الماتى قالاسى وڭىرلىك كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىندە «دامۋ كدق» اق الماتى قالاسى فيليالىنىڭ ديرەكتورى - سىزدىقوۆ مەرەكە ومىربەك ۇلى، سۋبسيديالاۋ جانە كەپىلدىك بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا باس مامان - نۇرپەيىسوۆ تالعات ايتقازى ۇلى، كليەنتتەرمەن جۇمىس ىستەۋ بويىنشا باس مامان - ورالتايەۆا لاۋرا سەرىكتاي قىزىنىڭ قاتىسۋىمەن  «جوبالىق قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىنداعى اتقارىلعان جۇمىستار» اتتى باسپا ءسوز كونفەرەنسياسى ءوتتى.

قازاقستاندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋى ەڭ ماڭىزدى بولىپ تابىلادى جانە ەڭ جوعارى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قاراستىرىلادى. ەلدىڭ ۇكىمەتى كاسىپكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ ءوسۋى ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسايدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا باعىتتالعان ماقساتتى جانە دايەكتى ساياسات جۇرگىزۋ جانە ونى دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. 2010 جىلدان باستاپ قور «بيزنەستىڭ جول كارتاسى 2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ قارجىلىق اگەنتى جانە وپەراتورى بولدى جانە باعدارلامانىڭ باستاماشىسى ەلباسى بولىپ تابىلادى. باعدارلاما كاسىپكەرلەردىڭ باستى ماسەلەلەرىن شەشۋگە ارنالعان. بۇل نەسيەلەردىڭ جوعارى قۇنى جانە كەپىلدىكتىڭ بولماۋى.«بيزنەستىڭ جول كارتاسى 2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى 2 باعىتقا بولىنەدى: قارجىلاي جانە قارجىلاي ەمەس قولداۋ. قارجىلاي قولداۋعا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋ جاتادى، بۇل دەگەنىمىز بيۋدجەتتەن وتەۋسىز نەگىزدە بەرىلەتىن نەسيە بويىنشا سىياقىنىڭ بولىگى.

باعدارلاماعا ەنگىزىلگەن  وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلارعا سايكەس، سۋبسيديالاۋ نومينالدى سىياقى مولشەرلەمەسى قر-نىڭ ۇلتتىق بانكى بەلگىلەگەن بازالىق سىياقى مولشەرلەمەسىنەن اسپايتىن، 5% تارماققا ۇلعايتىلعان، ونىڭ ىشىندە نومينالدى مولشەرلەمەنىڭ 40 % مەملەكەت سۋبسيديالايدى، ال ايىرماسىن كاسىپكەر تولەيدى كرەديتتىك شارتتارى بويىنشا عانا جۇزەگە اسىرىلادى. بۇگىنگى كۇنى نەسيە پايىزى 14% -دان اسپاۋى ءتيىس، ونىڭ 5،6% -ىن مەملەكەت وتەيدى. باعدارلاما اياسىندا ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىندا ىسكە اسىرىلاتىن جوبالار بويىنشا سۋبسيديالاۋ قولداۋى كورسەتىلەدى.

سونداي-اق نەسيەنى كەپىلدەندىرۋگە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ قۇرالى بار، نەسيە العان كەزدە كاسىپكەر كەپىلدەمەمەن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ەگەردە كاسىپكەردىڭ كەپىلدىگى جەتكىلىكسىز بولسا، «دامۋ» قورى كەپىلدىك بەرۋگە دايىن، ياعني كەپىلدىكتىڭ جەتىسپەۋىن تولىقتىرادى.جوبا شەڭبەرىندە، جاڭا ءىسىن باستاعان كاسىپكەرگە كرەديت سوماسى 20 ملن. تەڭگە دەيىن نەسيەنىڭ كەپىلدىك مولشەرى كرەديت سوماسىنىڭ 85%-ىنان اسپايدى، ال 15% ايىرماشىلىعىن قولما-قول اقشامەن نەمەسە جىلجىمالى نەمەسە جىلجىمايتىن مۇلىكتىڭ كەپىلدىك نىسانىن باستاۋشى كاسىپكەر بەرۋى ءتيىس. ال جۇمىس ىتپەپ جاتقان كاسىپكەر ءۇشىن قور نەسيە سوماسىنىڭ 50% دەيىن كەپىلدىك بەرە الادى.

03.09.2018ج ناتيجە بويىنشا، 22  جوباعا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋ، سوماسى 8 311 ملن.تەنگە قۇرايتىن كەلىسىم شارتىنا قول قويىلدى. ونەركاسىپ، كولىك جانە ساۋدا سالالارىن جەتەكشى ورىن الادى. مەملەكەتتىك باعدارلامانى ءساتتى جۇزەگە اسىراتىن بەلسەندى بانكتەردى اتاپ وتكىم كەلەدى، بۇل: «سبەربانك» اق ەب، «بانك سەنتر كرەديت» اق. كەپىلدەمە قۇرالى بويىنشا بيىلعى جىلى الماتى قالاسىندا 39 جوبا قولداۋ الدى، جالپى نەسيە سوماسى 3 113 ملن.تەنگە قۇرايدى، سونىمەن بىرگە كەپىلدەمە سوماسى 1 293 ملن.تەنگە قۇرادى.

وتكەن جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىنان باستاپ، ءبىز تاعى ءبىر مەملەكەتتىك باعدارلامانى "ەڭبەك" ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017 – 2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىن ىسكە اسىرا باستادىق. قور قالالىق ايماقتاردا شاعىن بيزنەستەگى كاسىپكەرلەردى نەسيەلەۋ وپەراتورى بولىپ تابىلادى.بۇل باعدارلاما بويىنشا كىشى جانە ورتا بيزنەستەگى كاسىپكەرلەرگە نەسيە 6 % مولشەرلەمەسىمەن بەرىلەدى، مەرزىمى 5 جىلعا دەيىن سالالار بويىنشا شەكتەۋسىز. ءبىر كاسىپكەر ءۇشىن ماكسيمالدى ليميت 8000 مرپ قۇرايدى. ەگەر كەپىلدىك تولەم جەتكىلىكسىز بولسا، قور نەسيە سوماسىنان 85%-عا دەيىن كەپىلدەمە قولداۋىن بەرە الادى.

اعىمداعى جىلدىڭ 03.09.2018 جاعدايى بويىنشا جالپى سوماسى 140  جوبا قولداۋ الدى، جالپى نەسيە سوماسى 2 086 ملن.تەنگە قۇرايدى، سونىمەن بىرگە كەپىلدەمە  بويىنشا 26  جوبا قولداۋ الدى.

الماتى قالاسىندا، ساۋدا جانە قىزمەت كورسەتۋ سەكتورلارىنىڭ 60% -دان استامىن قۇرايتىندىقتان الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگى مەن دامۋ قورى بىرلەسىپ «جىبەك جولى» اتتى وڭىرلىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىردى، بۇل باعدارلاما «بيزنەستىڭ جول كارتاسى -2020» شەڭبەرىندە باسىمدىق تىزىمگە ەنگىزىلمەگەن ساۋدا، سۇلۋلىق سالوندارى، جاتاقحانالار جانە باسقا سالالارداعى كاسىپكەرلەردى قولداۋ باعدارلاماسى 2015 جىلدىڭ مامىر ايىنان جۇمىس ىستەي باستادى. نەسيەلەۋ شارتتارى:1.    باعدارلاماعا الماتى قالاسىندا تىركەلگەن جانە جۇمىس ىستەيتىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس عانا قاتىسا الادى:2.    ەڭ جوعارعى نەسيەلەۋ سوماسى ءبىر كاسىپكەر ءۇشىن 180 ملن. تەڭگە.3.    سىياقىنىڭ نومينالدى مولشەرلەمەسى- جىلدىق 7%4.    نەسيە مەرزىمى– 84 (سەكسەن ءتورت) ايعا دەيىنسىياقىنىڭ نومينالدى مولشەرلەمەسى- جىلدىق 7%.

2017 جىلدىڭ قاراشا ايىندا قوسىمشا 3ء-شى ترانش بويىنشا 2،7 ملرد. تەڭگە سوما ءبولىندى، بانك سەرىكتەستەر: «نۋر بانك» اق، «فورتە بانك» اق، «اتف بانك» اق، «نارودنىي بانك» اق. جوبانى ىسكە اسىرعان ساتتەن باستاپ «جىبەك جولى» باعدارلاماسى ارقىلى 212 كاسىپكەر قارجىلاندىرىلدى.

            ايتا كەتۋ كەرەك، «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قارجىلىق قولداۋىمەن ەنەرگيا ۇنەمدەۋدى جۇزەگە اسىراتىن كاسىپكەرلەردى قولدايدى.

      بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسى تومەن كومىرتەكتى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن نەسيەلىك پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋ تۇرىندە قولداۋ كورسەتەدى، اتاپ ايتقاندا، جوبانىڭ قارجىلىق كورسەتكىشتەرىن جاقسارتۋ جانە ونى وتەۋ مەرزىمىن قىسقارتۋ ءۇشىن بانكتىك نەسيە مولشەرىنىڭ 10% -ىن جابۋ.

      اعىمداعى جىلى وسى باعدارلاما اياسىندا 600 ملن. تەڭگەگە 1 جوبا قولداۋ تاپتى. «الماتى حالىقارالىق اۋەجايى» اق ۇشۋ-قونۋ جولاقتارىن جارىقتاندىرۋدى جاڭعىرتۋدى جوسپارلاپ وتىر.     سونداي-اق، قور «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسى بويىنشا نەسيە بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ سۋبسيديالاۋ تۇرىندە قولداۋ كورسەتەدى، ياعني، قۇرىلىسشىلارعا نەسيە بويىنشا سىياقى مولشەرلەمەسىنىڭ جىلدىق 7% -ىن سۋبسيديالايدى. ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر (ەدب) جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە (جەكە قۇرىلىس سالۋشىلارعا) قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ بازالىق ستاۆكاسىنىڭ دەڭگەيىنەن 5% -دان اسپايتىن سىياقى مولشەرلەمەسى بويىنشا نەسيە بەرەدى، سۋبسيديالاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان كەزدە ارەكەت ەتەدى. سۋبسيديالاۋ جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىنىڭ قارىزدارى بويىنشا سىياقى مولشەرلەمەسىنىڭ جىلدىق 7% -ىن «دامۋ» قورى ارقىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن وتەيدى.     اعىمداعى جىلى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى بويىنشا ەكى جوبا ماقۇلداندى.1)     «قاراسۋ تۇرعىن ءۇي» ج ش س الاتاۋ اۋدانىنىڭ قاراسۋ شاعىن اۋدانىندا  جەكە 7 تۇرعىن ءۇي سالۋدى جوسپارلاعان2)    «نوۆ-ەك» ج ش س اۋەزوۆ اۋدانىندا «ادىلەت» تۇرعىن ءۇي كەشەنىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر.      كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىندا، 8 اي ىشىندە  2 400  ادامعا كەڭەستىك قىزمەت كورسەتىلدى، ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەرگە دەيىن 330 جوبا قارجىلاندىرىلدى، ولار مەملەكەت تاراپىنان قارجىلىق قولداۋ الدى.

سونداي-اق، «شوب باسشىلىعىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ» جوباسى اياسىندا 57 كاسىپكەر «نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» بيزنەس-مەكتەبىنىڭ نەگىزىندە ءبىلىم الدى.