بۇگىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتى ماجىلىسىندە «اوك-تى دامىتۋ كارتالارى – اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى مەملەكەتتىك قولداۋ» تاقىرىبىندا ۇكىمەت ساعاتى ءوتتى. بۇل تۋرالى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى ق ر اشم باسپا ءسوز قىزمەتىنە سۇيەنە وتىرىپ جازادى. 

وزدەرىڭىز بىلەتىندەي، ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس، اعىمداعى جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ اوك-تى دامىتۋدىڭ 2021 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسى تولىق اۋقىمدا ىسكە اسىرىلا باستادى.

اوك ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋ جانە باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مينيسترلىكتە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ باستى باعىتتارى بويىنشا اوك-تى دامىتۋ كارتالارى جاسالدى.

دامۋ كارتالارى نەگىزگى ماسەلەلەرگە تولىق قاندى تالداۋ جۇرگىزىلە وتىرىپ جاسالىپ، دامىتۋ بويىنشا كەلەسى ناقتى شارالار قاراستىرىلعان:
– اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراسياسى؛
– اگرارلىق قايتا وڭدەۋ؛
– اوك-نى قارقىندى تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋ؛
– تۇقىم شارۋاشىلىعى؛
– فيتوسانيتاريالىق ءىس-شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ؛
– اگروحيميا؛
– ازىق ءوندىرىسى (ازىق تەڭگەرىمى)؛
– كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارى؛
– ەگىستىكتى اينالىمعا تارتۋ؛
– شالعايداعى قوي شارۋاشىلىعى؛
– اگرارلىق عىلىمدى تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ؛
– سيىر ەتى ءوندىرىسى؛
– مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن جەتىلدىرۋ.

دەپۋتاتتىق كورپۋسى الدىندا ق ر پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ا.مىرزاحمەتوۆ: «اوك-تى ءارى قاراي دامىتۋ ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلەلەر انىقتالىپ، جۇيەلەنگەن ناقتى ينديكاتورلارى كارتا تۇرىندە ازىرلەندى» – دەپ اتاپ ءوتتى.

ماسەلەن، اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراسياسى كارتاسى قابىلدانىپ، ونى ىسكە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا اعىمداعى جىلى مال شارۋاشىلىعىندا العاشقى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى. مال شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ءوندىرىسى 3،3 %-عا: ەت ءوندىرىسى 5،7%-عا، ءسۇت ءوندىرىسى 2،8%-عا ۇلعايدى.

2017 جىلعى 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا 56 مىڭنان اسا جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق پەن ۇساق شارۋا قوجالىقتى قامتىعان 745 كووپەراتيۆ قۇرىلدى.

ءوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتىعاندار مەن جۇمىسسىزدار جەكە كاسىپكەر بولىپ قايتا تىركەلىپ، 5 968 بورداقىلاۋ الاڭىن قۇردى. اتالعان بورداقىلاۋ الاڭدارىنىڭ قۋاتتىلىعى – 102،5 مىڭ باستى قۇرايدى.

اگرارلىق قايتا وڭدەۋدى دامىتۋ ءۇشىن ەگجەي-تەگجەيلى تالداۋ جۇرگىزىلىپ، العاش رەت قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ دەرەكتەر بازاسى قالىپتاستىرىلدى.
يمپورت ۇلەسىنىڭ جوعارىلىعىن، جۇكتەلمەگەن قۋاتتىلىقتى جانە شيكىزاتتىق الەۋەتتى ەسكەرە وتىرىپ، قايتا وڭدەۋدىڭ 9 باسىم ءتۇرى ايقىندالدى.
كارتاعا سايكەس 79 جاڭا زاۋىت سالۋ جانە 80 زاۋىتتى جاڭعىرتۋ كەرەك.

كارتانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا قايتا وڭدەلەتىن ونىمدەردىڭ جالپى ءوندىرىسىن 1،9-دان 3 ترلن. تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتۋعا جانە 7 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

اوك-تى دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ تەحنيكالىق جاراقتانۋى بولىپ تابىلادى.

اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ پاركىنە جۇرگىزىلگەن تالداۋ بارىسىندا تەحنيكالاردى قولدانۋ مەرزىمى 17 جىلدان اسىپ كەتكەنىن كورسەتىپ وتىر. بۇل رەتتە، اتالعان تراكتورلاردى جوندەۋ مەن جانار-جاعارماي شىعىنى 20%-عا ءوسىپ، استىق جيناۋ بارىسىندا زيانىن تيگىزەتىنىن كورسەتتى.

كارتانى جۇزەگە اسىرۋ ماشينا-تراكتورلى پاركتەردى جاڭالاۋ قارقىنىن ارتتىرىپ، وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ءوندىرۋ كولىمىن ۇلعايتۋعا جانە يمپورتتىق تەحنيكالار كولەمىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

وكىنىشكە وراي، سوڭعى جىلدارى استىق ساپاسىنىڭ جىل سايىن تومەندەپ كەلە جاتقانى بايقالادى.

نەگىزگى سەبەبى 2015 جىلى ەليتالىق تۇقىمداردى سۋبسيديالاۋ توقتاتىلىپ، ولاردى سۋبسيديالاۋ كەزىندەگى ەڭ تومەنگى نورمالاردىڭ بەلگىلەنۋى بولىپ تابىلادى.
ناتيجەسىندە سەبىلگەن ەليتالىق تۇقىم ۇلەسى 2014 جىلعى 6،3%-دان 2016 جىلى 3،5%-عا دەيىن تومەندەدى.

تۇقىم شارۋاشىلىعىن قولداۋ جانە مينەرالدى تىڭايتقىشتار قولدانۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالاردىڭ ارقاسىندا اعىمداعى جىلى بۇل جاعدايدى دۇرىستاي الدىق. بيىلعى استىق ءتۇسىمىنىڭ ساپاسى وتكەن جىلدىڭ ونىمىنەن بىرنەشە ەسەگە ءوستى.

تۇقىم شارۋاشىلىعى كارتاسىندا سۋبسيديالاۋ مەحانيزمىن جەتىلدىرۋ، تاۋارلى ەگىستەرگە 1-رەپرودۋكسيادان تومەن ەمەس تۇقىمداردى پايدالانۋعا بىرتىندەپ كوشۋ ۇسىنىلدى.

تۇقىم شارۋاشىلىعى كارتاسىن جەتىلدىرە وتىرىپ، سۇرىپ الماستىرۋ مەن سۇرىپ جاڭارتۋدى جىلدامداتۋعا، ءونىمنىڭ تۇسىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە جالپى جينالىمعا 8،3 ملن. توننانىڭ قوسىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى.

سونىمەن قاتار، كارتادا وسىمدىكتەردى قورعاۋ، اگروحيميا، جەم-شوپ ءوندىرۋ، ەگىستىك القابىن ۇلعايتۋ، شالعايداعى قوي شارۋاشىلىعى، كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارى، اگرارلىق عىلىمدى جاڭعىرتۋ مەن مەملەكەتتىك قولداۋ سونداي-اق، اوك-تى دامىتۋدىڭ ءار سالاسىنا ناقتى شارالار قاراستىرىلعان.

قازىرگى تاڭدا، كارتالار مينيسترلىكتىڭ، «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ الاڭىندا، سونداي-اق وڭىرلەردە سالالىق قاۋىمداستىقتار جانە وداقتار، قوعامدىق كەڭەستەر، اگروبيزنەس جانە عىلىمي ۇيىمدار وكىلدەرىمەن تالقىلاندى جانە بارلىق مۇددەلى تاراپتاردى ەسكەرە وتىرىپ پىسىقتالدى.

دامۋ كارتاسى اوك-تى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋگە، ونىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا، ىشكى ازىق-تۇلىك نارىعى تۇراقتىلىعىن نىعايتۋعا جانە سالانىڭ ەكسپورتتىق باعدارىن كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

دەپۋتاتتىق كورپۋس وكىلدەرى اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىن دامىتۋعا ارنالعان كاراتالاردى ءبىراۋىزدان قولداپ، العاش رەت اوك-تىڭ نەگىزگى ماسەلەلەرىنە ناقتى تالداۋ جۇرگىزىلىپ، ونى شەشۋ جولدارى قاراستىرىلعانىن ايتتى.