Talıban – 1994 j. Qarashasynda Aýǵan da qurylǵan ıslamı qozǵalys. Negizin qalaýshy - 31 jasar Molla Muhammed Omar. Qurylymy – Pákistan shekarasyndaǵy medreselerde ósken Pýshtýn jastary, - dep jazady islam.kz.
Talıbandardyń aqıdasy Áshǵarı ma? Matýrıdı me? Álde Salafılik – Ibn Taımıa, Ibn Qaıým jáne M.Abdýl-Ýahhab pa?
Taldaý:
1) Talıbandardyń dinı tálim alǵan medreseleri - Deoband delinedi. Biraq, tanym tuǵyrlary - Quran jáne súnnet (sahıh súnnet) dep keledi. Demek, Deobandtan shyqqan Talıbandardyń aqıdasy - Ibn Taımıa men Ibn Jaýzıa aqıdasy! Keıbir derekterde, Hanafılikke jaqyn dese de, hanafılik baǵytymen ushtaspaıtyn tustary kóp:
Olar: Birinshiden, Talıban - saıası baǵyttary bar. Al, din saıasatqa aralaspaıtyna barshaǵa málim!
Ekinshi, jazyqsyz adamdy óltirý - kúlli adamzatty óltirgenmen teń, - Quran aıatyna saı - hanafılik mázhabynyń Qaınary Quran men hadıs. Demek, hanafı mázhaby Quran men hadısten basqasy nemese qaıshylyq bolsa - hanafılik deýge kelmeıdi!
Úshinshi, Talıbandyq Naıb Jamıl Rahmannyń kúálik etýi boıynsha - aqıdasy Ibn Taımıa jáne Ibn Qaıým ál-Jaýzı, Mýhammad Abdýl-Ýahhabtyń kitaptaryna negizdeletindigin aıtyp, sondaı-aq Deoband oqý ornynda - Hadıs ilimin ǵana moıyndaıtyndyǵyn aıtady!
Talıbandyq Naıb Jamıl Rahman jóninde derkekkózde bylaısha kúálik etken:
الشيخ غلام الله: بسم الله الرحمن الرحيم، الحمد لله وكفى، والصلاة والسلام على عباده الذين اصطفى وبعد: إخوتي الأحباء: اسمي: غلام الله رحمتي، من أفغانستان من مديرية قندز، وأنا كنت خريج مدارس الديوبندية، وبفضل الله ورحمته طالعت كتب التوحيد وكتب أهل السنة مثل كتب شيخ الإسلام ابن تيمية والشيخ ابن القيم وكتب الشيخ محمد بن عبد الوهاب النجدي، وسرت بمذهب أهل السنة والجماعة، وتعرفت على التوحيد بأقسامه وعلى ما يضاد التوحيد من الشرك وأنواعه، وبعد وصولي إلى العقيدة الحقة وفقني الله لبيانها في أفغانستان في منطقة قندز، وحُبست بسبب ذلك في عهد ظاهر شاه عشر سنوات متواليات باتهامي بأنني رجل وهابي ومنكر للطرق الصوفية وغير مقلد، وكان لي هناك مدرسة، وكنت ألقي فيها الدروس.
Tórtinshi, eger de Talıbandardyń aqıdalary áhlý sýnnalyq Áshǵarı mektebi bolatyn bolsa - onda nege Ibn Taımıa aqıdasyndaǵy DAISH sodyrlarymen birigedi?!
Birikkendigi jóninde derek - Aýǵanstan men Pákistan shekarasynda ornalasqan Peshvar qalasynda IGILdyń ofıstary bar ekeni naqtylanady. Iaǵnı, DAISH sodyrlary Peshvarda Talıbandardy IGIL-ge jappaı shaqyrǵan.
Besinshi, maqsattary - Islam memleketin qurý; Islam memleketin qurý - saıası áreket bolyp eseptelse, Radıkalızm, ekstremızm, separatızm, destrýktıvtik sıpattary saıma-saı!
Altynshy, keıbir sarapshylar Dr. Floranstyń aıtýy boıynsha - Talıbanda - ál-Kaıda uıymyna jaqyndaý, óıtkeni ál-Kaıda IGIL-ǵa qarsy degen. Alaıda, Talıban men IGIL-diń ıdeologıalyq sáıkestikteri bar,-degen. Demek, mundaǵy ıdeologıa dep otyrǵany - Aqıdalyq negizderin aıtyp otyr! Al, IGIL-dyń aqıdasy - Ibn Taımıa men M.Abdýl-Ýahhabtyń ıdeologıasyna negizdeledi.
Jetinshi, Talıbannyń «Pýshtýnálı» dep atalatyn pýshtýndyq ádet-ǵuryptary ıslamdyq ustanymdardan joǵary qoıylǵandyqtan, ulttyq ǵuryptar joıyldy. Qazirgi psevdo-salafızmniń de birden-bir sıpaty – qazaqtyń ádet-ǵuryptaryn joqqa shyǵarý. Bul jóninde talqylamsam da bolady – barshaǵa málim!
Qorytyndy, Talıbandar – Salafı-ýahabılik túsinikten áserlengendikten hanafılik mázhab ereksheligimen uqsastyǵy joq! Sebebi, ıslam dinin qatqyl beınede, selqos túsinetin Talıbandar óz halqyna esepsiz zulymdyq jasady. Basqasha aıtqanda Islamdy álemge jeksuryn etip kórsetti. Al, senim negizderi – Ibn Taımıa, Ibn ál-Qaıým ál-Djaýzıa jáne Mýhammad Abdýl-Ýahhab – salafılik prınsıpter. (M.Abdýl-Ýahhab – Vahabızm ıdeologıasynyń negizin salǵan adam).
Eskertý: QR Joǵarǵy Sottyń 2005 jylǵy 15 naýryzdaǵy sheshimine sáıkes - «Talıban» qozǵalysy ekstremıstik jáne terorıstik uıym retinde tanyldy.
Jadynama: Talıbandardyń áreketteri, aqıdasy, medreseleri – qazaq dalasynda san ǵasyrlar boıy kele jatqan Hanafı mázhaby jáne Matýrıdılik senim negizderi men salt-dástúrimizben eshqandaı uqsastyq ta, myń emes – aqyr zamanǵa deıin qaınasa da sorpasy qosylmaıdy!
Serik Hýsamýddın
