Keshegi Almatyda bolǵan lańkestik áreket (lańkestik áreket – Prezıdenttiń bergen baǵasy) týraly el ishi turypty, alys, jaqyn sheteldikter de qulaǵdar boldy. UQK basshysy V. Jumaqanov Almaty polıseıleri men beıbit turǵyndarǵa oq jaýdyrǵan Rýslan Kúlikbaevtiń buǵan deıin de birneshe bap boıynsha qylmystyq jaýapkershilikke tartylǵanyn, salafıttik aǵymǵa erýshilerge túzeý mekemesinde júrip qosylǵanyn jetkizdi. Bul da resmı málimet. «Resmı málimet» dep erekshe basymdyq berýimizdiń de sebebi bar. Osyndaı terakt oqıǵalary kezinde teris aǵymdarǵa búıregi buratyndyqtaryn baıqatyp qoıǵan keı jýrnalıs, blogerlerimiz «Oqıǵanyń mán-jaıyn kúteıik. Resmı málimetterge qulaq asaıyq. Qylmys jasaǵan adamnyń dinı toptarǵa qatysy dáleldenbedi» dep sol resmı organdardyń aldyn orap, eldi shatastyrýǵa árekettenetini bar.
Sonymen, Almatyda atys jasaǵan kim? Ol bul áreketke nege bardy? Nege polısıa men UQK qyzmetkerleri nysanaǵa alyndy? Lańkestiń (birneshe adamdy óltirgeni, qarý asynyp kóshede júrgeni vıdeo, foto materıaldarmen rastalǵan adamdy «lańkes» dep ataý asyǵystyq bolmas – D. M.) bul áreketke barýdaǵy túpki oıy qandaı? Ázirge Almaty oqıǵasyna qatysty qoǵamdyq pikirdiń núktesin qoıatyn resmı organdardyń qorytyndy málimdemesi jarıalanbady. Ol túsinikti de. Tergeý aıaqtalǵan joq. Tergeý támamdalsa, sot prosesi bar. Sol sebepti de oǵan deıin qoǵamda túrli boljamdar men san alýan pikirlerdiń aıtylýy – zańdy qubylys.
Aldymen, İİM Q. Qasymovtyń Elbasyǵa jasaǵan baıanatyna bir toqtalaıyq.
«Túngi saǵat 3.52-de ol áıeldi óltirdi. Bizde kýágerler bar, ol jeńil júristi qyzdarmen janjaldasqan, olardyń biri Ózbekstan azamatshasy. Ol qyz otyrǵan kólikke kelip, taksı júrgizýshisinen jaryqty qosýyn surap, tapanshamen oq atqan, keıin kólikti aıdap áketken. Bul kólikti qaza bolǵan qyzben birge taptyq», - deıdi mınıstr.
Q. Qasymov oqıǵa tizbegin baıandaı otyryp, búgin saǵat 10.54-te belgisiz bireýdiń Almaly aýdandyq İİB-ge kelgenin habarlady. Posttaǵy polıseı qujatyn suraǵan kezde ol tapanshasyn alyp shyǵyp, eki márte oq atqan, sóıtip ony jaraqattaıdy. Keıin ol polıseıdiń avtomat qarýyn alyp, kezekshi bólim jaqqa birneshe ret oq atqan, aýdandyq İİB aýlasynda turǵandarǵa da birneshe ret oq atqan. Osy kezde tórt polıseı jaraqat alǵan, bir azamat (ony mınıstr «qazir zeınetke shyqqan bizdiń burynǵy qyzmetker» dep atady – red.) qaza tapty.
«Osydan keıin qylmysker kóshege júgirip shyǵyp, kólikke otyrǵan. Biz ekinshi dep eseptegen adamdy kúdikti qorqytyp, Baızaqov kóshesine jetkizýin talap etken. Jol boıynda ol patrúldik polısıa qyzmetkerlerine oq atqan. UQK departamentiniń ǵımaratynyń aldyna kelgen ol kólikten shyǵyp, taǵy da oq atqan, eki qyzmetkerdi jaraqattaǵan. Osy ýaqytta júrgizýshi qashyp ketken. Biz ony taptyq». Almatydaǵy atysty mınıstr Q. Qasymov Elbasyǵa osylaı sýrettep berdi.
Prezıdentke baıanat jasaǵan UQK basshysy V. Jumaqanov lańkestik jasaǵan adam týraly málimetterdi aıta kele, onyń túzeý mekemesinde júrip salafızm ıdeıasymen ýlanǵanyn, turaqty jumys orny joqtyǵyn, Almatyda uıaly telefondar satýmen (!) aınalysqanyn jetkizdi.
Sonymen, mınıstr sózine sensek, kúdikti polısıaǵa shabýyldamas buryn túnde «jeńil júristi» delingen kelinshekti óltiredi. Ertesine polısıa basqarmasyna kelip, qyrǵyn salady. Taksı ustap, qalanyń joǵarǵy bóligindegi UQK departamentine barady. Kúlikbaev qolynan qaza tapqandar sany, túnde óltirilgen kelinshekpen qosa, jeti adamǵa jetti (jaraqat alǵan taǵy bir polıseıdiń búgin aýrýhanada qaıtys bolǵany belgili boldy – red.). Endi joǵarydaǵy suraqtarǵa kelsek. R. Kúlikbaev «jeńil júristi» qyzdy ne sebepti óltirgenin resmı organdar «ózara kelispeýshilik» dep atady. Jezókshe turypty, meshittegi keı múmindi jaý sanaıtyn radıkalǵa jeńil júristi qyzdy óltirý «saýapty is» sanalatynyn dáleldep jatý artyq bolar. Sóıtip, jahılderge jarıa soǵysyn bir kelinshektiń qazasymen toqtatqysy kelmegen lańkes «saýabyna» saýap qosýdy, arab túbegindegi pirleri «shaıtannyń isi» dep pátýa shyǵarǵan demokratıa, zaıyrly qoǵam, quqyqtyq memleket, polısıa men qaýipsizdik organdary júıesine qarsy turýdy, sóıtip, «jıhad» jasaýdy uıǵarsa kerek. Ádette teris aǵymdaǵylardy «saýatsyzdyqtan adasyp júr» dep jatamyz. R. Kúlikbaevtyń myna josparyna qarap, ony sondaı «saýatsyz» deı almaısyz. «Jeke kelispeýshilik» (ol naqty qandaı kelispeýshilik, «jeńil júristi» kelinshekke ne sebepti kez bop júr, ol jaǵy bólek áńgime) saldarynan bir adamdy óltiredi. Ol qylmysyn memlekettik júıege qarsy áreketpen tolyqtyryp, ózi ispettes adasqandardyń oń baǵasyn alýdy, polıseılermen (polısıany «kápirlik júıeniń qorǵaýshylary» dep baǵalaıtyndar bar – red.) atys kezinde qaza taýyp, «shahıd» atanýdy oılasa, qalaısha «saýatsyz» bolady? Bir avtomatpen birneshe «qoıandy» atyp turǵan joq pa?
Polıseılerdiń áreketi, jaýyngerlik daıyndyǵy men atý sheberligine, arnaıy organdardyń agentýralyq qyzmetine sarapshylar men quzyretti organdar baǵalaryn bere jatar. Bul oqıǵaǵa qatysty ol organdarda ishki tekserýler, qyzmettik tergeýler bastalyp ketken de bolýy múmkin. Óıtkeni, sol oqıǵa kezinde ustalǵan ekeýdiń qaısysy «terrorshy», qaısysy «taksıshi» ekenin anyqtaı almaı dal bop jatqandar bar. Al, mundaı lańkestikke qatysty qoǵamnyń áreketi qandaı bolmaq? Qarapaıym telefon satýshynyń bir kúnde qolyna qarý alyp, respýblıkany dúrliktirgeni onyń «qarapaıym telefon satýshy» emestigin meńzemeı me? Meshitte taltaıyp namaz oqıtyndardyń kóshede avtomatpen taltańdap júrýi úırenshikti jaǵdaıǵa aınalmasy úshin qaıtpek kerek? Mine, eń aldymen osy suraqtar jaýabyn tabýy tıis sıaqty.
Darhan Muqantegi
