Din basylaryna tıisý – erikkenniń ermegine aınalyp jatqandaı. Jumasynda  meshitke bir soqpaıtyn bazbireýler ımamdardy dattap, Múftıatty qısynsyz qaralaýda. «Bismillásin» bildeı ákim Berdibek Saparbaev bastap edi, telearnalar qostap, odan qalsa kim-kóringen aýzyna túskenin kókı beretin boldy ǵoı.

Kúni keshe ult batyry Qaırat Rysqulbekovtyń aǵasy Dinı Basqarmamen qosa, Ulttyq qaýipsizdik Komıtetindegilerdi synap tastady. «Sezikti birinshi sekiredi» deýshi edi. Jalpy, saqaly sapsıǵandarǵa kim mıkrofon usynypty? Gáp sonda bop tur da. Jáá, qoıshy, solardy, tyqyr taıaǵanda tyshqan da typyrlaıdy ǵoı. Jalpy Daryn Mýbarovtyń jaqtaýshylarynyń jaıy beseneden belgili emes pe?  

Endi bireý áleýmettik jeli betinde «Mýftıat nege salafızmge qatysty patýa shyǵarmaıdy» dep «pıtesıa» jarıalapty. Dinı Basqarmadaǵylarǵa olardyń zıandy ekeni onsyz da málim. Ondaı patýa eks-Múftı Ratbek qajynyń kezinde shyǵarylǵan. Sodan beri ımamdar jaq taldyrmaı aıtýmen keledi. Sáláfıler sodyrǵa aınalǵansha «soqyr» bolǵan – bılik qana. Radıkaldy toptardy Múftıat emes, el úkimeti qaýipti dep tanýy tıis.  

 «Jurt ne demeıdi…» deı salaıyq desek…..

Aty dardaı Qazaq kúresi Federasıasynyń Prezıdenti Arman Shoraev bir shıdiń ushyn shyǵardy. Ol «KTK» telearnasyn basqarǵan shaǵynda sadaqaǵa túsetin aqshaǵa qatysty júrgizilgen jýrnalısik zertteýdi Feısbýktaǵy paraqshasynda jarıalady. Sóıtip, Dinı Basqarmany «jemqorlar pıramıdasyna» teńedi. Imamdardyń jer-jebirine jetti.

Az-kem ótkenge kóz júgirtip kóreıikshi. Arman Shoraev telearna basshysy bolǵan tusta elimizdiń Bas Múftıi Ábsattar qajy Derbisáli edi. Ol kezeńde Dinı Basqarmanyń jumysynda biraz shıkilik bolǵany syrt kózge de baıqalǵan-dy. Kadr taǵaıyndaýda rýshyldyq, jershildikke jol berildi. Sáláfıtter de sol kezeńde taırańdap ketti. Tipti solardyń ustanymdaryn quptaıtyn biren-saran ımamdar da boldy. Shymkentke «tyqpalaǵanynda» dástúrli dinge berik jergilikti jurtshylyqtyń olardy jolatpaı, kelgen izderimen qaıtaryp jibergeni de este. «Nur-Múbarak» ýnıversıtetin álgindeı arabtardan arylta almady emes pe? Meshitterdi óziniń kitaptaryn satatyn dúkenge aınaldyryp jibere jazdaǵan edi. Eks-Múftı Ábsattar qajy Derbisáliniń meshitterdiń ashylý saltanatyna qatysýynyń ózi «qıamet-qaıym» nıazdy edi ǵoı.    

Sondaı-aq, Arman myrza sadaqany sóz etti. Eldegi meshitterdiń naqty sanyn bilmeıtin adam, 70 mıllıon dollar túsetinin qaıdan sanap aldy eken. Onyń qısabyna jetý úshin, arnaıy esepshi bolýdyń qajeti joq. Mundaı aqsha «beıshara» ımamdardyń tisi turmaq, túsine de kirmegen. 70 myń turmaq 7 myń teńge de aılyq ala almaıtyn ımamdar bar. Meshitter qulyptaýly turmasyn dep, Jaratqannyń razylyǵy úshin bes ýaqyt namaz ótkizip turady, olar.     

Odan bólek, halyqtyń bári jappaı meshitke arnaıy baryp, sadaqa bermeıdi. Jeti shelpekpen shekteletinderi de bar. Kúlshe turmaq, kók tıyn sadaqa bermeıtinder de barshylyq. Aýyldaǵy meshitterdiń sadaqa jáshikteriniń túbin tóńkerseń de aqsha túspeıdi. Qaıdaǵy 70 mıllıon dollar?! Jeti jylda da jınalmas ondaı soma. Aldymen, halyqtyń sadaqa, zeket berý mádenıetin kóterý kerek.       

Sadaqa tóńireginde shý taǵy da sol eks-Múftı Ábsattar qajy Derbisáliniń kezinde shyqqan. Ne bólise almaı qalǵandaryn qaıdam, Din isteri jónindegi Komıtettiń sol kezdegi jetekshisi Qaırat Lama-SHarıf myrza sadaqaǵa shúılikken kúıi ketti ǵoı. Tipti sadaqa termınaldaryn oılap tapqan edi. Qansha mıllıon teńgege alynǵan termınaldar túkke jaramaı tur, qazir. Óıtkeni, «Oń qolyńmen bergendi, sol qolyn kórmesin» dep rıadan saqtanatyn qazaqtyń Rahmannyń razylyǵy úshin, otbasynyń, óz basynyń amandyǵy úshin bergen sadaqasyn buldaýǵa eshkimniń haqysy joq.

Qazirgi kezde Múftıattaǵylardyń sadaqa-zeketten túsken qarajatty qaıyrymdylyqqa jumsap jatqanyn kórer kóz baıqap júr. Arman Shoraev aıtqandaı 70 mıllıon dollar bolsa, apattan zardap shekkenderge úı salyp ta berer edi. Ál-ázirge turmysy tómen otbasylarǵa azyq-túlik, kıim-keshek jetkizip jatqandaryna, Shúkirshilik! Eks-Múftı Ábsattar qajy Derbisáliniń bir kitabyn  syıǵa alý muń edi. Qazir suraǵanǵa dinı kitaptar tartý etiledi. Baǵyttaǵy oqýlyqtar tegin taratylady. Odan bólek, medreselerde dáris alyp jatqan balalardyń oqýlyqtarynyń, iship-jeminiń negizgi shyǵynyn Dinı Basqarma kóteredi. Meshitterdiń kútimi taǵy bar. Óz mamandaryn eńbekaqymen tolyq qamtamasyz ete almaı jatsa da, qınalǵandarǵa shama-sharqy jetkenshe járdemdesip jatqan Múftıat pen jomart jandarǵa alǵystan basqa aıtarymyz joq.

 «Qazaqstan barysy» bop, mıllıondap júlde utyp alyp jatqandardyń aýzynan jyryp muqtajdarǵa kómekteskenin estisek qoı.  

Arman myrzanyń qansha jyl burynǵyny qazir eske alýyna ne túrtki boldy eken? Ne desek te, bıikte júrgen aǵalardyń usaq-túıek áńgimege aralasýy irilikterine syn sıaqty.

Al, «Samuryq-Qazyna» Ulttyq ál-aýqat qorynyń bir ortalyq dırektory Erqanat Ábenı de «urynarǵa qara tappaı» qalǵandaı, Bas Múftıge aqyl aıtyp tastady. Jıyrma shaqty adamnyń arasynda júrgizgen saýalnamasynda Bas Múftıdi eshqaısysy tanymaıtyn bop shyǵypty-mys. Tipti olar atyn da ataı almapty. Qysqasy, ol bylaı deıdi: «A ved ımenno rýkovodstvo dýhovenstva doljno vestı aktıvnýıý prosvetıtelnýıý rabotý, chto by kak mojno menshe lúdeı poddavalıs netradısıonnym techenıam, ne bralı greh na sebá ı ýbıvalı lúdeı. Glavnyı ımam obázan byt lıderom mnenıa, doljen nesqodıt s ekranov televızorov, ıspolzovat vse sovremennye sredstva kommýnıkasıı razásnáá, chto estıstınnyı Islam, a chto ot ıblısa».

«Samuryq-qazynada» murnynan súrligip júrse, Erqanattyń ózin Dinı Basqarmanyń tirshiliginen «osvetıt» etip qoıaıyqshy. Bas Múftı Erjan qajy Malǵajyuly «Asyl arna», «Eýrazıa» telearnalarynyń efırlerinen ózi ýaǵyz aıtady. Odan bólek Múftıatqa qarasty 22 saıtta, dinnen ne habar kerek, bári bar. «Aqıda», «Fıqh», «Tápsir», «Hadıs», «Bes paryz», «Iman sharttary» taǵy da basqa dárister júrgizilip, kúndiz-túni rýhanı-tanymdyq habarlar taratylýda.        Múftıdi popqa teńep, atyn shyǵaryp alaıyn dedi me eken, Erqanat Ábenı. «Samuryq-Qazynada» zerikpese, erikkenniń áńgimesin nege aıtady, ermek qyp. Múftıdi kórgisi kelse, meshitke baryp, ózine aıtsyn, onyz da dinsizdeý qoǵamdy shýlatpaı!   

Paıǵambarymyz Muhammed-Mustafanyń s.a.ý hadısterinde «Kim bir jaqsylyqty jaısa, onyń saýabyn alady. Al, jamandyqty jaısa, kúnasyna qalady» degen danalyq bar. Din basylaryn tildeý – dinge tıiskenmen teń. Bul Jaratqanǵa qarsy kelgenmen para-par. Dindi qorǵashtaıtyn zamanda, din ıelerin qaralap jatqanymyz ókinishti-aq.                                           

Móldir Nurman