Keshe Prezıdent janyndaǵy Ortalyq komýnıkasıalar qyzmetinde jyldaǵy dástúrmen ákimderdiń esep berý kezeńi bastaldy. Óńirlerdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna arnalǵan arnaıy baspasóz máslıhatyn alǵash bolyp Aqmola oblysynyń ákimi Sergeı Kýlagın bastady.

Iá, bul úrdisti ákimderdiń el aldynda esep berý kezeńi deýge ábden bolatyndaı. Sebebi, bul baspasóz máslıhatyna respýblıkalyq buqaralyq aqparat quraldarynyń barlyǵy derlik qatysyp, tipti, alys-jaqyn óńirlerden, barlyq oblys ortalyqtarynan jýrnalıs­ter onlaın rejimde baılanysyp otyrdy.

Sóıtip, baspasóz máslıhatynda ákim aldymen ózi basqaryp otyrǵan óńirdiń búgingi tynys-tirshiligimen tanystyryp, aımaqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishteri týraly aqparattarmen bólisti. Sodan soń tilshiler tarapynan qoıylǵan suraqtarǵa jaýap berdi.

Aqmola oblysynyń ákimi aldymen elimizdiń basty baǵdarlamasy – «Nurly Jol» boıynsha negizge alynǵan baǵyttarǵa sáıkes óńirde birqatar jumystardyń nátıjeli júzege asyrylyp jatqandyǵyn atap ótti. Aıtalyq, 2015 jyly aldyn ala esepteýler boıynsha, jıyntyq óńirlik ónimniń kólemi 102,3 paıyzǵa ósý qarqynymen qosa alǵash ret 1,2 trln. teńgeni quraǵan. «Oblysta nysa­naly ólshemderge qol jetkizý úshin barlyq alǵysharttar bar, ol osy jylǵy 10 aıdyń qory­tyn­dylarymen rastalady», dedi S.Ký­lagın. Óńir ekonomıkasyna baǵyt­talǵan ınvestısıalardyń kólemi 152 mlrd. teńgeni qurady, ol ótken jylǵy kólemnen 9,5 paıyzǵa artyq. Onyń ishinde jartysynan astamy ózindik jáne nesıe qarajatyna tıesili.

Ákimniń atap ótýinshe, ınves­tısıalyq belsendilik esebinen oblysta ekonomıkanyń barlyq derlik negizgi salalarynda ońtaıly nátıjelerge qol jetkizilgen. Bul áleýmettik salada mańyzdy jobalardy jáne is-sharalardy iske asyrýǵa múmkindik berdi. Oblysta quldyraýdyń ósýine jol bermeý boıynsha sharalar qoldanylýda. Sondaı-aq ol, Aqmola oblysynda «Nurly Jol» baǵdarlamasyn iske asyrý nátıjesinde jergilikti qurylys ındýstrıasynyń kásip­oryndary ózderiniń óndiristik qýattylyqtaryn arttyrýǵa múm­kindik alǵanyn atap ótti. Aımaq basshysynyń aıtýynsha, óńir­de kásiporyndardyń turaqty ju­mysy ındýstrıalyq salada ósý qarqynyn qamtamasyz etýge múmkindik berip otyr.

«Ónerkásip óniminiń kólemi 251 mlrd. teńgeni nemese ótken jylǵy deńgeıge qaraǵanda 106,1 paıyzdy qurady. Óńdeý ónerkásibinde 108,6 paıyz boldy. Joǵarǵy qarqynǵa metalýrgıa – 131,6 paıyz, hımıa ónerkásibinde –161,7 paıyz, tamaq ónimderiniń óndirisi – 102,3 paıyz – salalarynda qol jetkizildi. Indýstrıalandyrý kartasynyń jobalary qomaqty úles qosýda. Olardyń ónerkásip óndirisindegi úlesi 29 paıyzdy, óńdeý ónerkásibinde 38 paıyzdy qurady. Respýblıkalyq kólemde oblystyń úlesi: qosalqy bólshek (podshıpnık) shyǵarýdan – 100 paıyzdy, júk avtokóligin qurastyrýdan – 60 paıyzdy, altyn óndirýde – 30 paıyzdy, qurylys kirpishi 22 paıyzdy quraıdy. «Nurly Jol» baǵdarlamasyn iske asyrý nátıjesinde jergilikti qurylys ındýstrıasynyń kásip­oryndary ózderiniń óndiristik qýattylyqtaryn júkteýdi arttyrýǵa múmkindik aldy», dedi S.Ký­lagın. Sonymen qatar, óńir­de jyl basynan beri Indýstrıa­landyrý kartasyna 6 joba engizilip otyr. Ótken jyldyń sáıkes kezeńinde 8 kásiporyn tirkelgen bolatyn. «Qolda bar qosymsha rezervter, kásiporyndardy júkteýdi arttyrý, jyl qorytyndysy bo­ıynsha ónerkásip salasynda ósý qarqynyn saqtap qalýǵa múmkindik berip otyr. Indýstrıalandyrý baǵdarlamasynyń birinshi bes­jyldyq josparyn iske asyrý kezeńinde óńdeý ónerkásibindegi eńbek ónimdiligi 2 esege deıin artyp, 2014 jyly 19 myń AQSH dollaryna jetti. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 78 paıyzdy qurady», dedi óńir basshysy.

Aqmola oblysynyń ınves­tı­sıalyq portfelinde quny 595 mıl­lıard teńgeniń 115 jobasy bar. Onyń ishinde 7 myń jumys ornyn ashýǵa múmkindik beretin 40 joba – Indýstrıalandyrý kartasyna qosylyp otyr. «Ekinshi besjyldyqqa jobalardy iske asyrý boıynsha keń qulashty mindetter, oń ister, aıtarlyqtaı joǵary meje qoıyldy. Inves­tısıalar somasy boıynsha qazirgi jobalar 2010-2014 jyldary iske asyrylǵan jobalardyń qunynan 4 esege artyq», dedi S.Kýlagın.

Aımaq basshysynyń atap ótýinshe, jobalardyń basym kópshiligi óńdeý ónerkásibiniń salalaryna jatady. Máselen, joǵary qosymsha qunymen ónimniń jańa túrlerin óndirý ıgeriletin bolady. Onyń ishinde, sement, baıytylǵan kaolın, astyqty tereńdetip qaıta óńdeý ónimderi jáne basqalary bar. «Bıylǵy jyly bizdiń tarapymyzdan astyq jáne maıly daqyldardy qaıta óńdeý jónindegi iri kásiporyn, atap aıtqanda, «Aqmola Bıdaı» JSHS, temir-beton ónimderin shyǵaratyn zaýyt «Sapa Sý» JSHS iske qosyldy», dep naqtylady ákim. Al aldaǵy ýaqytta ótkiziletin EKSPO-2017 Halyqaralyq kórmesiniń qarsańynda quny 18 mıllıard teńge turatyn Ereımentaý aýdanynda alǵashqy jel elektr stansasy salynbaq. Jyl sońyna deıin taǵy 8 jobany iske qosý josparlanýda. Olardyń ishinde iri jobalar – et óńdeý kesheni, broıler etin óndirý jónindegi qus fabrıkasyn ataýǵa bolady. Bul rette sonymen qatar, Qazaqstan-Germanıa birlesken kásiporny «QazGerQus» JSHS óndiristik qýattylyǵyn 2 esege arttyratynyn, qus fabrıkasynyń 2-kezegi iske qosylatynyn da tilge tıek etti. Tutastaı alǵanda, óńirde 11 jobany iske qosýdyń esebinen 900 turaqty jumys orny ashylady dep kútilýde. Sondaı-aq, Masalsk temir rýdasy ken ornynyń bazasynda iri metalýrgıalyq kombınat qurylysy jónindegi joǵary tehnologıalyq kombınatty iske qosý boıynsha qarjylandyrý máselesi pysyqtalyp jatyr eken. Jobanyń quny shamamen 260 mıllıard teńgeni qurap otyr.

Negizinen aýyl sharýashylyǵy salasynda zor basymdyqqa ıe óńirdiń bul baǵytta da aýyz toltyryp aıtarlyq jetistikteri bar eken. Mysaly, bıylǵy jyldyń 10 aıynda aýyl sharýashylyǵy jıyntyq óniminiń kólemi 228 mıllıard teńgeni quraǵan. Ákimniń aıtýynsha, ekonomıkalyq ósýge qoldaý kórsetýde úlken ról ob­lystyń agrarlyq salasyna júkte­ledi, onda 5 myńnan astam aýyl­sha­rýa­shylyq qurylymdary qyzmet etedi, jumysqa qabiletti turǵyndardyń 36 paıyzy qam­tylǵan.

«Aǵymdaǵy jyly AÓK-ti qarjylandyrý 16,2 mıllıard teńgeni qurady, bul ótken jylmen salystyrǵanda 14 paıyzǵa kóp. Ol aýyl sharýashylyǵy óndirisinde turaqty damýdy qamtamasyz etýge múmkindik berdi», dedi aımaq basshysy.

Sonymen qatar, ol aýa raıy­nyń qolaısyzdyǵyna qaramas­tan, Aqmola oblysy egin jınaý naýqanyn utymdy aıaqtaǵanyn da atap ótti. «Dándi daqyldardyń jıyntyq ónimi gektarynan 11,2 sentner ortasha túsimimen 4,6 mıllıon tonnany qurady. Bıyl­ǵy jyly sapaly astyqtyń aıtar­lyqtaı kóp kólemi jınalǵanyn atap ótý qajet. Alynǵan ónim ishki qajettilikti qanaǵattandyrýmen qatar, astyqty eldiń basqa da óńir­lerine jáne eksportqa shyǵarýǵa múmkindik beredi», dedi S.Kýlagın.

Aýylsharýashylyq qury­lym­daryndaǵy jalpy mal basy sanynan etti baǵyttaǵy iri qara mal basynyń úlesi 80 paıyzǵa deıin ósken. «Qus sharýashylyǵy óni­miniń óndirisi utymdy damyp keledi, ol oblys pen elordanyń qajettiligin qamtamasyz etýmen qatar, ony res­pýblıkadan tysqary jerlerge eksporttaýǵa múmkindik berdi. Qus eti óndirisiniń kólemderin ulǵaıtý jóninde naqtyly múmkinshilikter bar. Ol másele tóńireginde biz búgingi kúni jumys isteýdemiz», dedi ákim. Bul rette S.Kýlagın Aqmola oblysynda jalpy jyldyq qýaty 80 myń tonnany quraıtyn eki qus fabrıkasynyń qurylysy júrgizilip jatqanyn alǵa tartty. Olar – Selınograd aýdanynda jyldyq qýaty 20 myń tonna jáne Bulandy aýdanynda jyldyq qýaty 60 myń tonna quraıtyn kásiporyndar.

Ákim óz esebinde óńirdegi bas­pana máselesi de birtindep oń sheshimin taýyp kele jatqanyn aıtty. «Qurylys salasynda kólemdi jumystar atqarylýda, ondaǵy ósý qarqyny ótken jylǵy kórsetkishke qaraǵanda 114,6 paıyzdy qurady. «Nurly Jol» baǵdarlamasyn iske asyrý kólemniń artýyna yqpal etti, onyń aıasynda oblysta jalpy somasy 2 mlrd. teńgege 13 joba is­ke asyryldy», dedi óńir basshysy. Ákimniń sózine qaraǵanda, óńirde turǵyn úı qurylysy belsendi júrgizilýde. Qarjylandyrýdyń barlyq kózderinen salaǵa tar­tyl­ǵan ınvestısıa 20 mlrd. teńgege deıin artqan. Bıylǵy jyldyń 10 aıynda barlyǵy 218 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen. Ol ótken jylǵy deńgeıge qaraǵanda 138 paıyzdy quraıdy. Turǵyn úı jaǵdaıyn 2 myńnan astam otbasy jaqsartqan.

Elimizdiń óńirlerindegi aýyl-aımaqtardyń basty prob­le­malarynyń biri ınfraqurylymnyń qolaısyzdyǵy, aýyz sýdyń jetki­lik­sizdigi ekeni ras. Oblys basshysy osyǵan oraı atqarylyp jat­qan jumystar týraly da aqparat­tarmen bólisti.

«Turǵyndardy sapaly aýyz sýymen qamtamasyz etý biz­diń jumysymyzdyń mańyzdy baǵyttarynyń biri bolyp sana­lady. Oblys boıynsha ortalyq­tandyrylǵan sýmen qamtamasyz etý 80 paıyzdy quraıdy. Al ortalyqtandyrylmaǵan sý júıesi – 19 paıyz. Tasymaldanatyn sýdy paıdalatyn turǵyndardyń úlesi – 1 paıyz», dedi S.Kýlagın. Ákimniń atap ótýinshe, óńirdegi sýmen qamtamasyz etý jáne sý burý júıeleriniń 10 jobasyn iske asyrýǵa 3,2 mlrd. teńge baǵyttalǵan. Aǵymdaǵy jyly 6 nysan iske qosylatyn bola­dy. Ol turǵyndardyń ortalyq­tandyrylǵan sýmen qamtamasyz etý júıesine qoljetimdiligin taǵy da 14 myń adamǵa arttyrýǵa múmkindik beredi.

«Tasymaldanatyn sýdyń túıt­kil máselesi kezeń-kezeńmen sheshi­lýde. 18 eldi mekende sý qory boıynsha izdestirý-barlaý jumys­tary aıaqtaldy, 9 eldi meken boıynsha jobalaý-smetalyq qujat­tama ázirlendi. Jobalardy qarjylandyrý halyqaralyq qarjy ınstıtýttary esebinen oryn alýy múmkin. Búgingi tańda, bizdiń tarapymyzdan Eýrazıa qaıta qurý jáne damý banki qaraja­tynyń esebinen Kókshetaý qalasyn sýmen qamsyzdandyrý jáne sý burý torabynyń 3 iri joba­syn iske asyrý jónindegi másele pysyqtalýda», dedi oblys basshysy.

Iá, aıta bersek, oblys ákiminiń aqparaty bir maqalanyń kólemine syımasy anyq. Negizgisi, ákimniń jýrnalıser aldynda jarıa etken óńirdiń tynys-tirshiligi, áleýmettik-ekonomıkalyq ahýaly jaıyndaǵy aqparattarynan oblystyń búgingi jaǵdaıyn ańǵarý qıyn emes. Bastysy, maqsat – aıqyn, baǵyt – belgili. Endigisi, iske sáttilik kerek.

Derekkóz: "Egemen Qazaqstan"