Jaqynda almatylyq belsendiler esh jerde tirkelmegen, resmı emes «Qazaqstan musylmandar odaǵynyń» tóraǵasy Murat Telibekovti ultaralyq arazdyqty qozdyrǵany úshin jaýapqa tartýyn talap etip, prokýratýraǵa aryz bergen. Bul týraly «Qamshy» portaly Azattyqa silteme jasaı otyryp habarlaıdy.
Azattyqtyń jazýynsha, daýdyń shyǵýyna bar-joǵy belgisiz, ınternette jarıalanǵan «kósheden soqqan jel» (veter s ýlısy) atty kitap túrtki bolǵan.
Shaǵym bildirýshilerdiń aıtýynsha, «kósheden soqqan jel» atty dıssıdenttik kitapta «qazaq halqy men onyń dinine til tıgizetin» sóılem joldary bar kórinedi. Buǵan enjarlyq tanytpaǵan almatylyq belsendiler Almaty qalalyq prokýratýrasynan ózin QR Musylmandar odaǵynyń basshysy dep atap júrgen Telibekovty jaýapqa tartýyn talap etip, shaǵym bildirgen. Prokýratýraǵa shaǵymdy «ulttyq patrıottyq qozǵalystyń» bir top belsendisi men «Jeltoqsan 86» qozǵalysynyń jetekshisi Gúlbahram Júnis aparyp tapsyrǵan.
Osyǵan deıin «Qazaqstan musylmandary odaǵy» degen beımálim odaqtyń atynan oqys málimdeme jasap júrýimen tanymal bolǵan Murat Telibekov ózine qatysty osy bir daýly máselege «kezinde, 1990 jyldardyń basynda kitabymdy baspadan sol kúıi shyǵara almadym, al onyń ınternettegi nusqasyna qatysym joq» dep aqtalǵan-mys. Al «Ádil sóz» quqyq qorǵaý uıymy Telibekovke arasha túspek bolǵan. Máseleniń mán-jaıyna úńiler bolsaq, qazirgi tańda daý qyzyp, eki tarap múdde qaqtyǵysyn qozdyryp jibergenge uqsaıdy. Telibekov ózine taǵylǵan aıypty moıyndamaıtynyn aıtyp aqtalsa, qarsy tarap onyń memleketti qurýshy ulttyń dini men diline til tıgizgeni úshin jáne ultaralyq arazdyqty qozdyrǵany úshin zań aldynda jaýapqa tartylýyn talap etip otyr.
Aıtpaqshy, osyǵan deıin Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy (QMDB) «Telibekovtyń uıymynyń QR Dinı basqarmaǵa esh qatysy joq ekenin jáne onyń Qazaqstan musylmandarynyń atynan sóıleýge quqy joq ekenin» aıtqan bolatyn.
Ol óziniń uıymy «QR Ádilet mınıstrliginde tirkelgen» degenimen, resmı organdaǵylar muny da joqqa shyǵarǵan.
Sondaı-aq, Telibekov myrza sáýirdegi saılaýda da óz kandıdatýrasyn usynyp, «emtıhan tapsyrý erejelerine» baǵynbaı, taǵy da shý shyǵarǵan edi.
Al Gúlbahram Júnis pen qozǵalys músheleri qazaq qoǵamynda ótkir máselelerdi kóterip júrgen, azamattyq toptyń músheleri retinde tanylǵan. Tipti, 2010 jylǵy saılaýda ulty orys bolǵandyqtan Vladımır Kozlovtyń kandıdatýrasyna qarsy shyǵyp, ulttyq baspasóz klýbynda daý shyǵarǵan. Tipti, qozǵalys belsendileri ol kezde Kozlovqa jumyrtqa men bótelke laqtyryp, aýdıtorıadan qýyp shyqqan edi.
Prokýratýranyń aıtýynsha, qazir Gúlbahram Júnis pen belsendilerdiń shaǵymy qaralý ústinde. Eger prokýratýra atalmysh shaǵym boıynsha is qozǵaıtyn bolsa, shilde aıynan bastap Telibekov myrza «kúdikti» bolyp shyǵa kelmek.
Gúlbahram hanymnyń Azattyqqa jasaǵan málimdemesinde, «Onyń (red. Telibekov) kitabynda qazaq halqynda til de, ult ta, din de bolmaǵan, bolashaǵy joq halyq» dep aıtylǵan. Gúlbahram Júnistiń aıtýynsha, Telibekov myrza óz kitabynda qazaq halqyna qatysty beıádep sózderdi de jıi qoldanǵan.
Gúlbahram Júnis «biz aryzymyzǵa Telibekovtiń kitabynan úzindilerdi de tirkep berdik. Ony bizdiń sózimizge shúbá keltirgenderge de kórsetýge ázirmiz. Adam óz ultynyń, óz halqynyń mádenıeti men dinin mensinbeýge bolmaıdy. Muny biz Telibekovtyń ózine de eskertken bolatynbyz»,-deıdi.
Al Telibekov bolsa, «kitabym sol kúıi shyqpaǵandyqtan, ınternette álgi kitaptan úzindiler dep jarıalanǵan mátinderge qatysym joq. Munda daýlasýǵa negiz joq. Jurt avtory men dep júrgen mátin 2014 jyly Zona.kz saıtyndaǵy blog pen faılalmastyrǵyshta jarıalanǵan. Bul jazba ózi 20 jyl buryn jarıalaǵysy kelgen kitaptaǵy mátin be, joq pa – bilmeımin. Mátinniń túpnusqasyn bilmeımin. Ony ınternetke kim jarıalaǵanyn da bilmeımin»,-degen.
Ol tergeýshige, «keshirińiz, biraq 20 jyl buryn dýalǵa da jaman sózder jazǵanmyn, olaı bolsa, olardy da qaıta jańǵyrtyp, qazaq halqy ǵana emes, búkil adamzatty qorlady dep aıyptańdar»,-degen.
Almaty qalalyq prokýratýrasynyń ókili Gúlnár Berdibekovanyń Azattyqqa habarlaýynsha, Murat Telibekovtiń ókilderi jazǵan shaǵymdaryna jýyrda jaýap alady.
Eger is sotqa jetse, Murat Telibekov eki jyldan jeti jylǵa deıin sottalýy nemese osy merzimge erkindigi shektelýi múmkin. Telibekov «qýdalaýdyń túpki sebebi - belsendi qoǵamdyq qyzmetime baılanysty bolýy múmkin» dep sanaıdy.
Nurgeldi Ábdiǵanıuly
