Ótken jyly Temirtaýǵa jol túsip, sonda erekshe bir keıipkermen tanysqanbyz. «Shámshi ǵashyq bolǵan arý Temirtaýda turady» degendi estigenimizben kezdesip, áńgimelesý múmkindigi keshteý buıyrǵan edi. Belgili kompozıtor, váls koroli Shámshi Qaldaıaqovty ózine ǵashyq etken Tamdynyń arýy kim? Ol nege ózin uzaq jyldar jasyryp keldi degen saýaldardyń jaýabyn izdep, keıipkerdiń ózimen kezdestik.

Joldasynyń kózi tirisinde Shámshiniń birde bir ánin oryndamaǵan Aqsulý Ermanova búginde Temirtaýdaǵy «Ájeler ansambiliniń» múshesi.

«Qamshy» portaly oqyrmandarynyń nazaryna áıgili «Tamdy arýy» ániniń týýyna sebep bolǵan Aqsulý Ermanova apamyzdyń áńgimesin usynamyz.

-Aqsulý apa, Shámshimen qalaı kezdesip edińiz?

-Ol ýaqytta 1975 jyldary osy Shámshi Qaldaıaqov Ózbekstandaǵy Myńbulaq degen jerge barǵan. Shaharbaev degen kisi bar edi, ol kisi qaıtys bolyp ketti. Sonyń úıinde bir apta jatyp, klýbta konsert berdi. Sol konsertke bardym men de. Bir-eki balam bar ol ýaqytta. Jaspyn. Júgirip baryp óleń de aıttym sol jerde. Sol jerde Shámshini kórdim. Kórgennen keıin, kún batqan soń Atamurat aǵaıdyń úıine shaqyrdy meni.

-SHámshi shaqyrtqan ǵoı sonda?

-Iá, baǵanaǵy kisiler shaqyryp jatyr. Kóremiz dep jatyr. Kelsin dep jatyr dedi.

-Sodan? Ataqty kompozıtordyń ózi shaqyryp tur ǵoı. Bardyńyz ba?

-Barmadym. Kúıeýim shopyr edi. Reısten kelgen soń, «baraıyq» dep em, «Joq, barmaımyz eshqaıda. Biz ártispen jumysymyz joq, neń bar ártiste» dep, barǵanymyz joq. 

-Al «Tamdy arýy» áni týraly qalaı estidińiz? Qandaı kúıde boldyńyz?

-Sol konsert qoıyp ketken soń, kóp uzamaı arada 2-3 jyl ótkennen keıin án shyqqanyn estı bastadyq. Aýyldyń adamdary «saǵan shyǵarǵan, saǵan shyǵarǵan» dep aıtyp júrdi. Men «joq, maǵan óleń shyǵarmasa da ózime laıyq ataǵym, dańqym bar» dep ol áńgimeni basyp qoıdym. Jasyrdym, sózdiń shyny kerek, osy ýaqytqa deıin.

-Ánniń tarıhyn, Siz týraly qazir biraz jurt biledi. Basyńyzdan ótken bul oqıǵa týraly qashannan beri jarıalaı bastadyńyz?

-Muny Myńbulaqta Quldasbaev Saǵı degen biledi. Ol kisiler sol ýaqyta bári bir tabaqtan tamaq jegen kisiler. Shaharbaev degen kisi tolyq biletin edi, ol kisi qaıtys bolyp ketti. Almatydan bir kisiler Tamdyǵa barsa, sonda Saǵı Quldasbaev «Tamdynyń arýy Temirtaýda, sol kisige shyǵarǵan. Men tolyq bilemin, taýyp alyńyzdar. Ol kisi osy ýaqytqa deıin jasyryp, eshkimge aıtpaıdy» depti. Biz Ózbekstannan 2005 jyly kóship keldik. Estigen jýrnalıser habarlasqanda joldasym «qoıshy, ne keregi bar? Ústińde úıiń joq, panań joq, jýrnalısiń ne keregi bar senderge» degen soń tilshilerge «kelmeńizder» dedim. Ábden jasyryndym, aqyr aıaǵy úıimde joqpyn dep jasyrdym. Sodan keıin 2013-te me, 2014-te ma, báribir taýyp alyp, suhbattasyp telearnaǵa shyǵardy. Ol kezde Shámshi ǵashyq bolǵan qos buryrymdy tarqatyp sheship kórsetkem kameraǵa (kúldi). Qazir ol shashtyń uzyndyǵy bolǵanymen, juqardy ǵoı.

-Sonda «Tamdyarýy» ózińizge arnalǵanyn 2013 jyldan beri qaraı ǵana «moıyndadyńyz» ba?

-Men eshqashan sol óleńdi «maǵan arnady» dep ózim aıtpaımyn, halyq aıtty. «Saǵan shyǵarylǵan óleń» dedi. «Osy kelinshekke óleń shyǵaramyz. Shashy bar, Myńbulaq degen jerdiń botasy bar eken, maly, kıiz úıleri bar eken. Bul qazaqy aýyl ǵoı, tańyrqap otyrmyn. Munyń kelinshekteri qandaı tamasha» dep qyzyǵyp aıtyp ketipti sol ýaqytta kompozıtordyń ózi.

-Joldasyńyz, ıaǵnı, atamyz bar ma qazir?

-Atań qaıtys bolyp ketti. Sol kisi qaıtys bolǵannan keıin ǵana «ıá» dep moıyndadym, oǵan deıin moıyndamadym ǵoı.

-Atamyz qyzǵanǵan boldy ǵoı?

-Atań qyzǵandy. Er adam qyzǵanady ǵoı qansha aıtqanymen. Senbestik qylady, anaý-mynaý degen áńgime kóp qoı elde.

-Ne degenmen, Shámshideı azamattyń júregin dir etkizgen siz de osal emessiz ǵoı.

-Iá, osal emespiz ǵoı. Maqtanamyz ǵoı. (kúldi) Ózimniń balalarym bar. Kelinderim bar. 6 balam, 20-daı nemerem bar.

-Aıtpaqshy, balalaryńyzdy, nemerelerińizdiń ishinde Shámshi degen esim joq pa?

-Esim joq, qoıǵanymyz joq. Aqjol dep qoıǵanym bar, ózim sıaqty óleń aıtatyn bala bola ma dep. Shámshini qoımadyq (kúldi).

Áńgimeńizge rahmet! Qýatty bolyńyz!

Suhbattasqan: Aqbota Musabekqyzy