇحامەد ءابساتتاروۆ قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك ءجىو-نىڭ ۇشتەن ەكى بولىگى باقىلاناتىن الەمنىڭ بولىگىندە ورنالاسقانىنا شەتەلدىك دەلەگاسيانىڭ نازار اۋدارتتى. ەاەو مەملەكەتتەرىنىڭ حالىق سانى 180 ملن ادامدى قۇرايدى، ورتا ازيا ەلدەرىنىڭ حالىق سانى – 50 ملن ادام، ال باتىس ەۋروپانىڭ حالقى 300 ملن ادامدى قۇراپ وتىر. وسى ماكروايماقتا قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك استاناسىنىڭ كولىكتىك-ساۋدا مۇمكىندىكتەرى، ونىڭ گەوستراتەگيالىق ورنالاسۋى مەن تاريحي قالىپتاسقان ساۋدا ارنالارى جاقىن بولاشاقتا الماتى قالاسىن حالىقارالىق ساۋدانىڭ وڭىرلىك ورتالىعىنا اينالدىراتىنى ءسوزسىز.
ءوز كەزەگىندە HKTDC گونكونگ ساۋداسىن دامىتۋ بويىنشا كەڭەس ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى رەيموند يپ وسى ۇسىنىسقا تولىق قولداۋ ءبىلدىردى. ول استانا قالاسىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان حالىقارالىق قارجى ورتالىعى (AIFC) جانە الماتىداعى ترانسمەملەكەتتىك ساۋدا حابتىڭ يۋريسديكسياسىنا اعىلشىن قۇقىعى مەن سۋبەكتىلەردى قورعاۋدىڭ (گونكونگ ارنايى اۆتونومدى وڭىرىندەگى بالاما بويىنشا ) انگلو-ساكسوندىق جۇيەسىن ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن ايتتى.
قازاقستان مەن ورتا ازياداعى HKTDC وكىلدىگىنىڭ باسشىلىعىنا الماتى قالاسى ىسكەر ايەلدەر كەڭەسى ءتورايىمىنىڭ ورىنباسارى، قازاقستان سىرتقى ساۋدا پالاتاسى ءتوراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى اقەركىن ەرالييەۆا تاعايىندالدى. HKTDC وكىلدىگىنىڭ كەڭسەسى الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا ورنالاسادى.
