الماتىدا قازان ايىنىڭ اياعىنا دەيىن 30-عا جۋىق جاڭا ارت-نىسان قويىلادى. ولاردىڭ اراسىندا 3 مەترلىك تەمىر تەڭگە، تانىمال سۋرەتشى كالمىكوۆتىڭ سومكەسى سياقتى ينستاللياسيالار بار. جوبا اۆتورلارى شاعىن ارحيتەكتۋرالىق فورمالار الماتىلىقتار عانا ەمەس، تۋريستەر اراسىندا دا قىزىعۋشىلىققا يە بولاتىنىنا سەنىمدى. ال نىسانداردىڭ وزدەرى ينتەراكتيۆتى جانە بۇزاقىلاردىڭ بۇزۋىنان قورعالعان.  

«مۇنداي بىرەگەي ارت-نىساندار الماتىلىقتار اراسىندا عانا ەمەس، شەتەلدىك تۋريستەردىڭ دە سۇيىكتى ورنىنا اينالدى. ويتكەنى، ءبىز ورناتىلعان نىسانداردىڭ بارلىعىنا كۇن سايىن مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرامىز. سول كەزدە بايقادىق. مەنىڭشە، ءقازىر مۇحيتتىڭ ار جاعىندا دا جىلى دا اسەم الماتىنى ەسكە سالىپ تۇراتىن سۋرەتتەر بار دەگەن ويدامىن»، – دەيدى جاس سۋرەتشىلەر ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى كريستينا بەكمۋرزايەۆا.

ال بيىكتىگى ەكى جارىم مەتردى قۇرايتىن الىپ ارىپتەر بىتۋگە جاقىن. ونى الدىمەن بوياۋلى ۇنتاقپەن كومكەرىپ، ارتىنشا جوعارى تەمپەراتۋراداعى پەشكە سالادى. «الماتىنى سۇيەمىن» دەگەن جازۋداعى ءاربىر ارىپتە قالانىڭ تاريحىنان حابار بەرەتىن پەتروگليفتەر مەن كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ بەينەسى بەينەلەنگەن. ءارقايسىسى 300 كەلى تارتادى. الماتىلىقتاردىڭ نازارىنا ايدىڭ اياعىنا دەيىن ۇسىنۋ جوسپاردا بار.

«بۇگىندە ورناتىلۋى ءتيىس 60 ارت-نىساننىڭ 32ء-سى ورناتىلدى. قالعان 28ء-ى وسى ايدىڭ اياعىنا دەيىن قالامىزدىڭ بەلگىلەنگەن اۋماقتارىنا قويىلادى. ءقازىر سوڭعى جۇمىستار جاسالىپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا تۇرعىندار ءۇشىن ەرەكشە بولىپ كورىنەتىن بىرنەشەۋىن اتاپ وتكىم كەلەدى. مىسالى، 3 مەترلىك الىپ تەمىر تەڭگە. 2016 جىلى الماتى قالاسى ءوزىنىڭ 1000 جىلدىعىن تويلادى. وسى تەڭگە الماتىنىڭ تاريحى ارىدەن ەكەنىن بىلدىرەدى. ودان كەيىن «مەن الماتىنى سۇيەمىن» اتتى ينتەراكتيۆتى ينستاللياسيا الماتىلىقتاردىڭ سۇيىكتى ورنىنا اينالاتىنىنا سەنىمدىمىن»، – دەدى Park Fest فەستيۆالىنىڭ ديرەكتورى ولگا سۇلتانوۆا.

قازاق ەرتەگىلەرىندە كەزدەسەتىن سالت مىنگەن الدار كوسەنىڭ مىناداي ءمۇسىنى نازاربايەۆ داڭعىلى مەن قاراساي باتىر كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان. ونىڭ اۆتورى رۋسلان اقانايەۆ. ءبىر ەرەكشەلىگى، الدار كوسەنىڭ ءمۇسىنى ەسكى كولىكتەردىڭ بولشەكتەرىنەن جاسالعان. 

تەكشە، قۇمىرالار، كىتاپ پەن ءتۇرلى-تۇستى ۇلۋلار «پارك فەست» حالىقارالىق فەستيۆالىنىڭ اياسىندا قالا كوشەلەرىنە قويىلىپ ۇلگەردى. قازاقستاندىق سۋرەتشىلەر مەن مۇسىنشىلەردىڭ جۇمىسىنان بولەك، بەلارۋس، قىرعىزستان، وزبەكستان مەن تاجىكستاننان كەلگەن سۋرەتشىلەر الماتىنىڭ كوركىنە اجار بەرۋگە اتسالىسىپتى. ورناتىلعانداردىڭ بارلىعى اسەمدىكتى عانا ەمەس، تابيعاتقا ەتەنە جاقىن بولىپ، ەكولوگياعا ءمان بەرۋگە ۇندەيدى.  

«بۇل حالىقارالىق Creating Art جوباسىنىڭ ءبىر بولىگى. وعان قىتايدان باستاپ، اۋسترالياعا دەيىنگى 400-دەن استام نىسان كىرەدى. بۇل الماتى ءۇشىن ەستەتيكالىق جاعىنان ماڭىزدى وقيعا عانا ەمەس، قالانى تانىتۋ ءۇشىن قاجەت دەپ ايتار ەدىم. سونداي-اق، قالامىزدى تۋريستىك تارتىمدى قالا رەتىندە دە ايقىندايدى»، – دەيدى Park Fest فەستيۆالىنىڭ كەڭەسشىسى ولگا ۆەسەلوۆا. 

الما پىشىنىندەگى مەحانيكالىق ساعات «الماتى-1» تەمىرجول ۆوكزالى الدىندا ورنالاسقان. ونىڭ مۇندا قويىلۋىنىڭ دا وزىندىك سەبەبى بار ەكەن. ۇلكەن شاھاردىڭ ومىرىنەن حابار بەرەدى. ال جاقىندا اتاقتى سۋرەتشى كالمىكوۆتىڭ ءۇشبۇرىشتى سومكەسىن بەينەلەيتىن ارت-نىسان پايدا بولادى. بارلىق ينستاللياسيالار مەن شاعىن ارحيتەكتۋرالىق فورمالار قالا تىرشىلىگىنەن حابار بەرىپ، ونىڭ تاريحىنان سىر شەرتپەك.