تاريحي وتانىنا ورالعان قانداستا­رىمىزعا ورالمان مارتەبەسى بارلىق ايماقتا بەرىلەدى. ورالمان مارتەبەسىن مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ستاندارتىنا سايكەس تولىق قۇجاتتار توپتاماسىن وتكىزگەننەن كەيىن 5 جۇمىس كۇن ىشىندە الا الادى. ءبىر جىلعا بەرىلەتىن ورالمان مارتەبەسىن العان ازامات تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات العاننان كەيىن،  قازاقستان ازاماتتىعىنا قۇجات تاپسىرىپ، جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن 3 ايدىڭ ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الادى. ەگەر ورالمان مارتەبەسىن العان ازامات ءبىر جىل ىشىندە ازاماتتىق الماسا، «حا­لىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭىنا سايكەس، ورالمان مارتەبەسىنىڭ مەرزىمى توقتاتىلادى دا، ول ەتنيكالىق قازاق ساناتىنا قوسىلىپ، جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن ازاماتتىق الا المايدى.

بۇل اقپاراتتى شەتتەن كەلگەن قان­داستارىمىزعا ەلدىڭ ىشكى ءتارتىبىن تۇسىندىرۋگە ارنالعان جيىندا قالالىق مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكسياسى جانە كوشى-قون باسقارماسى كوشى-قون ءبولىمىنىڭ باسشىسى كۇلسىن ىسقاقوۆا ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، ورالمانداردىڭ كوبى ءبىر جىلدىق ۋاقىتقا ءمان بەرمەي، ۋاقىتتارىن وتكىزىپ الادى. ەگەر ورالمان ءبىر جىل ىشىندە ازاماتتىق الماسا، ول ەتنيكالىق قازاق ساناتىنا قوسىلادى دا، ونىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋى مەن ازاماتتىق الۋى قيىنداپ كەتەدى. ويتكەنى، ەتنيكالىق قازاق دەگەنىمىز – شەت ەلدە تۇراقتى تۇراتىن ۇلتى قازاق شەتەلدىك نەمەسە ازاماتتىعى جوق ادام. ال شەت ەل ازاماتتارى ازاماتتىقتى تەك پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن الاتىنى بەلگىلى. جيىندا بۇدان بولەك، ەگەر قانداستارىمىز ۇكىمەتتەن ماتەريالدىق كومەك العىسى كەلسە، ولار ونى ۇكىمەت بەلگىلەگەن وڭىرلەردە كوشىپ كەلۋ كۆوتاسىنا قاتىسۋ ارقىلى الاتىندىعى دا ايتىلدى.

– ەگەر قانداستارىمىز ۇكىمەتتەن ماتەريالدىق كومەك العىسى كەلسە، ولار كوشىپ كەلۋ كۆوتاسىنا قاتىسا الادى. ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىنا سايكەس، ول كۆوتا 566 وتباسىنا، بەس وبلىسقا، ياعني، اقمولا، پاۆلودار، قوستاناي، شىعىس قازاقستان جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا بولىنگەن، – دەدى قالالىق مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكسياسى جانە كوشى-قون باسقارماسى كوشى-قون ءبولىمىنىڭ باسشىسى كۇلسىن ىسقاقوۆا.

ايتا كەتەيىك، ورالمان مارتەبەسىن بەرۋ جۇمىسى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ستاندارتىنا جاتادى. سوندىقتان الماتى قالاسىنا ەندى كەلگەن قانداستار ورالمان مارتەبەسىن الۋ قۇجاتتارىن حالىققا قىز­مەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنا (حقكو) دا ءوت­كىزە الادى. وتكەن جىلى وسى حقكو ارقىلى 4 ازامات ورالمان مارتەبەسىن السا،  بيىل حقكو-نا 2 ادام قۇجاتتارىن وتكىزگەن.

الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ جانىنداعى قوعامدىق كەڭەس، حالىقارالىق «جان­اشىر» قورى جانە الماتى قالاسى مەملەكەتتىك ەڭبەك ينسپەكسياسى جانە كوشى-قون باس­قارماسىنىڭ بىرلەسىپ وتكىزگەن جيىنىندا بەلگىلى بولعانداي، بيىلعى جىلعى 10 تامىزداعى مالىمەت بويىنشا، الماتىعا 217 ادام قونىستانعان. ولاردىڭ 63 پايىزى – جۇڭگو حالىق رەسپۋبليكا­سىنان كەلسە، 28 پايىزى – وزبەكستان، قالعاندارى رەسەي، تاجىكستان، ۋكراينا، تۇركيا، موڭعوليا، قىرعىزستاننان كەلۋدە.

بۇگىندە قالا بويىنشا قانداستارى­مىزدىڭ ەڭ كوپ قونىستانعان اۋدانى – اۋەزوۆ، الاتاۋ جانە بوستاندىق اۋدان­دارى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بيىل الماتىعا قونىستانعان 217 قانداسىمىز­دىڭ اراسىندا ەڭبەككە جارامدى ادامدار – 62 پايىزدى كورسەتكەن. ولاردىڭ 43 پايىزى – جوعارى ءبىلىمدى، 24 پايىزى – ورتا ءبىلىمدى. اتاپ وتەر­لىگى، بۇلاردىڭ ەشقايسىسى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا جۇمىس ىزدەپ بارماعان. ياعني، كوپشىلىگىنىڭ جەكە كاسىبى بار، وزدەرىن جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتار.

وسى جيىندا بەلگىلى بولعانداي، شەتتەن كەلگەن قانداستارىمىزعا جاڭا ورتاداعى ءجۇرىپ-تۇرۋ، زاڭنامالار مەن قۇقىقتىق ءتارتىپتى بىلمەۋ ءتارىزدى قاتەلىكتەردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءارى ولارعا ءتيىمدى الەۋمەتتىك-مادەني بەيىمدەۋگە جول سىلتەۋ ماقساتىندا حالىقارالىق «جاناشىر» قورى ادىستەمەلىك قۇرال شىعارۋدى قولعا العان.

ءتۇرلى كەڭەس بەرىپ، ۇسىنىستار ايتىلعان جيىندا قالالىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەسى قازبەك شايح تاريحي وتانىنا ورالىپ جاتقان قانداستارىمىز ارقىلى 5 جىلدا ەلىمىزدىڭ دەموگرافياسى 20 پايىزعا وسەتىنىن ەسكەرىپ، «نۇرلى كوش» باعدارلا­ماسىن قايتا جانداندىرۋ جونىندە ۇسىنىس ءبىلدىردى.

ايتا كەتەيىك، شەتتەن كەلگەن قانداستار ءۇشىن 40-تان استام الەۋمەتتىك كومەك تۇرلەرى بارىن كوپشىلىك جۇرتتىڭ ءبىرى بىلسە، ءبىرى بىلمەيدى. گازەتىمىزدىڭ الداعى سانىندا وسى الەۋمەتتىك كومەك تۋرالى تولىق اقپارات بەرەتىن بولامىز.

اسەل داعجان

الماتى اقشامى.