Qazirgi tańda Qytaıdyń Úrimji qalasynda turatyn qandasymyz Zeınehalyq Sákenuly osy ýaqytqa deıin Qytaı memlekettik bilim menshik quqyǵy mekemesinen ózi oılap taýyp, qoldanys tetikterin ázirlegen tórt birdeı jańalyǵy úshin patent ıelengen eken. Kúndelikti qoldanysqa qolaıly ol jańalyqtardy qytaılyq ǵylymı mekemeler joǵary baǵalap otyr, - dep habarlaıdy «Qamshy» portaly.

Ónertapqysh Qytaı úkimetinen ǵylymı patentti «Aqyndar aıtysy men qoǵamdyq oryndarda konsert ótkizýge arnalǵan jyljymaly sahna», «Júk kólikteri men mehanıkalyq berelis qoraby bar jeńil kólikterge arnalǵan tejegish júıesi», «Avtomatty basqarylatyn tereze» jáne kóship-qonyp júretinderge nemese alys saparǵa jıi shyǵatyndarǵa qolaıly «Úı-mashına» jobalary úshin alyp otyr. Bul jobalardyń barlyǵy 2012-2015 jyldar aralyǵynda resmı organdarǵa tanystyrylyp, tıisti qujattaryn ıelengen. Ónertapqysh bulardan basqa da jańa jobalardy ázirlep qoıǵanyn, qajet dep tapqan kúni tıisti patent alý múmkindigine ıe birneshe jobasy daıyn turǵanyn aıtady.

«Bulardyń barlyǵy tek sóz júzinde, qaǵaz betinde qalmady. Patent alý úshin onyń praktıkada qoldanylýyn kórsetý qajet boldy. Sol úshin bulardy qajetti materıaldardan qurastyryp, bir-bir úlgisin jasap shyqtyq», - deıdi Zeınehalyq Sákenuly.

Osy rette júk kóliginiń bazasynda jasalǵan dalalyq sahna týraly taratyp aıta ketken jón sıaqty. Ataýly merekelerdi atap ótý kezinde dalada uıymdastyrylatyn konserttik sharalar birshama qıyndyq týǵyzatyny belgili. En dalada sahna ázirleý, ornatý, ony toqpen, jaryqpen qamtamasyz etý áli kúnge qol jumysymen atqarylyp júrgeni, uzaq ýaqyt pen úlken eńbek kúshin talap etetini belgili. Al, ónertapqysh oılap tapqan jáne bir danasyn qoldanysqa ázirlegen jobany keń kólemde júzege asyrsaq mundaı qıyndyqtar bolmas edi.

«Jyljymaly sahna jobasynyń jalpy kólemi 165 sharshy metr bolady. Buǵan qajetti jabdyqtar men quraldar bir júk kóliginiń ishine tolyqtaı syıyp ketedi. Tasymaldaýǵa qolaıly, kólemi yqsham joba. Osy sahnany paıdalanyp tabıǵat aıasynda halyqaralyq aqyndar aıtysyn, úlken konsertter uıymdastyrýǵa bolady» degen ónertapqysh bul sahnanyń basty úsh artyqshylyǵyn atap otyr:

Onyń birinshisi – qorshaǵan ortaǵa zıansyzdyǵy. Sahnany qoıý úshin esh jerdi qazýdyń, qazyq qaǵýdyń nemese qum úıýdiń qajeti joq. Qoldanýǵa qolaıly. Bir kólikke ǵana sıyp ketetin sahna jabdyqtaryn bir orynnan ekinshi orynǵa tasymaldaý ońaıdyń ońaıy.

Ekinshisi – sahnadan bólek, kólik bazasynda ártisterdiń bezený, kıiný bólmeleri, sahna qyzmetkerleriniń daıyndyq oryndary, konsert júrgizýshisiniń jáne dybys-keskindi basqarý bólmeleri bar. Bulardyń barlyǵy bir-birine kedergi keltirmeıtindeı, bólek ázirlengen.

Úshinshiden, bul túrdegi sahnany qoldaný qarjyny únemdeıdi. Sahna jyljymaly bolǵandyqtan qalaǵan orynǵa aparýǵa bolatyndyqtan birneshe jerden konsert zalyn arendaǵa alýdyń qajeti joq. Qaıtalynbaly qoldanylatyndyqtan konsert ornynda qalyp qoımaıdy. İs-shara bitkesin jınalyp, basqa orynǵa aparýǵa múmkindik bar. sonymen qatar, eńbek kúshine de únem. Sahna jabdyqtarynyń ishinde LED ekrany, shyraqtardy toqpen qamdaý júıesi, dybys kolonkalary, keńistikten keskin túsirý qurylǵylary bar. Ótkiziletin konserttiń ereksheligine qaraı túrli órnekpen bezendirý múmkindigine ıe.

Ónertapqyshtyń «Tejegish júıesi» jobasy da mashına jasaý isinde qyzyǵýshylyq týǵyzyp otyrǵan jańalyq eken. Mehanıkalyq berilis qoraby bar júk kólikteri men jeńil mashınalarǵa bul aıaq, qol tejegishterine qosymsha úshinshi tejegish júıesi bolmaq. Zeınahalyq Sákenuly bul júıeni buryn shyǵyp qoıǵan kólikterdiń berilis qorabyna qosalqy bólshek retinde ornatýǵa, al, zaýyttan jańadan shyǵatyn kólikter úshin berilis qorabyn ózgertý arqyly ornatýǵa bolatynyn aıtady. Tejegishtiń kómegi taýly aımaqtarǵa jolǵa shyqqanda, ne eńiske qarap turǵan kólikti artqa júrgizgende paıdasy mol bolmaq. Jańa tejegish júıesi artqa júrý tetigi qosylǵan kezde kólik kúsh alyp artqa jyljyǵanǵa deıin onyń eńiske qaraı aǵyp ketpeýine, sondaı-aq qyrǵa shyǵyp bara jatqan kóliktiń artqa ketip qalmaýyna jaǵdaı jasaıdy.

Búginde Úrimji qalasyndaǵy «Alty Alash» mádenıet taratý seriktestigin basqaratyn, Qytaı elinde qazaq óneri men mádenıetin joǵary deńgeıde nasıhattap júrgen Zeınehalyq Sákenuly bul jańalyqtaryn álemge aty áıgili kólik qurastyrý, qurylys materıaldaryn ázirleýmen aınalysatyn kompanıalarǵa berip, qoldanys tabýǵa bolatynyn, biraq, ózi oılap tapqan jobalardyń qazaq elinde tanylyp, Qazaqstannyń ıgiligine jaraǵanyn qalaıtynyn aıtady. Armanym qazaq eliniń tehnıkalyq áleýeti artyp, ǵylymy damysa, ózgelerge tehnıkasyn satatyn alpaýytqa aınalsa deıdi. Sondaı-aq, ónertapqysh 2017 jyly elimizde ótetin «EKSPO» kórmesine de osy patent ıelengen jobalarynyń birin syıǵa tartý nıeti baryn da jasyrmady.

«Myna ázirlegen jobalardyń ishinde qazaq eliniń tehnıkalyq áleýetin arttyrýǵa mol úles qosady dep úmit kútetinim osy tejegish júıesi. Kóshpeli sahnany el ishinde, aýyl-aımaqta keńinen qoldanýǵa bolady, árıne. Al, myna búkil adamzatqa ortaq, qoldanys aıasy keń tejegish júıesi mashına jasaý óndirisinde tyń jańalyq. Osy jańalyǵymdy otandyq kompanıalar el ıgiligine jaratamyz dese tegin-aq syıǵa tartar edim», - deıdi Z. Sákenuly. Sondaı-aq, ónertapqysh Qazaqstan basshylyǵy tarapynan qyzyǵýshylyq bolyp jatsa, aldaǵy ýaqytta da qazaq eli úshin jańa jobalar jasap, Qazaqstannyń tehnıkalyq qoryn baıytýǵa ázir ekenin aıtady.