Azattyqtyń aq tańy atqaly 24 jyldyń júzi boldy. Biraq, osy jyldar ishinde azattyqty tolyq sezinip ketpedik. Ózge emes, tilimiz áli azattyqqa jete almaı kele jatyr. «Memlekettik til» degen atqa ıe bolsa da, memlekettik qyzmettegiler tutasymen ózge memlekettiń memlekettik tilinde sóıleıdi. Óz qazaǵymyzdyń óz tilimizge qurmeti bolmaı turǵanda, ózge ulttardy qazaqsha sóıletemiz degenimiz jaı arman sıaqty kórinedi.
Bárimiz tilimizdiń óz keńistiginde erkin kósile almaýyn, eń aldymen, bıliktiń júrgizip otyrǵan saıasatynan kóremiz. Árıne, munymyz qate emes. Buǵan birden bir kináliler memlekettiń basynda otyrǵandar ekeni aıdan anyq. Úkimettiń basynda qazaq tilinde eki aýyz sózdiń basyn quraı bilmeıtinder otyrǵanda, qazaq tiliniń memlekettik mártebesi týraly sóz qozǵaýdyń ózi artyq. Bizdiń zańymyzda da memlekettik tilidi bilmeıtinder, memlekettik qyzmetke qabyldanbasyn degen talap joq. Esesine, tilimizdi keýdeden keri ıterip turǵan «Ata zańymyzdyń» 7- babynyń 2- tarmaǵynda: «Memlekettik uıymdarda jáne jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynda orys tili resmı túrde qazaq tilimen teń qoldanylady»,- degen qazaq tiline jasalǵan úlken qıanat tur.
Bılik jaǵynan jasalyp jatqan tilimizge degen qıanat týraly baspasózde aıtylyp ta, jazylyp kele jatyr. Ózgeris joqtyń qasy. Óz elinde óz tilimizdiń ógeılik kórýine bılik pen ár bir qazaq balasy da jaýapty. Ózgelerdi kórsek, óz tilimizde emes ózge tilde sóıleskendi jón kóremiz. Biraz laýazymdy qyzmetke otyryp qalǵan qandastarymyzdyń aldyna kirseń, óz tilińde jaýap alýyń qıynǵa soǵady. Mine, bunyń bári onyń ulttyq namysynyń joqtyǵynyń belgisi. Sondyqtan, bizge ulttyq namys pen rýh kerek. Óz ultyn janymen súıgen adamda ǵana ulttyq rýh pen namys bolady. Sol jolda ár qazaq óz ultyn tanyp, ultqa degen mahabbatyn qaıtarýy kerek.
Biz ult aldyndaǵy óz jaýapkershiligimizdi sezine almaı, ultqa eshqandaı jaqsylyq ta isteı almaımyz. Kóshede bolsyn, oqý oryndarynda bolsyn bir -birimen ózge tilde sóılesýdi maqtan kóretin jastarymyzdy aıtpaǵanda, tili qazaqsha shyǵyp kele jatqan nemeresine oryssha sóıleıtin ájelerimiz bar. Ulttyq namys pen rýh urpaqtan urpaqqa qanmen tarap, ananyń aq sútimen keleri anyq. Ananyń aq sútimen boıǵa birge tarap, bir jasynda shyqqan bala tili erteń ana tiline aınalady. Balanyń da tili aldymen «Ana» degen sózden bastap shyǵatyn. Al, qazir kópsandy balanyń tili «mama» dep shyǵady. «Tárbıe - tal besikten»,- degen ataly sózge saı, ulttyq tárbıeniń bastaýy ananyń tal besikte otyryp aıtqan besik jyrynan bastalary anyq. Besik jyryn tyńdaý bylaı tursyn, sheshesinen «ana» degen sózdi úırenbegen bala erteń bir aýyz qazaqsha bilmeıtin bolyp ósedi. Eger qazaq balasy bir aýyz qazaqsha bilmeı ósse, onda ony týǵan áıel «ana» degen atqa laıyq pa? Qoǵamdaǵy búgingi jaǵdaıǵa qarar bolsaq – laıyq emes, árıne! Óıtkeni, onyń sheshesinen daryǵan til-ózgeniń tili, balasy da ony ana dep atamaıdy, ol tek «mama» bolyp qala beredi. Ókinishke oraı, bizdiń elimizde «mamalar» az emes, tipti balasynyń ózge tildegi jetistigin aıtyp maqtanatyn «mamalar» bar. Biz endi sol indetten arylýymyz kerek. Ár qazaqtyń ul aldyndaǵy boryshyn sezingeni jón. Ana tildiń qadirin arttyrý úshin - qazaq áıelderi mindetti túrde «Ana» bolýy kerek. Alla sol «mamalardyń» júregine ultqa degen mahabbat berse eken.
Qurmetti, aǵaıyn! Tilimizdiń qazirgi jaǵdaıyna bárimizdiń úlesimiz bar. Qazaq tilin qazaqtan basqa eshkim qutqarmaıdy. Ózińdi-óziń sılasań, jaý janynan túńiler degendeı ana tilimizdi biz sılasaq, biz qazaqsha sóılesek, ózgeder de úırenetin, sóıleıtin bolady. Bári óz qolymyzda, ár qazaq aqyn aǵamyz Qadyr Myrza Álıdiń:
«Ana tiliń aryń bul,
Uıatyń bop tur bette.
Ózge tildiń bárin bil,
Óz tilińdi qurmette.»,- degenin ózine ómirlik ustanym etse deımin.
Turdybek Qurmethan
