2018 جىلدىڭ شىلدە ايىندا الەۋمەتتىك جەلىدە جانتۇرشىگەرلىك ۆيدەو جاريالاندى. وندا اسكەري كيىم كيگەن ەر ادامدار ايەلدەر مەن بالالاردىڭ كوزىن بايلاپ، جەرگە جاتقىزىپ، اتىپ ولتىرگەنى كورسەتىلەدى. بۇل ۆيدەونىڭ سوڭىندا بالالار مەن ايەلدەر قاتىگەزدىكپەن ولتىرىلەدى. سوندىقتان ۆيدەونىڭ سوڭى كورسەتىلمەيدى.

اسكەريلەر ولاردى «بوكو حارام» تەرروريستىك ۇيىم مۇشەلەرى دەپ ايىپتاعان. باستاپقى كەزدە ۆيدەوداعى اسكەريلەردىڭ قاي ەلدەن ەكەنىن انىقتاۋ قيىنعا سوقتى. كەيبىرەۋلەر ولاردى مالي اسكەرى دەگەن ويدا بولدى. ەندى ءبىرى كامەرۋننىڭ سولتۇستىگىندە تۇسىرىلگەن دەگەن پىكىردە ەدى. سەبەبى ءدال وسى جەردە اسكەريلەر 2014 جىلدان بەرى «بوكو حارام» ۇيىمىنا قارسى كۇرەسىپ كەلەدى.

ۆيدەو جەلىدە تاراعاننان كەيىن حالىق نارازىلىعىن ءبىلدىردى. حالىق شۋلادى. «بۇل جاعداي كامەرۋندا بولدى» دەگەن سىبىس شىقتى، الايدا كامەرۋن بيلىگى كادردەگىلەر كامەرۋن اسكەريلەرى دەگەن اقپاراتتى جوققا شىعاردى. ۆيدەونى جالعان دەپ مالىمدەگەن ەدى.

ءبي-بي-سيدىڭ افريكاداعى رەداكسياسى ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىنا كوز جەتكىزۋ ءۇشىن جۋرناليستىك زەرتتەۋ جۇرگىزدى. تەكسەرۋ ناتيجەسىندە كىسى ءولتىرۋ وقيعاسى قايدا جانە قاشان بولعانى جانە قىلمىستى كامەرۋن اسكەرى جاساعانىن انىقتادى.

جۋرناليستتىك زەرتتەۋ قالاي جۇرگىزىلگەنىن ءبي-بي-سيدىڭ افريكاداعى قىزمەتكەرى اليوم لەرۋا ايتىپ بەردى.

وقيعا قاي جەردە بولدى؟

بي-بي-سي جۋرناليستەرى جاسىرىن اقپارات العاننان كەيىن رەداكسيا قىزمەتكەرلەرى كىسى ءولىمى بولعان جەردى زەليەۆاتتىڭ جانىنان ىزدەي باستادى. ۆيدەوداعى تاۋدى ءدال تاپتى. بۇل تاۋ كراۋا مافا اۋىلىنىڭ جانىندا ورنالاسقان. جۋرناليستەر ۆيدەوداعى جول مەن عيماراتتار، ءتىپتى اعاشقا دەيىن اتالمىش جەرمەن سايكەس كەلەتىنىن انىقتادى. ءبي-بي-سيدىڭ افريكاداعى رەداكسياسى كىسى ءولىمى ءدال سول جەردە بولدى دەگەن ۇيعارىمعا كەلدى.

وقيعا قاشان بولدى؟

ۆيدەودا كامەرا نىسانىنا ءتۇسىپ قالعان عيماراتتار سپۋتنيكتەن 2016 جىلدىڭ اقپان ايىنا دەيىن عانا كورىنەدى. تاعى ءبىر قۇرىلىس نىسانى 2015 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنا دەيىن عانا بار. جول قۇرعاقشىلىق مەزگىلىندە عانا بايقالادى. جۋرناليستەر اسكەريلەردىڭ كولەڭكەلەرىنەن كۇن قالاي تۇسكەنىن انىقتاپ، وقيعا 2015 جىلدىڭ 20 ناۋرىز بەن 5 ءساۋىر ارالىعىندا بولدى دەگەن قورىتىندىعى كەلدى.

مۇنىڭ ارتىندا كىم تۇر؟

باستاپقى كەزدە كامەرۋن بيلىگى ءوز اسكەرلەرىنىڭ قارۋى مەن كيىمى باسقا ەكەنىن ايتىپ، سەندىرۋگە تىرىسقان. زەرتتەۋ بارىسىندا ۆيدەو بەينەدەگى قارۋ زاستاۆا-م21 ەكەنى انىقتالعان. ول سەربيادا جاسالىنعان. ونى كامەرۋن ارمياسىنىڭ كەيبىر بولىمشەلەرى قولدانادى. بيلىك ەر ادامداردىڭ ۇستىندەگى كامۋفلياج دا باسقا ەكەندىگىن ايتقان. الايدا Channel 4 بريتاندىق تەلەارنانىڭ 2015 جىلى زەلەنەتەدە تۇسىرىلگەن ۆيدەوسىنان كامەرۋن اسكەرىنىڭ ءدال ۆيدەوداعىداي كيىم كيگەنىن كورۋگە بولادى.

جۋرناليستەر زەرتتەۋ ناتيجەسىن كامەرۋن بيلىگىنە كورسەتتى. جەتى اسكەري قىزمەتكەر ۇستالدى. ولاردىڭ قارۋى تارتىپ الىندى. ولارعا قاتىستى ءقازىر تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.

جۋرناليست اليوم لەرۋا ولار ءقازىر تۇرمەدە ەكەنىن ايتادى. كامەرۋن بيلىگى ۇستالعانداردىڭ كىناسى دالەلدەنگەنشە  ولاردى كىناسىز دەپ سانايتىنىن مالىمدەدى. بيلىك وكىلدەرى اسكەريلەر ادىلەتتى سوتقا تولىق قۇقىعى بار ەكەنىن ايتادى. وكىنىشكە قاراي، بۇل ادىلەتتى سوت اتىپ ولتىرىلگەن ايەلدەر مەن بالالارعا قاتىستى جۇرگىزىلمەدى.