2026 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنىڭ باسىندا يزرايل–اقش جانە يران اراسىنداعى قاقتىعىس ءتورتىنشى كۇنگە ۇلاسىپ، ايماقتىق سوعىس سيپاتىنان اسىپ، جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن ەنەرگەتيكالىق نارىقتارعا تىكەلەي اسەر ەتەتىن داعدارىسقا اينالا باستادى.

اسكەري احۋال: بىرنەشە مايدانداعى سوققىلار

يزرايل قورعانىس كۇشتەرى تەگەران مەن بەيرۋتقا جاڭا اۋە سوققىلارىن جاساعانىن راستادى. نىسانا رەتىندە «اسكەري وبەكتىلەر» اتالدى. يران استاناسىندا جارىلىستار تىركەلىپ، ليۆان استاناسىنىڭ وڭتۇستىك ماڭىندا قالىڭ ءتۇتىن بايقالعان.

يران تاراپى ايماقتاعى امەريكالىق نىساندارعا جاۋاپ سوققىلار جاسالعانىن حابارلادى. ساۋد ارابياسىنداعى اقش ەلشىلىگىنە دروندار ءتيىپ، شەكتەۋلى ءورت شىققانى ايتىلدى. باحرەيندەگى اقش اۋە بازاسىنىڭ كوماندالىق عيماراتىنا زاقىم كەلگەنى جونىندە يران مەدياسى مالىمدەدى، الايدا ۆاشينگتون رەسمي راستاۋ بەرگەن جوق.

كۋۆەيتتەگى اقش ەلشىلىگى ۋاقىتشا جابىلدى. سونىمەن قاتار ايماقتاعى بىرنەشە ەلدەن اقش ازاماتتارىنا شۇعىل كەتۋ تۋرالى ەسكەرتۋ جاسالدى.

بۇل جاعداي قاقتىعىستىڭ تەك يزرايل مەن يران شەگىندە قالماي، پارسى شىعاناعى ەلدەرىن، سونىڭ ىشىندە ساۋد ارابياسى، باحرەين، كۋۆەيت جانە بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىن قامتۋ ءقاۋپىن كورسەتەدى.

گورمۋز بۇعازى: الەمدىك ەنەرگەتيكا «تامىرى»

قاقتىعىستىڭ ەڭ ءقاۋىپتى قىرى – گورمۋز توڭىرەگىندەگى جاعداي.

يران ريەۆوليۋسيالىق گۆاردياسى بۇل ستراتەگيالىق سۋ جولىن «جابىق» دەپ جاريالاپ، كەمەلەرگە ءقاۋىپ توندىرەتىنىن مالىمدەدى. بۇل بۇعاز ارقىلى الەمدىك مۇناي مەن سۇيىتىلعان تابيعي گازدىڭ شامامەن 20%-ى وتەدى.

ەگەر بۇعاز تولىق جابىلسا نەمەسە تەڭىز مينالارى ورنالاستىرىلسا:

مۇناي باعاسى 100 دوللاردان اسۋى مۇمكىن.

ازيا ەلدەرى (جۇڭگو، ءۇندىستان، وڭتۇستىك كورەيا، جاپونيا) قاتتى زارداپ شەگەدى.

ەۋروپادا گاز تاپشىلىعى كۇشەيۋى ىقتيمال.

تەڭىز تاسىمالى ساقتاندىرۋ قۇنى رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتەدى.

ءقازىردىڭ وزىندە Brent ماركالى مۇناي باعاسى شامامەن $80-عا جاقىندادى.

ساياسي ولشەم: ۆاشينگتونداعى ىشكى قىسىم

اقش اكىمشىلىگى يرانعا جاسالعان سوققىلاردى «الدىن الا قورعانىس شاراسى» دەپ ءتۇسىندىردى. اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى يرانعا «ەڭ اۋىر سوققىلار ءالى الدا» ەكەنىن ايتتى.

الايدا اقش-تا بۇل شەشىمگە قاتىستى پىكىر ەكىگە ءبولىندى:

دەموكراتيالىق پارتيا وكىلدەرى يران تاراپىنان اقش-قا «تىكەلەي ءقاۋىپ بولماعانىن» العا تارتۋدا.

كەيبىر ساراپشىلار ءيزرايلدىڭ باستاماسى اقش-تى سوعىسقا تارتتى دەگەن پىكىر بىلدىرۋدە.

بۇل جاعداي اقش پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ءۇشىن ساياسي تاۋەكەل تۋدىرۋى مۇمكىن، اسىرەسە ەگەر اسكەري شىعىندار كوبەيسە ساياسي قىسىم ارتادى.

ءيزرايلدىڭ ستراتەگيالىق ماقساتى

يزرايل پرەمەر-مينيسترى يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى «بىرنەشە اي ىشىندە قول سۇعىلمايتىن دەڭگەيگە جەتۋى مۇمكىن» بولعانىن مالىمدەدى. تەل-اۆيۆتىڭ ۇستانىمى – الدىن الا سوققى بولاشاقتاعى ءقاۋىپتىڭ الدىن الادى.

يزرايل ۇزاق جىلدان بەرى يراننىڭ ۋران بايىتۋ باعدارلاماسىن اسكەري ماقساتتا دەپ سانايدى. يران بولسا ونى بەيبىت ەنەرگەتيكالىق باعدارلاما دەپ سيپاتتايدى.

مادەني جانە گۋمانيتارلىق زارداپ

تەگەرانداعى تاريحي گولەستان سارايىنا (يۋنەسكو مۇراسى) زاقىم كەلگەنى تۋرالى حابار تارادى. ەگەر بۇل راستالسا، قاقتىعىس تەك اسكەري ەمەس، مادەني مۇراعا دا اسەر ەتۋدە دەگەن ءسوز.

قازىرگى تاڭدا يران مەن ليۆانداعى قازا تاپقاندار سانى جۇزدەگەن ادامعا جەتكەنى ايتىلۋدا. ايماقتاعى بەيبىت تۇرعىندار ەۆاكۋاسيالانۋدا.

سيفرلىق جانە ەكونوميكالىق ينفراقۇرىلىم

Amazon Web Services كومپانياسىنىڭ تاياۋ شىعىستاعى دەرەكتەر ورتالىقتارى درون سوققىلارىنان زارداپ شەككەنى حابارلاندى. بۇل:

ايماقتاعى ينتەرنەت قىزمەتىنە
بانك جۇيەلەرىنە
ونلاين بيزنەسكە
تىكەلەي اسەر ەتۋى مۇمكىن.

ياعني بۇل سوعىس تەك اسكەري مايداندا ەمەس، سيفرلىق ينفراقۇرىلىمدا دا ءجۇرىپ جاتىر.

سوعىس قاي باعىتتا ءوربيدى؟

سوعىس ءۇش سەنارييدىڭ بىرىنە بەت الۋى مۇمكىن:

1️⃣ شەكتەۋلى سوعىس
نىسانالى سوققىلارمەن شەكتەلىپ، بىرنەشە اپتا ىشىندە باسەڭدەۋى.

2️⃣ ايماقتىق ەسكالاسيا
گورمۋز بۇعازى جابىلىپ، پارسى شىعاناعى ەلدەرى تىكەلەي سوعىسقا تارتىلۋى.

3️⃣ جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق داعدارىس

مۇناي مەن گاز باعاسىنىڭ كۇرت ءوسۋى الەمدىك رەسەسسياعا اكەلۋى.

قازاقستان ءۇشىن نە ماڭىزى؟

قازاقستان – مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەل. باعانىڭ ءوسۋى قىسقا مەرزىمدە تابىس اكەلۋى مۇمكىن. ءبىراق:

الەمدىك رەسەسسيا بولسا سۇرانىس تومەندەيدى.

گەوساياسي تۇراقسىزدىق ينۆەستيسيا اعىنىن ازايتادى.

لوگيستيكالىق مارشرۋتتارعا قىسىم ارتادى.

بۇل – الەمدىك كۇش بالانسىنىڭ قايتا قۇرىلۋ كەزەڭى بولۋى مۇمكىن.