قۇرىلىسشى زارى: جارتى جىل وتسە دە، ەكسپو قۇرىلىسىنان جالاقىمىز ءالى جوق

/uploads/thumbnail/20171123115002034_small.jpg
قازاقستاندا قۇرىلىسشىلاردى قورعايتىن مەكەمە جوقتىعى قىنجىلتادى. جوعارعى ءبىلىمى جوق قازاقتىڭ ەرلەرىنە كۇن كورۋدىڭ بىردەن ءبىر امالى سانالىپ كەتكەن كاسىپ - قۇرىلىسشى بولۋ. ادەتتە، اۋىلداردا ايەلدەر جۇمىس ىستەمەيدى، كوپبالالى وتباسىن اسىراپ جۇرگەندەردىڭ كوبى قۇرىلىسشى اكەلەر.

تەك جۇمىس بەرگەنى ءۇشىن قۋانىپ، اۋىلداردان قالاعا كەلىپ، جالاقىسىن الا الماي الدانىپ قالاتىندار قانشاما. ەكى-ۇش اي جۇمىسىن ىستەتىپ الىپ، اقشاسىن بەرۋگە كەلگەندە ءجۇز ايلا تاۋىپ، قۇرىلىسشىلاردى سان رەت ساندالتاتىنداردىڭ جازاسىن كىم بەرمەك؟

تەك كەيبىر ۇلكەن مەكەمەلەر سالىپ جاتقان قۇرىلىستاردا عانا بولماسا، وزگە جۇمىس بەرۋشىلەر قۇرىلىسشىلارمەن ەشقانداي كەلىسىمشارتقا وتىرمايدى دا. ولاردى زاڭ جۇزىندە جازاعا تارتۋ مۇمكىن ەمەس بولىپ قالادى. ال بىرەۋدى سوتقا بەرمەك تۇگىلى، ءبىر ءۇزىم نان تاپپاي جۇرگەن قۇرىلىسشىلار جۇمىس بەرۋشى تاراپىنان جاسالعان قانداي قورلىققا بولسىن شىداپ باعادى. 

الىسقا بارماي-اق، مىسال كەلتىرسەك، ءتىپتى ەكسپو نىساندارىنىڭ قۇرىلىسىنا قاتىسقان قۇرىلىسشىلار جارتى جىلدان اسا جالاقىسىن الا الماي ءجۇر. بۇل تۋرالى ازاتتىق سايتى انىقتاعان بولاتىن.

ءساۋىر ايىنان باستاپ جالاقىسىن سۇراپ جۇرگەن قۇرىلىسشىلار «ەستەتيكا مرامور» كومپانياسىنىڭ تابالدىرىعىن توزدىردى. ولاردىڭ جەتى اي ساندالۋىنا كەتكەن شىعىننىڭ ءوزى الار ءناپاقاسىنا تەڭەلگەن ۋاقىت بولدى. ال استانادا قالىپ، كۇتىپ جۇرە بەرۋگە شىداماعاندار اۋىلدارىنا كەتىپ قالعالى قاشان. ولاردان جالاقى كۇتكەن وتباسىنىڭ ءحالى قانداي جاعدايدا ەكەندىگىن ويلاۋدىڭ ءوزى جانىڭدى اۋىرتادى. 

18 جاستاعى ءمۇسلىم نۇريتدين استاناعا الماتى وبلىسىنىڭ بايتەرەك اۋىلىنان كەلگەن. ونىڭ ەكسپو قۇرىلىسىنا قاتىسقانداعى ماقساتى وتباسىن قىستان شىعارۋ ءۇشىن كومىر ساتىپ الۋ بولعان. ول اشىنىپ تۇرىپ بىلاي دەدى:

«استاناعا ويناپ-كۇلۋ ءۇشىن ەمەس، ەكسپو-نى كورۋ ءۇشىن ەمەس، جۇمىس ىستەۋگە كەلدىك، ءبارى تىرشىلىك ءۇشىن...»

سوڭعى ون كۇن شاماسىندا جالاقى الماعان قۇرىلىسشىلار Sembol كومپانياسى كەڭسەسىنە كۇندە كەلەتىن بولعان. ولاردىڭ ءبىرى، ءقالىمجان سۇلتانقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا، ءار كەلگەن سايىن «ەستەتيكا مرامور» كومپانياسى وكىلدەرى ءتۇرلى سىلتاۋلار ايتادى: 

«جوق، قاشىپ كەتتى. كەلىسىمشارتتا مەنىڭ رۇقساتىمسىز اقشا بەرىلمەسىن دەگەن ادام، كەلەدى دە قايتا قاشىپ كەتەدى، ۇستاي الماي قالامىز. ول تۇركيا ازاماتى، تەك اتىن عانا بىلەمىز شابان دەگەن».

تىلشىلەر «ەستەتيكا مرامور» كومپانياسىنىڭ باسشىلىعىمەن حابارلاسا المادى. قۇرىلىسشى توپتىڭ بريگاديرى باحادىر تولەشوۆتىڭ ايتۋىنشا، «اقشانى العان ادام قاشىپ ءجۇر»:

«بىرەۋى ماسكەۋگە قاشىپ كەتكەن، ال قازاقستاندا قالعانى: «مەنىڭ ەشقانداي قاتىسىم جوق، سوتقا بەرسەڭ دە، كىمگە بارساڭ دا ءوزىڭ ءبىل» دەيدى».

ەسەسىنە ازاتتىق ءتىلشىسى كومپانياسىنىڭ ەسەپشىسىمەن تىلدەستى. ەسەپشى ءوزىنىڭ بەتىن بۇركەپ، ءاتى-جونىن اتاۋدان باس تارتتى. ول كومپانيا باسشىسى حاسان وزگەنچتىڭ ىسساپارمەن رەسەيگە كەتكەندىگىن ايتادى. ولار «ەستەتيكا مراموردىڭ» جالاقى بەرۋگە قاتىسى جوق جانە ەندى جاۋاپتى  Sembol كومپانياسى ەكەندىگىن ايتادى.

«Sembol بىزگە قارجى بولمەي وتىر، سول سەبەپتى ءبىز جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسىن بەرە المايمىز. ەگەر ولار تولەسە ءبىز بىردەن جالاقىنى بەرەمىز. قانشا اي ءوتتى، ماۋسىم ايىنان باستاپ اقشا ءالى جوق. Sembol تاراپى ەكسپو -دا ىستەلمەي قالعان جۇمىستار بار ەكەندىگىن ايتىپ، سونى سىلتاۋلاتىپ وتىر».

Sembol كومپانياسىنىڭ قارجى ديرەكتورى حايريتدين اتالمىش جاعدايعا پىكىر بىلدىرگىسى كەلگەن جوق.

بريگادير باحادىر تولەشوۆ كومپانيانىڭ نە ءۇشىن بۇلاي ىستەپ وتىرعانىنا تاڭدانۋدا، ول 33 ميلليون قارجىعا قۇرىلىستىڭ سالىنىپ، سونىڭ ىشىنەن جۇمىسشىلار جالاقىسى بەرىلۋ كەرەكتىگىن العا تارتادى.

جۇمىسشىلار Sembol كومپانياسىن وسىلاي قالدىرماي، ءالى دە كەڭسەنىڭ الدىنا جينالۋىن توقتاتپايتىندىقتارىن ايتادى.

بۇل قازاقستاندا قۇرىلىسشىلاردىڭ ەڭبەگىن، توككەن تەرىن تەگىن پايدالانىپ، اقىسىن جەگەن مىڭ جاعدايدىڭ تەك بىرەۋى عانا. سوندىقتان، مۇنداي جاعدايدى بولدىرتپاس ءۇشىن كەز كەلگەن قۇرىلىس جۇمىسىنا كەلىسپەس بۇرىن كەلىسىمشارت جاساسۋ مىندەتتەلسە ەكەن.

قاتىستى ماقالالار