Сенім мәселесі: Діни сауаттылық не үшін қажет?

/uploads/thumbnail/20260913153320642_big.webp фото: Ашық дереккөз

Ғасырлар бойы дін мәдениет пен әлеуметтік өмірдің маңызды бөлігі болып табылады. Бұл адамның дүниетанымымен, оның құндылықтарымен, дәстүрлерімен және жақсылық пен жамандық туралы түсініктерімен байланысты. Қазіргі әлеуметтік желі дамыған заманда әрқайсымыз еркін пікір білдіріп, ойымызбен бөлісе аламыз. Сол себепті Қазақстан үшін бұл тақырып әсіресе өзекті, өйткені қазіргі қоғам діни және дүниетанымдық алуан түрлілігімен ерекшеленеді. Мұндай жағдайда діни сауаттылық адамның жалпы мәдениетінің маңызды бөлігіне айналады.

Діни сауаттылық дегеніміз діни ұғымдарды түсіну, әртүрлі діни дәстүрлерден хабардар болу, басқа адамдардың сенімдерін құрметтеу және дін туралы ақпаратты сыни тұрғыдан қабылдау қабілеті. Бұл ретте діни сауаттылық қандай да бір дінге міндетті түрде жататындығын білдірмейді. Бұл, ең алдымен, адамға өз пікірін қалыптастыруға және стереотиптердің кепіліне айналмауға көмектесетін білім туралы.

Бұл тақырып әсіресе әлеуметтік медиа дәуірінде маңызды. Бүгінгі таңда діни ақпаратты бірнеше секунд ішінде алуға болады: қысқа бейнені көру, жазбаны оқу немесе блогердің пікірін тыңдау. Алайда, ақпараттың қол жетімділігі оның сенімділігіне кепілдік бермейді. Күрделі діни және тарихи мәселелер көбінесе жеңілдетілген, эмоционалды немесе контекстен шығарылады.

Сондықтан адамға қарапайым сұрақтар қою маңызды: ақпарат көзі кім? Бұл мәлімдеме неге негізделген? Бұл белгілі бір діни дәстүрге қатысты ма? Автор маман ма? Олар мені манипуляциялауға тырыспайды ма? Мұндай сұрақтар сыни ойлаудың элементтері болып табылады және ақпараттық кеңістікте қауіпсіз шарлауға көмектеседі. Қазақстан үшін діни сауаттылықтың өзектілігі діни саланың алуан түрлілігіне де байланысты. ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің Дін істері комитетінің деректері бойынша елде 18 конфессияны білдіретін 3999 діни бірлестік тіркелген. Мұндай әртүрлілік өзара сыйластықты, диалог мәдениетін және дүниетанымдық айырмашылықтарды түсінуді талап етеді. Дін саласының құқықтық негіздерін, атап айтқанда, "Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы" 2011 жылғы 11 қазандағы Қазақстан Республикасының Заңы айқындайды. Заң діни бірлестіктердің қызметін, миссионерлік қызметті және діни саланың басқа да мәселелерін реттейді.

Діни сауаттылық діни нанымдар, діни ұйымдардың қызметі мен заңсыз әрекеттер арасындағы айырмашылықты түсінуге көмектеседі. Адамның діндарлығын экстремизммен анықтау мүмкін емес, сонымен қатар дін атынан таратылған кез-келген ақпаратты сенімді деп санауға болмайды. Объективті бағалау үшін білім, сыни ойлау және сенімді көздерге жүгіну қажет. Осылайша, діни сауаттылық – бұл барлық діндерді білу немесе теологияның маманы болу талабы емес. Бұл басқа адамдардың дүниетанымын құрметтей отырып, дін туралы ақпаратты түсіну, талдау және сыни тұрғыдан бағалау қабілеті.

Қазіргі Қазақстанда мұндай сауаттылық қоғамдық келісімді нығайтуға, сыни ойлауды дамытуға және дұрыс емес және манипуляциялық ақпараттың таралуының алдын алуға ықпал етеді. Адамның білім деңгейі неғұрлым жоғары болса, оның дінге деген көзқарасы қауесеттердің, стереотиптердің немесе Интернеттегі кездейсоқ жарияланымдардың әсерінен қалыптасу ықтималдығы соғұрлым аз болады.

Қатысты Мақалалар