ALMATY. QazAqparat - Almaty oblysynyń Eńbekshiqazaq aýdanynda ornalasqan «Amal Bio» kompanıasynyń alma baqtary qarqyndy baý-baqsha sharýashylyǵy júıesi men zamanaýı tehnologıalardy qoldanýdyń arqasynda bir gektar jerden 60 tonnaǵa deıin alma beredi.
«Alma baǵy İle Alataýynyń bókterlerinde teńiz deńgeıinen 500-800 metr bıiktikte ornalasqan. Bul almanyń qysqy suryptaryn ósirýge tamasha múmkindik beredi. Biz almanyń búkil álemge tanymal 10 surybyn ósiremiz. Olardyń barlyǵy qarqyndy baý-baqsha sharýashylyǵy júıesine óte qolaıly. Kóshetter soltústik Italıadan jetkizilgen. Árqaısysynyń baǵasy - 3,5 eýro. Bular asa bıik óspeıdi, boılary tyrbıǵan. Sondyqtan arasyn 90 santımetrden qaldyryp ege berýge bolady. Al jergilikti alma kóshetteriniń arasy árıne kem degende 4 metr bolýy kerek. Bir jaqsysy, bul júıe kóshetti otyrǵyzǵannan keıin, kelesi jyly-aq odan ónim alýǵa múmkindik beredi. Onyń ústine olar demalmaıdy. Jyl saıyn jaqsy ónim beredi. Al bizdiń almanyń kóshetteri tek besinshi jyly ǵana ónim beretini belgili. Onda da bir jyly jaqsy ónim berse, kelesi jyly demalady», - dedi baspasóz týry barysynda «Amal Bio» kompanıasynyń dırektory Asqar Sabyrov.
Ol sonymen qatar qarqyndy baý-baqsha sharýashylyǵy júıesine belgili bir tehnologıa kerek ekendigin aıtty. Birinshiden, aǵashtardy ustap turatyn beton shpalerler, ıaǵnı qadalar kerek. Óıtkeni, árbir túp aǵashta 80-ge deıin alma ónip shyǵady. Sondaı-aq, shpalerler baqtyń ústine burshaqtan jáne kún radıasıasynan qorǵaıtyn tor jaýyp qoıýǵa múmkindik beredi. Al bul bir jaǵynan qosymsha ylǵal saqtaıdy.
«Taǵy bir aıta ketetin jáıt, ol tamshylap sýarý júıesi. Sonyń arqasynda qunarsyz jerge de ónim egýge bolady. Odan basqa, jer qyrtysynyń qunarly qabaty búlinbeıdi jáne 1000 esege deıin sý únemdeledi. Bizde alma aǵashtary barlyǵy 42 gektar jerge egildi. Al 2017 jylǵa qaraı, ony 100 gektarǵa jetkizýdi kózdep otyrmyz. Birinshi ónim 200 tonnany quraǵan bolatyn. Bıyl 400 tonna boldy. Al kelesi jyly 1000 tonna alma jınaýdy josparlap otyrmyz, - dedi A. Sabyrov.
Onyń aıtýynsha, kompanıa aldynda baý-baqsha bazasynda ǵylymı ortalyq ashý josparda bar. Onda kez kelgen fermer almanyń suryby, kútimi, tyńaıtqysh berý jáne basqa da suraqtar boıynsha aqyl-keńes ala alady.
«Bizdiń agronomdar turaqty negizde Batys Eýropa elderinde taǵlymdamadan ótip turady. Odan basqa, ótken jyly biz 2,3 tonna jemis-jıdek saqtaýǵa bolatyn qoımany iske qostyq. Ol Germanıadan ákelingen 10 tońazytqyshtyq kameramen jabdyqtalǵan. Onda almany +2+4 gradýsta bir jyl jylǵa deıin últratómen otteginde saqtaýǵa bolady. Bul jerde almaǵa turaqty túrde qant, krahmal, jáne basqa da kórsetkishter boıynsha saraptama júrgizilip otyrady. Sondaı-aq, munda sıtrýs, júzim jáne almurt jemisin saqtaýǵa arnalǵan eki kamera ornatylǵan. «Damý» qory sheńberinde biz tońazytqysh qondyrǵylary boıynsha 68 mln. teńge kómekqarjy aldyq», - dedi kompanıa basqarýshylarynyń biri Kamal Nasyrov.
Sonymen qatar, jemis-jıdek saqtaý qoımasynda suryptaý jáne qaptaý boıynsha ıtalándyq qondyrǵy ornatylǵan. Ol saǵatyna 3 tonnaǵa deıin alma óńdeıdi. Iaǵnı, jemisterdiúlkendigi, salmaǵy jáne túsi boıynsha irikteıdi.
«Qazir kókónis qoımasyn da iske qosyp jatyrmyz. Onyń da jalpy aýdany 6 myń sharshy metrdi quraıdy. Munda 30 adam jumys isteıdi. Iaǵnı, bizde jemis aǵashtaryn ósirýden bastap, olardy qaladaǵy saýda oryndaryna jetkizýge deıingi kezeń túgel qamtylǵan», - K. Nasyrov.
Ol sondaı-aq, jobanyń alǵashqy kezegin júzege asyrý úshin 70 mln. teńge ınvestısıa jumsalǵandyǵyn aıtty.
«Ótelý merzimi shamamen 10 jyldy quraıdy. Sondyqtan bul uzaq merzimdi joba. Biraq bizdiń maqsatymyz - turǵyndardy jyl on eki aı ekologıalyq jaǵynan taza, joǵary sapaly almamen qamtamasyz etý. Óıtkeni, almalardy alystan tasýdyń qajeti joq. Jáne olardy tasý jáne saqtaý úshin zamanaýı tehnologıalar qoldanylady. Almanyń joǵary sapasy, dámdilik qasıeti saqtaldy. Sáıkesinshe, baǵasy da shet elden jetkiziletin almalarǵa qaraǵanda arzan bolady. Bir sózben aıtqanda, memlekettiń qoldaýymen, zamanaýı tehnologıalardy paıdalanyp, jer men sýǵa uqyppen qaraıtyn bolsaq, Qazaqstanda eń joǵary sapaly azyq-túlik óndirýge bolady», - dedi A. Sabyrov.
Derekkóz: Qazaqparat
