Sońǵy ýaqytta Qazaqstannyń terıtorıalyq tutastyǵyna, konstıtýsıalyq qurylymyna qarsy áreketterdi nasıhattaǵan, tipti, batyl qımyldarǵa shaqyrǵan úndeý, málimdemeler qaıtadan qylań berýde. Kezinde 90-jyldardyń basynda Qazaqstannyń biraz aýmaǵyn Reseıge qosý kerek degen pikirler qazirgi tańda zamanǵa saı ádis-amaldarǵa kóship, áleýmettik jelilerde kóptep kórinis tabýda. Ondaı pıǵyldaǵy jandar Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy búgingi dostyq hám áriptestik qarym-qatynastardy, Eýrazıalyq ekonomıkalyq odaq aıasyndaǵy ıntegrasıany ózderiniń ıdeıalarynyń qoldaý tabýy, qazaq elin Reseıge qosýǵa baǵyttalǵan júıeli jumys dep túsinetin sıaqty.
Feısbýk áleýmettik jelisindegi Erlan Esenalıev, Amır Kasenov sıaqty keı qoldanýshylardyń jazbalaryna qarap otyrsańyz, olar búginde Qazaqstandaǵy árbir oqıǵalardy jiti qadaǵalap, olarǵa ózderiniń ustanymdary turǵysynan baǵa berip otyratynyn baıqaısyz. Olardyń otan tarıhyna qatysty da óz ustanymdary bar. Máselen, Erlan Esenalıev «Qazaqstan bıligi 1991 jyly burynǵy Qazaq KSR-iniń aýmaǵyn zańsyz, reıderlik jolmen basyp aldy» degen pikirde.
Sondaı-aq, olar qazaq jeri qashannan orys eliniń aýmaǵy, HÚ ǵasyrda Orys patshalyǵynyń qýaty báseńdegende qazaq rýlary jońǵarlardyń quramyna endi, keıin qaıtadan Reseıge qosylǵan. Qazaqtardy Reseı órkenıetke jetelep keldi degen oıdy esh qysylmaı jarıalap júr.
Taǵy bir nazar aýdaratyn jaıt, osyndaı pikirdegiler Qazaqstanda túrli qylmystyq ister jasap, jaýapqa tartylǵan orys dıasporasynyń ókilderin «Orys álemi» úshin kúresýshiler, Qazaqstandaǵy orystarǵa qarsy baǵyttalǵan saıasattyń qurbandary dep sanaıdy. Olardy qoldap qoǵamdyq pikir týdyrýǵa tyrysady. Tipti, olardyń osyndaı jaǵdaıǵa túsýine qazaq ultshyldaryn ashyq aıyptaıdy.
Separatızm rýhy esetin jazbalarynda olar Reseıdiń bul ıdeıalarǵa qoldaý kórsetetinin, tipti óz múddesine qarsy qazaqstandyq saıasatqa aralasyp, «rettep» otyratynyn aıtady. Mysaly, «Qazaqatomóndiris» ulttyq kompanıasynyń qaıtys bolǵan basshysy Nurlan Qapparov Reseıge qarsy jumys istegeni úshin o dúnıelik bop ketti degen sheshim shyǵarǵan.
Osylaı Qazaqstandaǵy ahýalǵa kóńili tolmaǵan olar Reseı Federasıasynyń Prezıdenti V. Pýtınge hat joldap, mundaǵy «keleńsizdikterdi» táptishtep túsindirip, dereý máselege aralasýdy, Qazaqstan bıligin «ornyna qoıýdy» suraıdy.
Reseıdi Qazaqstandaǵy separatızmdi qoldaıdy dep arqa súıeıtin olar áldebir túsiniksiz uıymdarǵa múshe ekendikterin, sol uıymdardyń quramynda «úılestirý» jumystaryna at salysyp júrgenderin jasyrmaıdy.
Osyndaı teris pıǵyldy pikirler, ásirese, qazir sot prosesi júrip jatqan Ermek Taıshybekov pen Aleksandr Kýznesov isine qatysty jazbalarda órip júr. Tıisti oryndar bul máselemen zań sheńberinde aınalysyp, óz ókilettikteri sheginde sheshim shyǵarady dep senemiz. Áıtpese, separatızmdi tek áleýmettik jelide nasıhattap júrgender, erteń qolyna qarý alyp, naqty áreketterge kóshpesine kim kepil?!
Darhan Muqan
