Qazaqstan jáne Reseı jazýshylary jıi kezdese bas­tady. Byltyrǵy qarasha aıyndaǵy birinshi kezdesý Qazaqstannyń Reseıdegi elshiliginiń bastamasymen ótken bolatyn.
«Qazaqstan-Reseı» ádebı al­manaǵynyń birinshi basylymyn tanystyrý rásimi jańadan bas qo­sýǵa sebep boldy. Saltanatty is-shara 27 qazanda Reseı Mem­lekettik kitaphanasynyń Shyǵys ádebıeti ortalyǵynda ótki­zildi. Álmanahty Qazaqstan Jazý­shylar odaǵy «Lıteratýrnaıa ga­zeta» jáne «Roman-gazetamen» birlese otyryp, Máskeýdegi Qa­zaq­­stannyń dıplomatıalyq ókil­di­giniń qamqorlyǵymen basyp shyǵardy.
Jınaqqa Ábish Kekilbaev, Oljas Súleımenov, Iýrıı Polá­kov, Ábdijámil Nur­peıisov, Vla­dımır Lıchýtın, Nurlan Orazalın, Lev Annınskıı, Evgenıı Reın, Baqyt­jan Qanapıanov jáne taǵy bas­qa eki eldiń ataqty jazýshy­larynyń shyǵarmalary kirdi.
Qazaqstandyq-reseılik jı­naq­tyń tusaýkeser rásimine Reseı­degi Qazaqstan elshisi Marat Tájın, Reseı Prezı­dentiniń ha­lyq­aralyq mádenı ynty­maq­tastyq jónindegi arnaıy ókili Mı­haıl Shvydkoı, aqyn jáne jazý­shy Oljas Súleımenov, «Lıte­ratýrnaıa gazetanyń» bas redaktory Iýrıı Polákov, «Roman-gazetanyń» bas redaktory Iýrıı Kozlov, shyǵarmalary álmanahqa kirgen birqatar jazýshylar, memlekettik jáne qo­ǵam qaıratkerleri, eki eldiń shyǵar­mashylyq ıntellıgensıa­sy ókil­deri, belgili reseılik ǵalym­dar men jýrnalıser jáne qazaq dıasporasynyń ókilderi qatysty.
İs-sharany bastaǵan Marat Tájın Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Biz mádenıetimizdiń ereksheligine ja­tatyn: óz ana tilimizdi, rýha­nıatymyzdy, dástúrimizdi, qun­dy­lyqtarymyzdy saqtasaq qa­na, qazirgi zamanǵy qyr kór­setý­lerge tıisinshe jaýap bere ala­tyny­­myzdy esten shyǵar­maý qa­jet… Mádenı kodyn (erek­sheligin) joǵaltqan ult ózin jo­ǵalt­qanymen birdeı bolady. Mu­ny bol­dyrmaýdyń amalyn jasaýǵa tıis­piz», de­gen sózderin keltirdi.
Qazaqstan elshisi jazý­shy­lardyń birinshi kezdesýinde bir­qatar qajetti usynystar aıtyl­ǵanyn eske salyp, olardyń qa­ta­rynda qazaqstandyq-reseılik birlesken ádebı álmanahty ba­syp shyǵarý, «Lıteratýrnaıa gazetanyń» betinde Qazaqstan ádebıeti týraly málimetti arnaıy bólimde shyǵarý, ádebı aýdarma dástúrin qaıta qalpyna keltirý maqsatynda óleń jáne qara sóz aýdarmashylar báıgesin ótkizý sekildi usynystar bolǵanyn má­lim­dedi. Bul birlesken joba­lardyń júzege asyryla bastaǵany eki el qalamgerleriniń dıalogy tájirıbeli iske aınala bastaǵanyn kórsetedi, dedi ol.
–Atalǵan yntymaqtastyq ba­ǵyt­tarynyń naqtylyǵyna qara­mas­tan, olar qazirgi kezdegi Qazaq­stan jáne Reseı, tipti, búkil Eý­razıa aımaǵy úshin eń ózek­ti bolyp turǵan júıeli máselelerdi ashyp kórsetýde, – dedi M.Tájın. – Alaıda, osynyń ózinde búgingi maqsatymyz odan da zor, ol bir-birimizge ózara qurmetpen qadam jasaýǵa serpin berý boldy. Búgingi basqosýymyz da osy baǵyttaǵy naqty qadamǵa aınalǵanyna senimdimin.
Qazaq dıplomatynyń pikiri boıynsha, osy turǵyda ádebı syn salasynda da eki el jazýshylar qaýymdastyǵynyń yqpaldasý dástúrin qalpyna keltirý mańyz­dy máselege aınalmaq.
– Shúbásiz, ádebıettaný úde­ri­si ǵylymı tásildemeni talap ete­di. Bizdiń elderimiz qajetti ınfra­­qury­lymmen qamtylǵan. Son­dyq­tan, múmkin eki eldiń máde­nıet, bilim mınıstrlikterin jáne áde­bı ınstıtýttaryn osy iske tar­ta otyryp, Qazaqstanda jáne Re­seıde ádebı úderisterge arnalǵan ǵylymı zertteýlerge bastamashylyq ete alamyz, – dedi Marat Tájın.
Reseı Prezıdentiniń halyq­aralyq yntymaqtastyq jónindegi arnaıy ókili Mıhaıl Shvydkoı óz sózinde jazýshylar arasynda bastalǵan kezdesýlerge jáne ádebı álmanahtyń shyǵýyna joǵary baǵa berip, shekaralas eldiń shyn jaǵdaıyn tek ádebıet arqyly bilýge bolady dedi.
Ol álmanahtyń óz oqyrman­daryn jańa daryndarmen ta­nys­tyrǵanyn jáne TMD Mem­le­ket­­aralyq gýmanıtarlyq ynty­maq­tastyq qory osyndaı bastamalardy qoldaýǵa ázir ekenin aıtty.
–Álmanahtyń mánisi zor jáne ol kitaphanalardyń qorlarynda bolatynyna senimdimin. Ádebıet bar jerde, ulttyń rýhanı ómiri de, tarıhtaǵy ult taǵdyry da bar, – dedi Mıhaıl Shvydkoı.
Aqyn ári jazýshy Oljas Súleımenov óz kezeginde, búgingi tańda ádebıet daǵdarysqa ushy­ra­ǵanyn aıtty, sebebi, «Keńes Odaǵy joıylǵannan beri biz uly oqyrmandy joǵalttyq», dedi ol. Onyń pikiri boıynsha, táýelsizdik kezeńi barlyq adamdardyń ózara baılanystylyǵyn sezetin kezeńi, al ádebıet osy baılanystardy qalpyna keltirýge múmkindik beredi.
– Ádebıettiń qazirgi máde­nıet­tegi salmaǵy tómendegenine meniń bir áriptesim basyn joǵaltqan shashym-aı dep jylamaıdy degen edi. Alaıda, meniń oıymsha, ádebıet – shash emes, mádenıettiń basy, – dedi aqyn.
Áıgili qazaq kósemsózshisi, jazý­shy Ǵadilbek Shalahmetov jazý­shylardyń byltyrǵy jyl­ǵy kezdesýi barysynda orys tili­nen qazaq tiline jáne qazaq tili­nen orys tiline aýdarmashylar báı­gesin ótkizý boıynsha qabyl­danǵan sheshim týraly eske saldy. Ol báıge jeńimpazdaryn mara­pattaý rásimi 16 tamyzda Alma­tyda ótkenin jáne olardyń qata­rynda qazaqstandyq-reseılik jazý­shy Anatolıı Kım bolǵanyn málim­dedi.
Anatolıı Kım óz sózinde ádebı aýdarmanyń erekshe rólin atap ótip, ony barlyq jurtty biriktiretin adamnyń negizgi qyz­met­teriniń birine jatqyzdy.
– Adamnyń janyn bilseń ony súıe de alasyń. Bul halyqqa da qatysty. Halyqtyń janyn súıer bolsa, ol ózge halyqty da súıe alady. Al janymyz týraly bilimdi biz basqa bireýge tek ádebıet arqyly jetkize alamyz, – dedi A.Kım.
Qazaq klasıkteriniń belgili aýdarmashysy Anatolıı Kım qazaq ádebıeti boıynda ózge álemdik ádebıetterde joq nár­seniń bar ekenin aıtty. Onyń pikiri boıynsha, barlyq atty kósh­pendiler órkenıeti men mádenıeti óz tarıhı jolynyń sońynda qazaq ádebıetinde oryn tapty.
«Lıteratýrnaıa gazetanyń» bas redaktory Iýrıı Polákovtyń aıtýynsha, ádebıet árkezde de óz zamanynyń altyn tiliniń normasyn qalyptastyrýda. Biraq, sońǵy jıyrma jyl boıy áde­bıettiń osy qyzmetiniń maǵy­nasy óte tómendedi jáne osy turǵyda tyǵyz ári sapaly ádebı aýdarmalardyń arqasynda bi­rin biri baıytatyn ulttyq má­de­nıetter yqpaldastyǵy asa mańyz­dy máselege aınaldy. Ol Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federasıasyndaǵy el­shi­li­gimen birlese otyryp iske asyrylyp jatqan jemisti ynty­maqtastyqty úlgi retinde keltirdi. Onyń aıtýynsha, endigi kezde jas qazaqstandyq jáne reseılik jazýshylar arasyndaǵy kezdesýler jıileı túsýi tıis jáne mundaı tájirıbe memleket tarapynan qoldaý tapqany jón.
«Qarym-qatynas jasamasań – bótenge aınalasyń». Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Nurlan Orazalın óz baıandamasyn osy qazaq maqalynan bas­tady. Qazaq qalamgeri ózi­niń Ke­­ńes Odaǵynda ataqty bol­ǵan jáne shyǵarmashylyq baı­lanys­tardyń úzilýine alańdaý­shylyq bildirgen Sergeı Mıhal­kovpen, Rasýl Gamzatovpen, Shyń­ǵys Aıtmatovpen, Davıd Kýgýl­tınovpen, Mustaı Kárimmen kezdesýlerin eske aldy jáne bastalǵan jazýshylar suhbatyn eki el arasyndaǵy mádenı-gýma­nıtarlyq yntymaqtastyqtyń eleýli kezeńi dep atady.
Qazaqstan PEN-klýbynyń basshysy Bıgeldi Ǵabdýllın elder arasyndaǵy saıası kedergilerge qaramastan, ádebıettiń árkezde de halyqtardyń qarym-qatynas kópiri bolyp qala bergenin aıtty.
– Men álemdik mádenıet Re­seı­siz bola alady degenge sen­beımin. Meniń oıymsha, orys ádebıetiniń bolashaǵy zor. Sebebi, orys tili ultaralyq qarym-qatynas tili. Al bul orys halqynyń ınternasıonaldyq mısıasyna baılanysty, – dedi B.Ǵabdýllın.
«Roman-gazetanyń» bas redaktory Iýrıı Kozlov jáne aqyn Baqytjan Qanapıanov jınalǵan qaýymdy álmanahty qalyptastyrý úderisimen tanys­tyryp ótti.
Budan basqa saltanantty kez­­desý barysynda Reseı Jazý­­shylar odaǵynyń hatshysy Maksım Zamshev, reseılik aqyn Vladımır Eremenko, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń ókili Svetlana Ananeva sóz sóıledi. Barlyq qatysýshylar atalmysh kezdesý jáne tanystyrylǵan álmanahtyń birinshi basylymy Eýrazıa keńistigindegi ádebı, mádenı ynty­maq­tastyqty nyǵaıtady degen oı bildirdi.
İs-shara sońynda «Qazaqstan-Reseı» ádebı almanaǵynyń ekin­shi basylymyn shyǵarý, «Lıte­ra­týrnaıa gazetada» taqy­­ryp­tyq bet­terdiń shyǵ­ýyn jal­ǵas­tyrý, ádebı aýdarmashylar­dyń halyqaralyq báıgesin ótkizý, Qazaqstan men Reseıdegi ádebı úderisterge arnalǵan ǵylymı zertteýler uıymdastyrý týraly sheshim qabyldandy. Eki el qalamgerleri kelesi úshinshi kezdesýdi 2016 jyly ótkizýdi sheshti.